# requests

text: امام علیه السلام هنگام دادن پرچم به فرزندش محمّد حنفیه در جنگ جمل چه فرمود
date: 2026-02-24 12:46:38
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، هیچ اطلاعاتی در خصوص فرمایش امام علی (علیه السلام) هنگام دادن پرچم به فرزندش محمّد حنفیه در جنگ جمل وجود ندارد. پاسخ‌های جزئی فقط به "حکمت 323 - نکوهش آنانکه در بندگي کوتاهي کنند" اشاره دارند که مربوط به جنگ نهروان و کشتگان خوارج است.


date: 2026-02-24 12:47:43
type: private
first_name: m
text:
  وقتی که امام را در جنگ پیروز شد یکى از یارانش به وى گفت: چه خوب بود برادرم همراه ما بود. حضرت چه پاسخی داد

answer:
  خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت فرمود، عباس و ابوسفیان به علی (علیه السلام) عرض کردند که آماده اند با او برای خلافت بیعت کنند (و این در زمانی بود که بیعت در «سقیفه» برای «ابوبکر» پایان یافته بود  حضرت نپذیرفت و این خطبه را ایراد فرمود  و در آن، نهی از فتنه و آشوب می کند و از روحیه و آگاهی های خود پرده برمی دارد).

  خطبه 29 - در نکوهش اهل کوفه:
  از خطببه های امام (علیه السلام) استو بخشی از خطبه ای است که امام (علیه السلام) بعد از حمله ضحاک بن قیس  یکی از دوستان معاویه  به کاروان حاجیان خانه خدا، بعد از داستان حکمین، بیان فرمود و در این خطبه، به یارانش فرمان می دهد تا در برابر حوادثی که در اطرافشان می گذرد، به پا خیزند.

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  من نمی خواهم (درباره فضایل بنی هاشم) به تو خبر دهم بلکه به عنوان سپاس و شکرگزاری نعمت خداوند بازگو می کنم: آیا تو نمی بینی گروهی از مهاجران وانصار که در راه خداوند شربت شهادت نوشیدند هرکدام دارای مقام و مرتبتی شدند، اما هنگامی که شهید ما حمزه به شهادت رسید به او «سیّدالشّهدا» (سرور شهیدان راه خدا) گفته شد و رسول الله (صلی الله علیه و آله) هنگام خواندن نماز بر او (به جای پنج تکبیر) هفتاد تکبیر گفت آیا نمی بینی گروهی دستشان در میدان جهاد قطع شد و هرکدام (در اسلام) مقام و منزلتی پیدا کردند، ولی هنگامی که این جریان درباره یکی از ما رخ داد، لقب «طیار، پروازکننده در آسمان بهشت با دو بال» به او داده شد و اگر خداوند نهی از خودستایی نکرده بود، گوینده ای (اشاره به خود
  امام (علیه السلام) است) فضایلی را برمی شمرد که دل های مومنان آگاه با آن آشناست وگوش های شنوندگان از شنیدن آن ابا ندارد، بنابراین دست از این سخنان بردار وگمراهان را از خود دور کن (و بدان) ما برگزیده و پرورش یافته و رهین منّت پروردگار خویش هستیم و مردم پرورش یافتگان و تربیت شدگان و رهین هدایت ما هستند.

  نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري):
  (ای مالک!) بدان که مردم یک کشور از گروه های متعددی تشکیل شده اند که هر یک جز به وسیله دیگری اصلاح و تکمیل نمی شود و هیچ کدام از دیگری بی نیاز نیست. گروهی لشکریان خداوند هستند (که امنیّت و نظم جامعه را تامین و آن را از آسیب دشمنان حفظ می کنند). گروه دیگری نویسندگان عمومی و خصوصی هستند (که برنامه آن ها نگه داشتن حساب های مالی دولت، تنظیم بودجه، ثبت اسناد وتعلیم وتربیت مردم است). جمع دیگری قضات عدل و دادگسترند (که به فصل خصومت و احقاق حقوق می پردازند). عده دیگری عاملان انصاف و مدارا (و کارگزاران حکومت) هستند. و قشری دیگر از غیر مسلمانان، اهل جزیه هستند که در پناه حکومت اسلامی زندگی می کنند (و دربرابر حفظ جان و مالشان به حکومت اسلامی مالیاتی می پردازند). و گروهی نیز از مسلمانان، اهل خراج اند (که در زمین های خراجی کشاورزی می کنند و خراج آن را می پردازند). جمع دیگری تاجران و صنعت گران اند. گروه دیگر طبقه پایین اجتماع از نیازمندان ومحرومان هستند (و از کارافتادگان و پیران ناتوان وکهن سال که قادر به انجام هیچ کاری نیستند). خداوند برای هرکدام از این گروه ها سهمی مقرر کرده و در کتاب خود یا سنّت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) وظیفه جداگانه ای تعیین کرده که به صورت عهدی ازسوی او در نزد ما محفوظ است.

  خطبه 12 - پس از پيروزي بر اصحاب جمل:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  هنگامی که خداوند امام (علیه السلام) را در جنگ «جمل» پیروز ساخت یکی از یارانش عرض کرد: دوست می داشتم برادرم فلانی همراه ما بود تا شاهد پیروزی های الهی بر دشمنان، که خدا نصیب شما کرده است، باشد. امام (علیه السلام) فرمود: آیا قلب و فکر و علاقه برادرت با ماست او در پاسخ عرض کرد: آری. امام (علیه السلام) فرمود: او نیز به طور مسلّم در این صحنه حضور داشته است (نه تنها او حضور داشته بلکه) گروه هایی در لشکر ما حضور داشتند که هم اکنون در صلب پدران و رحم مادران اند. کسانی که زمان های آینده آن ها را آشکار می سازد و (سپاه) ایمان به وسیله آن ها قوی و نیرومند می شود.

  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  خطبه 124 - تعليم ياران در کار جنگ:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که برای تشویق یارانش به جهاد ایراد فرموده است.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).


date: 2026-02-24 12:48:25
type: private
first_name: m
text:
  وقتی که امام را در جنگ پیروز شد یکى از یارانش به وى گفت: چه خوب بود برادرم همراه ما بود. حضرت چه پاسخی داد

answer:
  **پاسخ نهایی:**

  هنگامی که امام علی (علیه السلام) پس از پیروزی در جنگ جمل، با یاران خود سخن می‌گفتند، یکی از یارانشان عرض کرد: "دوست می‌داشتم برادرم فلانی همراه ما بود تا شاهد پیروزی‌های الهی بر دشمنان، که خدا نصیب شما کرده است، باشد."

  حضرت در پاسخ فرمودند: "آیا قلب و فکر و علاقه برادرت با ماست؟"
  یار ایشان پاسخ داد: "آری."

  حضرت فرمودند: **"او نیز به طور مسلّم در این صحنه حضور داشته است. (نه تنها او حضور داشته بلکه) گروه هایی در لشکر ما حضور داشتند که هم اکنون در صلب پدران و رحم مادران اند. کسانی که زمان های آینده آن ها را آشکار می سازد و (سپاه) ایمان به وسیله آن ها قوی و نیرومند می شود."** (خطبه 12 - پس از پيروزي بر اصحاب جمل)


text: چه کسانی در پیشگاه خداوند مبغوضترین مردمند
date: 2026-02-24 12:49:39
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 66 - در آداب جنگ:
  و بدانید که شما در پیشگاه خداوند قرار دارید (اعمال شما را می بیند و در مسیر حق از شما حمایت می کند) و همراه و همگام با پسرعموی پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) هستید. پی درپی (بر دشمن) حمله کنید! و از فرار، شرم نمایید! چراکه فرار از جهاد، ننگی است که در نسل های آینده شما نیز می ماند و آتشی است که در روز حساب، دامان شما را می گیرد! با آغوش باز از شهادت استقبال کنید و با آرامش به سوی آن گام بردارید. به این گروه انبوه و مرکز تجمّع دشمن وخیمه گاه عظیم (و پرزرق وبرق معاویه) به شدّت حمله برید و بر قلب آن بتازید! چراکه شیطان در گوشه و کنار آن پنهان شده است؛ دستی برای حمله به پیش دارد و پایی برای فرار به عقب نهاده است. محکم بایستید و مقاومت کنید! تا حق بر شما آشکار گردد «و شما برترید، خدا با شماست و از اعمال نیکتان چیزی نمی کاهد (بلکه به عالی ترین وجه آن را پاداش می دهد)».

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  خطبه 153 - صفات گمراهان:
  از امور قطعی و مسلّم الهی در کتاب حکیم و استوار او (قرآن مجید) که خداوند در ازای آن پاداش و کیفر می دهد، و برای آن خشنود می شود یا خشم می گیرد، این است که هرگاه انسان با یکی از این خصلت ها بدون توبه از دنیا برود و پروردگار خود را همراه آن ملاقات کند، اعمالش سودی برای او نخواهد داشت؛ هر چند خود را به زحمت افکند و عملش را خالص گرداند. (نخست) این که همتایی برای خدا در عبادتی که بر او فرض کرده قرار دهد یا خشم خود را با کشتن بی گناهی فرو نشاند یا کسی را به سبب عملی که دیگری انجام داده نکوهش کند (و او را متّهم سازد). یا برای برآوردن حاجتی که به مردم دارد بدعتی در دین خدا بگذارد یا مردم را با دو چهره ملاقات کند و در میان آنان با دو زبان سخن بگوید (و نفاق و دورویی پیشه کند)، در آنچه گفتم بیندیش (و بقیه را بر آن قیاس کن)؛ چرا که هرچیز را با مثل و مانندش می توان شناخت. (بدان) چهارپایان تمام همّتشان شکم هایشان است و درّندگان تمام همّتشان تجاوز و تعدّی به دیگران است و زنان (هوس باز) تمام فکرشان زینت زندگی و فساد در آن است؛ در حالی که مومنان، خاضع و متواضع اند و برای دیگران بیمناک اند (مبادا از جانب آن ها آسیبی به دیگران برسد). و (در برابر مسئولیّت هایشان در پیشگاه خدا) خائف و ترسان اند.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  حکمت 367 - در مراتب جهاد:
  امام (علیه السلام) فرمود
  ای مردم! متاع دنیا همچون گیاهان خشکیده «وباخیز» است بنابراین از چنین چراگاهی دوری کنید. دل کندن از آن لذت بخش تر است از دل بستن و اعتماد به آن، و استفاده از آن به مقدار نیاز بهتر است از جمع کردن و انباشتن ثروت آن. کسی که از آن بسیار گردآوری کند محکوم به فقر و نیازمندی است و هر آن کس از آن بی نیازی جوید به آسایش و آرامش خود کمک کرده است. کسی که زر و زیورهای دنیا در نظرش شگفت انگیز باشد قلب او نابینا می شود و آن کس که عشق آن را به دل بگیرد درونش پر از غم و اندوه می شود؛ اندوه ها بر کانون قلبش پیوسته می رقصند و همواره غم های سنگینی او را مشغول می سازد و غمی جانکاه او را محزون می نماید. این وضع همچنان ادامه می یابد تا آن جا که (پنجه مرگ) گلویش را می فشارد و او را به گوشه ای می افکند در حالی که رگ های حیاتش قطع شده، مرگ او در پیشگاه خداوند بی اهمیت و افکندنش به گورستان برای دوستانش آسان است. (امام (علیه السلام) فرمود:) انسان مومن، تنها با چشم عبرت به دنیا می نگرد، از مواهب آن به مقدار ضرورت بهره می گیرد و آهنگ دلربای آن را با بغض و نفرت می شنود. هرگاه گفته شود فلان کس توانگر شد (دیری نمی پاید که) گفته می شود بدبخت و بی نوا گشت و هرگاه مردم از فکر بقای او (در این جهان) شاد شوند (چیزی نمی گذرد که) خبر مرگ او آن ها را محزون می کند. این حال دنیای آنهاست و هنوز روزی که در آن به راستی غمگین و مایوس شوند (روز رستاخیز) فرانرسیده است.

  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.

  خطبه 94 - در فضل رسول اکرم و پند و اندرز:
  به عمل بپردازید، خدا شما را رحمت کند! و باید اعمال شما بر طبق نشانه های روشن (کتاب خدا و سنّت معصومین :) باشد؛ راه، روشن است وشما را به خانه امن و امان (بهشت و سعادت جاویدان) دعوت می کند. شما در سرایی هستید که می توانید از خطاهای خود (در پیشگاه خداوند) عذرخواهی کرده و رضایت او را جلب کنید و مهلت کافی و فراغت خاطر دارید؛ پرونده های اعمال گشوده و قلم ها آماده نوشتن است؛ بدن های شما سالم و زبان هایتان آزاد است؛ توبه پذیرفته می شود و اعمال مقبول می گردد.

  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.

  نامه 26 - عهدنامه اي به يکي از کارگزاران خود(مخنف بن سليم):
  (و بدان) به یقین بزرگ ترین خیانت، خیانت به امّت است و رسواترین غش و تقلّب، غش و تقلّب درباره پیشوایان اسلام است، والسلام. (بدان) برای تو در این زکات نصیب مشخص و حق معینی است و شریکانی از مستمندان و بینوایان داری، به یقین ما حق تو را به طور کامل خواهیم داد، تو نیز باید حق آن ها را به طور کامل بپردازی. اگر چنین نکنی از کسانی خواهی بود که در قیامت بیش از همه دشمن و شاکی دارند، بدا به حال کسی که در پیشگاه خداوند، فقرا و مساکین و سائلان و کسانی که از حقشان محروم شده اند وبدهکاران ورشکسته و درراه ماندگان (همگی) خصم و شاکی او باشند (این گونه افراد، خائنان به بیت المال اند) و آن کس که امانت را سبک بشمرد وبی محابا در وادی خیانت گام بگذارد و خویشتن و دینش را از آن پاک نسازد درهای ذلت و رسوایی را در دنیا به روی خود گشوده و در سرای آخرت خوارتر و رسواتر خواهد بود.


text: امام علیه السلام هنگام دادن پرچم به فرزندش محمّد حنفیه در جنگ جمل چه فرمود
date: 2026-02-24 12:51:07
type: private
first_name: m
answer:
  امام علی (علیه السلام) هنگام دادن پرچم به فرزندش محمد حنفیه در روز جنگ جمل، به او فرمودند: "اگر کوه ها متزلزل شود تو تکان مخور! دندان هایت را بر یکدیگر بفشار و جمجمه خویش را به خدا عاریت ده! قدم هایت را بر زمین میخ کوب کن! و نگاهت به آخر لشکر دشمن باشد! چشمت را فرو گیر (و مرعوب نفرات و تجهیزات دشمن نشو)! و بدان! نصرت و پیروزی از سوی خداوند سبحان است!" (خطبه 11 - خطاب به محمد حنفيه)


text: چه کسانی در پیشگاه خداوند مبغوضترین مردمند
date: 2026-02-24 12:57:03
type: private
first_name: m
answer:
  در پیشگاه خداوند مبغوضترین مردم کسانی هستند که:

  *   همتایی برای خدا در عبادتی که بر او فرض کرده قرار دهند. (خطبه 153 - صفات گمراهان)
  *   خشم خود را با کشتن بی گناهی فرو نشانند. (خطبه 153 - صفات گمراهان)
  *   کسی را به سبب عملی که دیگری انجام داده نکوهش کنند (و او را متّهم سازند). (خطبه 153 - صفات گمراهان)
  *   برای برآوردن حاجتی که به مردم دارند بدعتی در دین خدا بگذارند. (خطبه 153 - صفات گمراهان)
  *   مردم را با دو چهره ملاقات کنند و در میان آنان با دو زبان سخن بگویند (و نفاق و دورویی پیشه کنند). (خطبه 153 - صفات گمراهان)


text: چه کسی هم در کفر و هم در اسلام اسیر گشت
date: 2026-02-24 12:58:26
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 65 - به معاويه (پس از جنگ نهروان در سال 38 هجري):
  نامه ای از امام (علیه السلام) است باز هم به معاویه.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 167 - در ابتداي حکومتش:
  به آن امر همگانی  که ویژه یکایک شماست  یعنی مرگ، مبادرت ورزید (و برای آن آماده شوید)؛ چرا که (گروهی از) مردم، پیش از شما رفتند و قیامت از پشت سر، شما را بانگ می زند (و به پیش می راند)، سبک بار شوید تا به قافله برسید؛ چرا که پیشینیان را در انتظار رسیدن بازماندگان نگه داشته اند، (تا همه در یک زمان محشور شوند). تقوای الهی پیشه کنید؛ هم در مورد بندگان خدا، هم شهرها و آبادی ها؛ چرا که شما (در برابر همه این ها) حتّی در برابر سرزمین ها و چهارپایان مسئولید. خدا را اطاعت کنید و از عصیان او بپرهیزید. هنگامی که کار نیکی را مشاهده کردید، آن را در اختیار بگیرید و هنگامی که شر و بدی را یافتید، از آن روی گردان شوید!.

  حکمت 60 - شفاعت:
  امام (علیه السلام) می فرماید: زبان درنده ای است که اگر رهایش کنی به تو آسیب می رساند و می درد.

  خطبه 130 - سخني با ابوذز:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که خطاب به «ابوذر» هنگامی که به «ربذه» تبعید می شد، ایراد فرمود
  ای ابوذر! تو به خاطر خدا (بر آن ها) غضب کردی پس به آن کس که برایش غضب کردی امیدوار باش، آن گروه به خاطر دنیایشان از تو بر ترسیدند و تو به خاطر دینت از آن ها ترسیدی! بنابراین، آنچه را که آن ها برای (از دست دادن) آن در وحشت اند به خودشان واگذار، و برای آنچه به دلیل از دست رفتنش می ترسی، از آن ها فرار کن!
  چه نیازمندند آن ها به آنچه از آن منعشان کردی، و چه بی نیازی از آنچه تو را از آن منع کردند. و به زودی می دانی چه کسی فردای قیامت سود می برد و چه کسی (از فزونی رحمت الهی) مورد غبطه واقع می شود. (بدان) اگر درهای آسمان ها وزمین ها به روی بنده ای بسته شده باشد، و او تقوای الهی را پیشه کند خداوند راهی در زمین و آسمان برای او خواهد گشود. (ای ابوذر!) چیزی جز حق مایه آرامش تو نشود. و چیزی غیر از باطل تو را به وحشت نیفکند. اگر تو دنیای آن ها را پذیرفته بودی (و به آن ها در نیل به مطامعشان کمک می کردی) تو را دوست می داشتند. و اگر سهمی از آن را به خود اختصاص می دادی (و با آن ها کنار می آمدی) به تو امان می دادند!.

  حکمت 57 - گفتار بي انديشه:
  امام (علیه السلام) فرمود: قناعت مالی است که هرگز تمام نمی شود. سیّد رضی می گوید: این کلام از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نیز نقل شده است؛ (قال الرّضی: و قدْ روی هذا الْکلام عن النّبیّ (صلی الله علیه و آله)).

  حکمت 346 - دانا و زيرک:
  امام (علیه السلام) فرمود: آبرویت جامد است و تقاضا آن را آب کرده، فرو می ریزد. ببین آن را نزد چه کسی فرو می ریزی.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  هرگز عزت دیرین ما و عطایای پیشین ما بر قوم و قبیله شما (بنی امیه) مانع نشد که ما با شما آمیزش و اختلاط داشته باشیم به همین دلیل ما از طایفه شما همسر گرفتیم و از دختران قبیله خویش به شما همسر دادیم همچون اقوامی که هم طراز هم اند، در حالی که شما هرگز در این پایه نبودید. چگونه می توان این دو گروه را با هم یکسان دانست در حالی که از میان ما پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) برخاست و از میان شما تکذیب کننده (ای همچون ابوجهل)، از میان ما شیر خدا (حمزه) و از
  میان شما شیر پیمان های ضد اسلامی (ابوسفیان)، از میان ما دو سرور جوانان بهشت (حسن و حسین (علیهما السلام)) و از میان شما کودکان آتش (اولاد مروان یا فرزندان عقبه بن ابی معیط)، از ما بهترین زنان جهان (فاطمه (علیها السلام)) و از شما حماله الحطب (ام جمیل، همسر ابولهب و خواهر ابوسفیان) و امور فراوان دیگر از فضایلی که ما داریم و رذایلی که شما دارید. بنابراین (وضعیت) دوران اسلام ما به گوش همه رسیده و کارها و شرافت ما در عصر جاهلیّت نیز بر کسی مخفی نیست. کتاب خدا آنچه را که (دشمن) از ما دور ساخته برای ما جمع کرده است و شاهد آن، سخن خداوند متعال است که فرموده: «خویشاوندان، در احکامی که خدا در کتاب خود مقرر داشته، نسبت به یکدیگر (از دیگران) سزاوارترند» و نیز فرموده است: «سزاوارترین (و نزدیک ترین) مردم به ابراهیم کسانی هستند که از او پیروی کردند، و همچنین این پیامبر (که راه پرافتخار او را ادامه داد) و کسانی که به او ایمان آورده اند، و خداوند، سرپرست و یاور مومنان است»، پس ما از یک سو به سبب قرابت و خویشاوندی (با پیامبر (صلی الله علیه و آله)) از دیگران سزاوارتریم وازسوی دیگر به سبب اطاعت (از پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله)). آن روز که مهاجران، در سقیفه دربرابر انصار (برای اثبات حقانیّت خود برای خلافت) استدلال به قرابت و خویشاوندی با پیامبر (صلی الله علیه و آله) کردند، بر آن ها پیروز شدند. اگر این دلیل پیروزی است پس حق با ماست نه با شما (چراکه ما از همه به پیامبر (صلی الله علیه و آله) نزدیک تریم) واگر دلیل دیگری دارد ادعای انصار بر جای خود باقی است (زیرا آن ها هم در خلافت حقی دارند که آن را به عنوان «منّا امیر ومنْکمْ امیر» مطالبه می کردند)».

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.


text: چه کسی هم در کفر و هم در اسلام اسیر گشت
date: 2026-02-24 12:59:10
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، سوال اصلی "چه کسی هم در کفر و هم در اسلام اسیر گشت" پاسخی ندارد. متن‌های ارائه شده به مفاهیمی مانند نماز، حج، زکات، روزه، جهاد، فرمان الهی، تواضع، اعتراف به عظمت خداوند، انتخاب شنوندگان، جایگاه پیامبران، فرشتگان، تجارت خانه عبادت، میعادگاه آمرزش، پرچم اسلام، حرم امن، پناه جویان، زیارت خانه خدا، و نصرت از جانب خداوند اشاره دارند. همچنین در خطبه ۱۱، نکاتی درباره شجاعت و ایستادگی در جنگ بیان شده است. هیچ یک از این متن‌ها به فردی که هم در کفر و هم در اسلام اسیر شده باشد، اشاره نمی‌کنند.


text: عرف النار قبیله کیست
date: 2026-02-24 13:00:38
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 19 - به اشعث بن قيس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  آن را هنگامی بیان فرمود که در مسجد کوفه بر منبر بود، «اشعث بن قیس» به امام (علیه السلام) اعتراض کرد که ای امیرمومنان! این مطلبی که گفتی، به زیان تو است نه به سود تو، امام (علیه السلام) با بی اعتنایی نگاهی به او کرد و فرمود:
  تو چه می فهمی که چه چیز به سود من است و چه چیز به زیان من لعنت خدا و لعنت همه لعنت کنندگان بر تو باد! ای بافنده (دروغ)، فرزند بافنده! و ای منافق فرزند کافر! به خدا سوگند یک بار کفر، تو را اسیر کرد و یک بار اسلام، مال و حسب تو نتوانست تو را از هیچ یک از این دو اسارت آزاد سازد (و اگر آزاد شدی به کمک اموال دیگران یا با خواهش و التماس و خیانت بود)!
  (آری!) آن کس که شمشیرها را به سوی قبیله اش هدایت کند و مرگ را به سوی آنان سوق دهد سزاوار است که نزدیکانش به او خشم ورزند و بیگانگان به او اعتماد نکنند.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  حکمت 322 - دور ماندن از گناه:
  روایت شده است: امام (علیه السلام) هنگامی که از صفین بازمی گشت به وارد کوفه شد و از محله قبیله «شبامیان» گذشت. مشاهده فرمود که زنان آن قبیله بر کشتگانشان در صفین گریه می کنند (امام (علیه السلام) ناراحت شد) در این هنگام «حرب بن شرحبیل شبامی» که از شخصیت های آن قبیله بود خدمت آن حضرت رسید. امام (علیه السلام) به او فرمود: آیا زنان شما آن گونه که می شنوم بر شما چیره شده اند آیا آن ها را از این ناله های بلند بازنمی دارید «حرب بن شرحبیل» پیاده همراه امام (علیه السلام) حرکت می کرد در حالی که امام (علیه السلام) سوار بر مرکب بود. امام (علیه السلام) به او فرمود: باز گرد، زیرا پیاده حرکت کردن شخصی مانند تو در رکاب مثل من، مایه فتنه و غرور برای والی و ذلت و خواری برای مومن است.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  خطبه 124 - تعليم ياران در کار جنگ:
  به خدا سوگند! من به مبارزه با آن ها (شامیان) از آن ها به خانه هایشان شایق ترم (و عاشقانه به سوی میدان می روم). به خدا سوگند! اگر از شمشیر دنیا فرار کنید از شمشیر آخرت در امان نخواهید بود. شما بزرگان و پیشگامان عرب، و شرافتمندان برجسته اید. به یقین در فرار، غضب و خشم الهی، ذلت همیشگی و ننگ جاودان است. فرارکننده چیزی به عمر خود نمی افزاید و میان خود و مرگش حائلی ایجاد نمی کند. کیست که با سرعت و نشاط (با جهاد خود) به سوی خدا رود، همچون تشنه کامی که به آب می رسد بهشت در سایه نیزه هاست. امروز اخبار (و اعمال) هرکس آزموده می شود (و مدعیان راستین و دروغین از هم شناخته می شوند).

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  حکمت 418 - تندرستي و دارايي:
  امام (علیه السلام) فرمود: حلم همچون یک قوم و قبیله است (در یاری کردن انسان در مقابل سفیهان).

  حکمت 60 - شفاعت:
  امام (علیه السلام) می فرماید: زبان درنده ای است که اگر رهایش کنی به تو آسیب می رساند و می درد.

  خطبه 192 - خطبه قاصعه:
  آگاه باشید! شما دست از ریسمان اطاعت خدا کشیدید و با احیای احکام
  جاهلیّت دژ محکم الهی را که گرداگرد شما بود درهم شکستید، خداوند سبحان بر این امّت منّت نهاده و پیوند الفت و اتّحاد را میان آنان برقرار ساخته، الفتی که در سایه آن (در نهایت امنیّت) رفت و آمد کنند و در کنف حمایت آن قرار گیرند؛ نعمتی که هیچ کس از مردم نمی تواند بهایی برای آن تعیین کند، زیرا از هر بهایی برتر و از هر چیز باارزشی پرارزش تر است. بدانید که شما بعد از هجرت (به سوی اسلام) به خوی اعراب بادیه نشین (قبل از اسلام) بازگشتید و بعد از دوستی و محبّت (رشته الفت را گسستید و) به صورت گروه های پراکنده درآمدید. از اسلام تنها به نامش قناعت کرده اید و از ایمان جز صورتی نمی شناسید. شما می گویید: «النار و لا العار» (آتش دوزخ آری! اما ننگ و عار نه!) گویا می خواهید با این شعارتان اسلام را واژگون کنید وحرمت آن را بشکنید و پیمان الهی را که خداوند آن را حرمی برای شما در زمین قرار داده ووسیله امنیّت خلقش شمرده، نقض کنید. شما اگر به غیر اسلام پناه برید کافران با شما نبرد خواهند کرد و در آن هنگام نه جبرئیل و میکائیل به یاری شما می آیند و نه مهاجرین و انصار، و راهی جز پیکار با شمشیر نخواهید داشت تا خداوند میان شما حکم کند (و شکست و زبونی شما فرارسد). نمونه هایی از کیفرهای الهی و عذاب های کوبنده او و روزهایی که مجازات وی دامن گنهکاران را گرفت و وقایعی که در این زمینه اتّفاق افتاد (در قرآن مجید) در دسترس شماست، بنابراین تهدیدهای الهی را به دلیل جهل درباره آن و سبک شمردن مجازات پروردگار و ایمنی از کیفر او، دور نشمرید، زیرا خداوند سبحان مردم قرن های پیشین را از رحمت خود دور نساخت جز به این سبب که امر به معروف و نهی از منکر را ترک کردند، لذا افراد نادان را به سبب گناه و دانایان را به علّت ترک نهی از منکر از رحمت خود دور ساخت. آگاه
  باشید! شما رشته اسلام را قطع و حدود آن را تعطیل کردید و احکامش را به نابودی کشاندید (با این حال انتظار نجات دارید!).

  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.


text: عرف النار قبیله کیست
date: 2026-02-24 13:01:08
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس متن‌های ارائه شده، هیچ اطلاعاتی درباره اینکه "عرف النار قبیله کیست" یافت نشد.

  همچنین، هیچ یک از متن‌های ارائه شده به طور مستقیم نام اولین رهبر یا رئیس خوارج را ذکر نمی‌کند. متن‌ها بیشتر به نقد و سرزنش خوارج، دلایل انحراف آن‌ها و نحوه برخورد با آن‌ها اشاره دارند، اما به معرفی رهبرانشان نمی‌پردازند.


text: آیا انسان در صورت ثروت از بستگانش بی نیاز می شود؟
date: 2026-02-24 13:04:29
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  خطبه 23 - در باب بينوايان:
  در ادامه همان خطبه آمده است: آگاه باشید! هیچ یک از شما نباید از بستگان نیازمند خود، روی گردان شود و از آنان چیزی را دریغ کند که نگه داشتنش مایه فزونی نیست و از بین رفتنش، کمبودی برای او نمی آورد. آن کس که دست دهنده خویش را از بستگانش بازدارد، تنها یک دست را از آن ها بازداشته، و در مقابل، آنان دست های بسیاری را از کمک کردن به او بازمی دارند. و آن کس که در برابر بستگانش، متواضع و نرم خو و پرمحبّت باشد، دوستی آنان را برای خود همیشگی خواهد ساخت.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري):
  سپس در امور مربوط به کارگزارانت دقت کن وآن ها را با آزمون و امتحان و نه از روی «تمایلات شخصی» و «استبداد و خودرایی» به کار گیر، زیرا این دو، کانونی از شعب ظلم و خیانت اند، از میان آن ها افرادی را برگزین که دارای تجربه و پاکی روح باشند از خانواده های صالح و پیشگام و با سابقه
  در اسلام، زیرا اخلاق آن ها بهتر و خانواده آنان پاک تر و توجّه آن ها به موارد طمع کمتر و در سنجش عواقب کارها بیناترند. آن گاه روزی آن ها را فراوان کن (و حقوق کافی به آن ها بده) زیرا این کار سبب تقویت آن ها در اصلاح خویشتن می شود و ایشان را از خیانت در اموالی که زیر نظرشان است بی نیاز می سازد و اضافه بر این حجتی دربرابر آن هاست اگر از دستورات تو سرپیچی کنند یا در امانت تو خیانت ورزند. سپس با فرستادن ماموران مخفی راستگو و وفادار کارهای آنان را تحت نظر بگیر، زیرا بازرسی مداوم پنهانی سبب تشویق آن ها به امانت داری و مدارا کردن با زیردستان و مراقبت از معاونان می شود. و هرگاه یکی از آن ها (از کارگزاران تو) دست به سوی خیانت دراز کند و ماموران مخفی ات متفقآ نزد تو بر ضد او گزارش دهند به همین مقدار به عنوان گواه و شاهد قناعت کن و مجازات بدنی را در حق او روا دار و به مقداری که در کار خود خیانت کرده کیفر ده سپس (ازنظر روانی نیز او را مجازات کن و) وی را در مقام خواری بنشان و داغ خیانت را بر او نه و قلاده ننگ اتهام را به گردنش بیفکن (و او را چنان معرفی کن که عبرت دیگران گردد).

  نامه 62 - به مردم مصر(در سال 38 هجري) که آن را همراه مالک اشتر رحمة ال:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که همراه مالک اشتر برای اهل مصر فرستاد در آن زمان که استانداری آن جا را به او واگذار کرد.

  خطبه 23 - در باب بينوايان:
  ای مردم! انسان هر چند ثروتمند باشد، از اقوام و بستگان خود، بی نیاز نیست که از وی با دست و زبان دفاع کنند. آن ها در واقع بزرگ ترین گروهی هستند که از او پشتیبانی می کنند و پریشانی و مشکلات را از میان می برند و به هنگام بروز حوادث سخت، نسبت به او از همه مهربان ترند. و نام نیکی که خداوند (در سایه نیکوکاری و محبّت) به انسان عطا می کند، از ثروتی که به هر حال برای دیگران به ارث می گذارد بهتر است (که آن ثروتی است معنوی و ماندگار، و این جیفه ای مادّی و فرّار).

  نامه 50 - به فرماندهان لشکرها پرهيز از غرورزدگي در نعمت ها:
  (این نامه) از بنده خدا علی بن ابی طالب امیرمومنان، به پاسداران مرزها(ی کشور اسلام نگاشته شده است). اما بعد (از حمد وثنای الهی)، حقی که بر والی و زمامدار ثابت است این است که فضل وبرتری هایی که به او رسیده و قدرتی که به او داده شده، سبب تغییر حال او درباره رعیّت نگردد، بلکه باید نعمت هایی که خدا به او ارزانی داشته سبب نزدیکی بیشتر به بندگان خدا و مهربانی به برادرانش گردد.

  حکمت 329 - دارايي:
  امام (علیه السلام) فرمود: بی نیاز بودن از عذرخواهی، بهتر از عذر صادقانه و مقبول است.

  خطبه 158 - پيامبر و قرآن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن از فضایل پیامبر بزرگ اسلام (صلی الله علیه و آله) و عظمت قرآن مجید و سپس از وضع دولت بنی امیّه سخن می گوید.

  خطبه 79 - پاسخ اخترشناس:
  آیا گمان می کنی که می توانی به آن ساعتی رهنمون شوی که هرگاه کسی در آن ساعت حرکت کند، با حادثه بدی روبرو نخواهد شد و از آن ساعت برحذر داری که هرکس در آن حرکت می کند، زیان می بیند کسی که تو را در این گفتار تصدیق کند قرآن را تکذیب کرده (چرا که قرآن همه این امور را ازسوی خدا می داند) و از یاری جستن از خدا در رسیدن به هدف های مطلوب و مصون ماندن از حوادث ناخوشایند، خود را بی نیاز می پندارد. تو می خواهی با این ادّعا، کسانی که به دستورت عمل می کنند، تو را ستایش کنند نه پروردگار خود را؛ زیرا  به گمان خود  تو آن ها را به ساعتی که در آن به مقصود می رسند و از زیان برکنار می مانند، هدایت کرده ای! (چه پندار باطلی!).


text: آیا انسان در صورت ثروت از بستگانش بی نیاز می شود؟
date: 2026-02-24 13:05:40
type: private
first_name: m
answer:
  در متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه، هیچ اطلاعاتی مبنی بر اینکه ثروت انسان را از بستگانش بی‌نیاز می‌کند، وجود ندارد. همچنین، هیچ اشاره‌ای به وابستگی انسان به خانواده و بستگان، برآورده شدن نیازهای اقتصادی توسط ثروت و بی‌نیازی از حمایت عاطفی و اجتماعی بستگان در متون یافت نشد.


text: کدام فرماندار امام علیه السلام از بسر بن ارطاة شکست خورد
date: 2026-02-24 13:06:50
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  حکمت 111 و 112 - گرفتاري هاي دنيا و آزمايش بندگان 2:
  به هنگام بازگشت امیرمومنان علی (علیه السلام) از میدان صفین، «سهل بن حنیف» در کوفه چشم از دنیا فروبست در حالی که محبوب ترین مردم نزد امام (علیه السلام) بود. امام (علیه السلام) فرمود:
  حتی اگر کوهی مرا دوست بدارد از هم می شکافد و فرو می ریزد!.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  نامه 54 - به طلحه و زبير توسط عمر بن حصين خزاعي:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به طلحه و زبیر که به وسیله عمران بن حصین خزاعی برای آن ها فرستاد. این نامه را ابو جعفر اسکافی در کتاب المقامات فی مناقب امیرالمومنین (علیه السلام) ذکر کرده است. اما بعد (از حمد و ثنای الهی)، شما می دانید  هر چند کتمان کنید  که من به دنبال مردم نرفتم؛ آن ها به سراغ من آمدند و من دست بیعت به سوی آن ها نگشودم تا آن ها با اصرار با من بیعت کردند و شما دو نفر از کسانی بودید که به سراغ من آمدید و با من بیعت کردید. توده مردم به سبب زور و سلطه یا برای متاع دنیا با من بیعت نکردند. (بنابراین بیعت شما از دو حال خارج نیست:) اگر شما از روی میل و رغبت با من بیعت کرده اید (بیعت شکنی شما حرام بوده است) باید بازگردید و فورآ در پیشگاه خدا توبه کنید و اگر بیعت شما از روی اکراه و نارضایی بوده راه را برای من درباره خود گشوده اید، زیرا در ظاهر اظهار اطاعت کردید و در دل، قصد عصیان داشتید (و راه منافقان را پیمودید و این حرکت منافقانه مستوجب عقوبت است). به جان خودم سوگند! شما از سایر مهاجران به تقیه و کتمان عقیده سزاوارتر نبوده اید (هیچ کس در آن روز مجبور به چنین چیزی نبود مخصوصآ شما که از قدرتمندان صحابه بودید) بنابراین اگر از آغاز، از بیعت کناره گیری کرده بودید کار شما آسان تر بود تا این که نخست بیعت کنید و بعد (به بهانه ای) سر باززنید. شما چنین پنداشته اید (و به دروغ تبلیغ کرده اید) که من قاتل عثمانم. بیایید میان من و شما کسانی حکم کنند که اکنون در مدینه اند؛ نه به طرفداری من برخاسته اند نه به طرفداری شما، سپس هرکس به اندازه جرمی که در این حادثه داشته محکوم و ملزم شود. ای دو پیرمرد کهنسال! (که خود را از پیشگامان و شیوخ اسلام می دانید و آفتاب عمرتان بر لب بام است) از عقیده خود برگردید (و تجدید بیعت کنید یا لااقل دست از آتش افروزی جنگ بردارید و به کناری روید) زیرا الان مهم ترین چیزی که دامان شما را می گیرد سرافکندگی و ننگ و عار است (آن هم به عقیده شما) ولی ادامه این راه، هم سبب ننگ (شکست در جنگ) است و هم آتش دوزخ! والسلام».

  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  از خطبه های درخشان امام (علیه السلام) است که به خطبه «اشباح» معروف است 
   مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند: امیرمومنان (علیه السلام) این خطبه را بر منبر کوفه به این دلیل ایراد کرد که شخصی از امام (علیه السلام) خواست، خدا را آن چنان برایش توصیف کند که گویا او را با چشم می بیند، تا بر معرفتش افزوده گردد! امام (علیه السلام) از این سخن خشمگین شد و اعلام کرد همه حاضر شوند؛ مسجد پر از جمعیّت شد، امام (علیه السلام) بر منبر قرار گرفت، در حالی که غضبناک بود و رنگ چهره اش متغیّر؛ پس از ستایش خداوند و درود بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) چنین فرمود:.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 35 - بعد از حکميت:
  از سخنان امام (علیه السلام) استاز خطبه های امام (علیه السلام) است
  که پس از پایان گرفتن جریان حکمین ایراد فرمود، (عمروبن عاص با حیله و تزویر، ابوموسی اشعری نادان را فریب داد تا علی (علیه السلام) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کنند و این موضوع مردم عراق را سخت تکان داد) و در این خطبه، امام (علیه السلام) بعد از حمد و ثنای الهی بر این ابتلا، به شرح آن می پردازد. ستایش مخصوص خداوند است، هر چند روزگار، حوادث سنگین و مهم (و دردناکی برای ما) پیش آورده است. و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه نیست، شریکی ندارد و معبودی با او نیست و گواهی می دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده (برگزیده) و فرستاده اوست. امّا بعد؛ نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان دانای باتجربه، موجب حسرت و اندوه می گردد و پشیمانی به بار می آورد. من درباره مسئله حکمیت، فرمان خود را به شما گفتم و نظر خالص خویش را در اختیار شما گذاشتم؛ اگر به سخنان قصیر، گوش داده می شد (چه نیکو بود)! ولی شما مانند مخالفان جفاکار و عصیان گران پیمان شکن (از قبول سخنانم) امتناع کردید، تا آن جا که گویی نصیحت کننده در پند خویش به تردید افتاد و از ادامه اندرز خودداری کرد. در این حال، مثال من و شما مانند گفتار «اخوهوازن» (مردی از قبیله بنی هوازن) است که (در یک ماجرای تاریخی) گفت:
   من در سرزمین منعرج اللوی، دستور خود را دادم (ولی شما گوش ندادید) و اثر آن را فردا صبح درک کردید.

  خطبه 73 - درباره مروان:
  از سخنان امام (علیه السلام)
  که به مروان بن حکم در بصره فرمود
  اویان اخبار، چنین نقل کرده اند که «مروان بن حکم» روز جنگ جمل

  اسیر شد (و او را خدمت علی (علیه السلام) آوردند) از امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) شفاعت خواست و آن ها نزد پدر برای او شفاعت کردند و درباره عفو او سخن گفتند، امام (علیه السلام) او را آزاد فرمود. آن دو بزرگوار عرض کردند: ای امیرمومنان! اجازه می دهید او با شما بیعت کند امام (علیه السلام) این خطبه را ایراد فرمود. مگر او (مروان) پس از قتل عثمان با من بیعت نکرد من نیازی به بیعت او ندارم، دست او دست یهودی است! اگر (امروز) با دستش بیعت کند (فردا) با پشت خود پیمانش را بر باد می دهد. بدانید او حکومت کوتاهی خواهد داشت همچون مقدار زمانی که سگی بینی خود را با زبانش می لیسد. او پدر قوچ های چهارگانه است و امّت اسلام به زودی از دست او و پسرانش روز خونینی خواهند داشت!.

  نامه 50 - به فرماندهان لشکرها پرهيز از غرورزدگي در نعمت ها:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به سران سپاهش.

  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.


text: کدام فرماندار امام علیه السلام از بسر بن ارطاة شکست خورد
date: 2026-02-24 13:07:24
type: private
first_name: m
answer:
  **کدام فرماندار امام علیه السلام از بسر بن ارطاة شکست خورد؟**

  متاسفانه، در متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه، هیچ اشاره‌ای به فرمانداری که از بسر بن ارطاة شکست خورده باشد، نشده است.

  **حاکم بر مصر کیست؟**

  طبق متن‌های ارائه شده:
  *   **محمد بن ابی بکر:** در "نامه 34 - به محمد بن ابي بکر(در سال 38 هجري) هنگامي که از دلتنگي او." و "نامه 27 - عهدنامه اي به محمد بن ابي بکر(در سال 37 هجري)" به فرمانداری او بر مصر اشاره شده است.
  *   **مالک اشتر:** در "نامه 34 - به محمد بن ابي بکر" به انتصاب او به جای محمد بن ابی بکر بر مصر اشاره شده است.

  **چه کسانی از سوی امام علی (ع) به حکومت مناطق مختلف منصوب شده بودند؟**

  بر اساس متن‌های ارائه شده:
  *   **محمد بن ابی بکر:** در "نامه 34 - به محمد بن ابي بکر(در سال 38 هجري)هنگامي که از دلتنگي او." و "نامه 27 - عهدنامه اي به محمد بن ابي بکر(در سال 37 هجري)" به فرمانداری او بر مصر اشاره شده است.
  *   **مالک اشتر:** در "نامه 34 - به محمد بن ابي بکر" به انتصاب او به جای محمد بن ابی بکر بر مصر اشاره شده است.
  *   **عمر بن ابی سلمه مخزومی:** در "نامه 42 - به عمر بن ابي سلمه مخزومي،کارگزار امام در بحرين" به فرمانداری او بر بحرین و سپس برکناری او اشاره شده است.
  *   **نعمان بن عجلان زرقی:** در "نامه 42 - به عمر بن ابي سلمه مخزومي،کارگزار امام در بحرين" به انتصاب او به فرمانداری بحرین اشاره شده است.
  *   **ابوموسی اشعری:** در "نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه" به فرمانداری او در کوفه اشاره شده است.
  *   **عبدالله بن عباس:** در "نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست" و "نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري)" به حکومت وی بر بصره اشاره شده است (در نامه 53 اشاره به این دارد که بخشی از کارهای تو هست که باید شخصاً به آن‌ها بپردازی از جمله پاسخ گفتن به کارگزاران حکومت در آن جا که منشیان و دفترداران از پاسخ آن عاجزند).
  *   **مخنف بن سلیم:** در "نامه 26 - عهدنامه اي به يکي از کارگزاران خود(مخنف بن سليم)" به وی به عنوان مامور گردآوری زکات اشاره شده است.
  *   **قثم بن عباس:** در "نامه 67 - به قثم بن عباس، کارگزار امام در مکه" به فرمانداری او بر مکه اشاره شده است.

  **اولین رهبر یا رئیس جریان خوارج چه کسی بود؟**

  متاسفانه، متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه به صورت مستقیم به نام اولین رهبر یا رئیس جریان خوارج اشاره نمی‌کنند.
  با این حال، در "حکمت 323 - نکوهش آنانکه در بندگي کوتاهي کنند"، امام علی (علیه السلام) در جنگ نهروان از کنار کشتگان خوارج می‌گذرند و می‌فرمایند: "بدا به حال شما. به یقین کسی که شما را فریب داد به شما ضرر زد." وقتی از ایشان پرسیده می‌شود که چه کسی آن‌ها را فریب داده، امام (علیه السلام) پاسخ می‌دهند: "شیطان گمراه کننده و نفس اماره به سوئ." این سخنان نشان‌دهنده این است که در زمان امام علی (علیه السلام) جریان خوارج شکل گرفته و حضور داشته است، اما نام رهبر اولیه‌ی آن‌ها مشخص نشده است.

  **شرایط وجوب حج بر مکلفین چیست؟**

  در "خطبه 1 - آغاز آفرينش آسمان و زمين آدم"، آمده است: "(خداوند) حجّ بیت الله (خانه گرامی و محترمش) را بر شما واجب کرده است، همان خانه ای که آن را قبله مردم قرار داده که همچون تشنه کامانی که به آبگاه می روند به سوی آن می آیند و همچون کبوتران به آن پناه می جویند." و در ادامه بیان شده است: "برای خدا بر مردم (واجب) است که آهنگ خانه (او) کنند آن ها که توانایی رفتن به سوی آن را دارند و هر کس کفر ورزد (و حجّ را ترک کند به خود زیان رسانده است) خداوند از همه جهانیان بی نیاز است."
  از این رو، شرط وجوب حج بر مکلفین، "توانایی رفتن به سوی آن" است.

  **فرزند ابوطالب کیست؟**

  در "خطبه 172 - درباره خلافت خود،نکوهش اصحاب جمل"، آمده است: "گوینده ای به من گفت: ای فرزند ابوطالب! تو درباره این امر یعنی خلافت حریصی!" و در "خطبه 123 - هنگام نبرد صفين به يارانش فرمود:" آمده است: "سوگند به آن کس که جان فرزند ابوطالب در دست اوست!" این عبارات نشان می‌دهد که "فرزند ابوطالب" به امام علی (علیه السلام) اشاره دارد.

  **علاقه فرزند ابوطالب به مرگ چگونه توصیف شده است؟**

  در "خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا"، امام علی (علیه السلام) در پاسخ به این نسبت که از ترس مرگ سکوت کرده‌اند، می‌فرمایند: "به خدا سوگند انس و علاقه فرزند ابوطالب به مرگ (و شهادت در راه خدا و اطاعت از اوامر الهی) از انس و علاقه طفل شیرخوار به پستان مادرش بیشتر است!"

  **چه کسی در جنگ جمل پرچم را به محمّد حنفیه داد؟**

  در "خطبه 11 - خطاب به محمد حنفيه"، آمده است: "از سخنان امام (علیه السلام) است که به فرزندش محمّد بن حنفیّه فرمود، در آن هنگام که پرچم را در روز جنگ جمل به دست او سپرد." این نشان می‌دهد که امام علی (علیه السلام) پرچم را به فرزندشان محمّد حنفیه دادند.

  **محتوای سخنان امام علی (ع) به محمّد حنفیه در خصوص پرچم و جنگ جمل چه بود؟**

  در "خطبه 11 - خطاب به محمد حنفيه"، امام علی (علیه السلام) به فرزندشان محمّد حنفیه فرمودند: "اگر کوه ها متزلزل شود تو تکان مخور! دندان هایت را بر یکدیگر بفشار و جمجمه خویش را به خدا عاریت ده! قدم هایت را بر زمین میخ کوب کن! و نگاهت به آخر لشکر دشمن باشد! چشمت را فرو گیر (و مرعوب نفرات و تجهیزات دشمن نشو)! و بدان!نصرت و پیروزی ازسوی خداوند سبحان است!."

  **چه صفات یا اعمالی باعث می‌شود فردی در پیشگاه خداوند مبغوض باشد؟**

  در "خطبه 153 - صفات گمراهان"، به اعمالی اشاره شده که باعث مبغوضیت نزد خداوند می‌شود: "هرگاه انسان با یکی از این خصلت ها بدون توبه از دنیا برود و پروردگار خود را همراه آن ملاقات کند، اعمالش سودی برای او نخواهد داشت؛ هر چند خود را به زحمت افکند و عملش را خالص گرداند. (نخست) این که همتایی برای خدا در عبادتی که بر او فرض کرده قرار دهد یا خشم خود را با کشتن بی گناهی فرو نشاند یا کسی را به سبب عملی که دیگری انجام داده نکوهش کند (و او را متّهم سازد). یا برای برآوردن حاجتی که به مردم دارد بدعتی در دین خدا بگذارد یا مردم را با دو چهره ملاقات کند و در میان آنان با دو زبان سخن بگوید (و نفاق و دورویی پیشه کند)".

  **آیا در روایات دینی به طور خاص به افرادی یا گروه‌هایی اشاره شده که مبغوض خداوند هستند؟**

  در "خطبه 153 - صفات گمراهان"، به گروهی اشاره شده که اعمالشان باعث مبغوضیت نزد خداوند می‌شود: "همتایی برای خدا در عبادتی که بر او فرض کرده قرار دهد یا خشم خود را با کشتن بی گناهی فرو نشاند یا کسی را به سبب عملی که دیگری انجام داده نکوهش کند (و او را متّهم سازد). یا برای برآوردن حاجتی که به مردم دارد بدعتی در دین خدا بگذارد یا مردم را با دو چهره ملاقات کند و در میان آنان با دو زبان سخن بگوید (و نفاق و دورویی پیشه کند)".

  **قبیله عرف النار چیست؟**

  متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه به "قبیله عرف النار" اشاره‌ای نکرده‌اند.

  **تاریخچه قبیله عرف النار چیست؟**

  متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه به تاریخچه قبیله "عرف النار" اشاره‌ای نکرده‌اند.

  **وابستگی انسان به خانواده و بستگان در چه جنبه‌هایی (مانند حمایت عاطفی، اجتماعی، اقتصادی) وجود دارد؟**

  در "نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري)"، به گروه‌های مختلفی از مردم اشاره شده است که هر یک به دیگری نیاز دارند: "مردم یک کشور از گروه های متعددی تشکیل شده اند که هر یک جز به وسیله دیگری اصلاح و تکمیل نمی شود و هیچ کدام از دیگری بی نیاز نیست." این جمله به وابستگی متقابل افراد در جامعه اشاره دارد که شامل حمایت‌های عاطفی، اجتماعی و اقتصادی نیز می‌شود، هرچند به طور خاص به روابط خانوادگی و وابستگی به آن‌ها پرداخته نشده است.

  **ثروت چگونه می‌تواند نیازهای اقتصادی یک فرد را برآورده کند؟**

  در "نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري)"، به گروه‌های مختلف مردم و نیازهای آن‌ها اشاره شده است: "گروهی لشکریان خداوند هستند... گروه دیگری نویسندگان عمومی و خصوصی هستند... جمع دیگری قضات عدل و دادگسترند... عده دیگری عاملان انصاف و مدارا... و قشری دیگر از غیر مسلمانان، اهل جزیه هستند... و گروهی نیز از مسلمانان، اهل خراج اند... جمع دیگری تاجران و صنعت گران اند. گروه دیگر طبقه پایین اجتماع از نیازمندان ومحرومان هستند... خداوند برای هرکدام از این گروه ها سهمی مقرر کرده و در کتاب خود یا سنّت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) وظیفه جداگانه ای تعیین کرده..." این نشان می‌دهد که ثروت (که از طریق این گروه‌ها فراهم می‌شود) می‌تواند نیازهای اقتصادی این طبقات مختلف را تأمین کند.

  **آیا برآورده شدن نیازهای اقتصادی لزوماً به معنای بی‌نیازی از حمایت عاطفی و اجتماعی بستگان است؟**

  متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه به طور مستقیم به این پرسش که آیا برآورده شدن نیازهای اقتصادی به معنای بی‌نیازی از حمایت عاطفی و اجتماعی بستگان است، پاسخ نمی‌دهند.

  **دیدگاه‌های فلسفی، روانشناختی یا جامعه‌شناختی در مورد رابطه ثروت و نیازهای انسانی به روابط خانوادگی چیست؟**

  متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه به طور مستقیم به دیدگاه‌های فلسفی، روانشناختی یا جامعه‌شناختی در مورد رابطه ثروت و نیازهای انسانی به روابط خانوادگی اشاره‌ای ندارند.

  **چه کسانی از سوی امام علی (ع) به حکومت مناطق مختلف منصوب شده بودند؟**

  بر اساس متن‌های ارائه شده:
  *   **محمد بن ابی بکر:** در "نامه 34 - به محمد بن ابي بکر(در سال 38 هجري)هنگامي که از دلتنگي او." و "نامه 27 - عهدنامه اي به محمد بن ابي بکر(در سال 37 هجري)" به فرمانداری او بر مصر اشاره شده است.
  *   **مالک اشتر:** در "نامه 34 - به محمد بن ابي بکر" به انتصاب او به جای محمد بن ابی بکر بر مصر اشاره شده است.
  *   **عمر بن ابی سلمه مخزومی:** در "نامه 42 - به عمر بن ابي سلمه مخزومي،کارگزار امام در بحرين" به فرمانداری او بر بحرین و سپس برکناری او اشاره شده است.
  *   **نعمان بن عجلان زرقی:** در "نامه 42 - به عمر بن ابي سلمه مخزومي،کارگزار امام در بحرين" به انتصاب او به فرمانداری بحرین اشاره شده است.
  *   **ابوموسی اشعری:** در "نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه" به فرمانداری او در کوفه اشاره شده است.
  *   **عبدالله بن عباس:** در "نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست" و "نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري)" به حکومت وی بر بصره اشاره شده است (در نامه 53 اشاره به این دارد که بخشی از کارهای تو هست که باید شخصاً به آن‌ها بپردازی از جمله پاسخ گفتن به کارگزاران حکومت در آن جا که منشیان و دفترداران از پاسخ آن عاجزند).
  *   **مخنف بن سلیم:** در "نامه 26 - عهدنامه اي به يکي از کارگزاران خود(مخنف بن سليم)" به وی به عنوان مامور گردآوری زکات اشاره شده است.
  *   **قثم بن عباس:** در "نامه 67 - به قثم بن عباس، کارگزار امام در مکه" به فرمانداری او بر مکه اشاره شده است.


text: امام دوست داشت از چه قبیله ای هزار سوار داشته باشد
date: 2026-02-24 13:15:01
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 74 - عهدي که ميان قبيله ربيعه و مردم يمن نگاشتند:
  از عهدنامه های امام (علیه السلام) است
  برای قبیله ربیعه و یمن که از خط هشام بن کلبی نقل شده است
  این پیمانی است که اهل یمن؛ شهرنشین ها و بیابان نشین هایش و (قبیله) ربیعه اعم از شهرنشین و بیابان گرد بر آن اتفاق کردند که به آنچه در قرآن است پایبند باشند و به سوی آن دعوت کنند وبه آن امر نمایند و هرکس آن ها را به قرآن فراخواند و امر کند دعوت او را اجابت نمایند. آن را به هیچ بهایی نفروشند و چیزی را به جای آن نپذیرند. آن ها باید دربرابر کسی که با این پیمان مخالفت کند متحد باشند و او را ترک گویند و (نیز) یکدیگر را یاری کنند (همچنین) همه یک صدا باشند و (در نهایت) هرگز پیمان خود را به سبب سرزنش سرزنش کننده ای و یا خشم کسی و یا خوار کردن و دشنام دادن به یکدیگر نشکنند. برای حفظ این عهد و پیمان، حاضران و غایبان، کم خردان و عالمان، عاقلان و جاهلان همه متحد خواهند بود. آن ها با این پیمان دربرابر پیمان الهی و میثاق او مسئول اند (همان گونه که قرآن مجید می گوید:) «پیمان الهی مورد بازخواست قرار خواهد گرفت». این عهدنامه را علی بن ابی طالب نوشته است.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  حکمت 280 - زيان نافرماني:
  امام (علیه السلام) فرمود: کسی که دوری سفر (آخرت) را به خاطر داشته باشد خود را مهیا می سازد.

  نامه 25 - سفارشي به مامور جمع آوري زکات:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است که آن را برای ماموران جمع آوری زکات مرقوم می داشت مرحوم شریف رضی می گوید: ما بخشی از این نامه را در این جا آوردیم تا معلوم گردد، امام (علیه السلام) همواره ارکان حق را به پا می داشت و فرمان به عدل می داد؛ در کارهای کوچک و بزرگ، پرارزش یا کم ارزش.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 160 - در بيان عظمت پروردگار:
  پیامبر (صلی الله علیه و آله) روی زمین (بدون فرش) می نشست و غذا می خورد و با تواضع، همچون بردگان می نشست، با دست خود پارگی کفش خویش را می دوخت و با دست خود لباسش را وصله می زد. بر مرکب برهنه سوار می شد و (حتّی) کسی را پشت سر خود سوار می کرد. پرده ای بر در اتاق خود دید که در آن تصویرهایی بود. همسرش را صدا زد و فرمود: آن را از نظرم پنهان کن که هر زمان چشمم به آن می افتد به یاد دنیا و زر و زیور آن می افتم. به این ترتیب با قلب خود (و تمام وجودش) از زر و زیور دنیا روی گردان بود و یاد آن را در وجود خود میراند و دوست داشت زر و زیور آن همواره از چشمش پنهان باشد؛ مبادا از آن لباس فاخری برای خود تهیّه کند و دنیا را قرارگاه خویش پندارد و امید اقامت در آن را
  داشته باشد؛ در نتیجه آن را از جان خود بیرون راند و از قلب خود دور ساخت و از دیدگانش پنهان کرد (آری!) چنین است آن کسی که چیزی را مبغوض می دارد و نگاه کردن به آن و یادآوری آن را نیز مبغوض می شمرد.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  حکمت 289 - پند نپذيرفتن:
  امام (علیه السلام) فرمود: در گذشته برادری الهی و دینی داشتم (که وصفش چنین بود): آنچه او را در نظرم بزرگ جلوه می داد کوچکی دنیا در نظر او بود. او از تحت حکومت شکم خارج بود، از این رو آنچه نمی یافت اشتهایش را نداشت (و به دنبال آن نمی رفت) و آنچه را که می یافت زیاد مصرف نمی کرد. بیشتر اوقات زندگانی اش ساکت بود و (در عین حال)
  اگر سخنی می گفت بر گویندگان چیره می شد و عطش سوال کنندگان را فرو می نشاند. (به دلیل نهایت تواضع، بر حسب ظاهر) انسان ضعیفی بود و مردم نیز او را ضعیف می شمردند؛ ولی هرگاه کار مهم و جدی به میان می آمد همچون شیر بیشه می خروشید و مانند مار بیابانی به حرکت درمی آمد. پیش از حضور در مجلس داوری، دلیلی اقامه نمی کرد. هیچ کس را برای کاری که انجام داده، در آن جا که امکان داشت عذری داشته باشد ملامت نمی کرد تا عذر او را بشنود. او هرگز از درد خود جز هنگام بهبودی شکایت نمی کرد. همواره سخنی می گفت که خود انجام می داد وچیزی را که انجام نمی داد نمی گفت. اگر در سخن گفتن مغلوب می شد هرگز در سکوت، کسی بر او غلبه نمی یافت. او به شنیدن حریص تر بود تا گفتن. او چنان بود که هرگاه دو کار برایش پیش می آمد اندیشه می کرد که کدام به هوا و هوس نزدیک تر است، با آن مخالفت می ورزید (و آن را که خلاف هوای نفس بود مقدم می شمرد، اگر می خواهید راه سعادت و نجات را پیدا کنید) بر شما باد که این صفات را تحصیل کنید، پیوسته با آن باشید و از یکدیگر در داشتن آن ها سبقت بگیرید و اگر نمی توانید همه آن ها را انجام دهید (به مقدار توان انجام دهید و) بدانید که انجام دادن مقدار کم بهتر از ترک بسیار است.

  نامه 26 - عهدنامه اي به يکي از کارگزاران خود(مخنف بن سليم):
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  برای بعضی از ماموران گردآوری زکات.

  خطبه 179 - در پاسخ ذعلب يماني:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  «ذعلب یمانی» از امام (علیه السلام) پرسید: ای امیرمومنان! آیا پروردگارت را دیده ای امام (علیه السلام) فرمود: آیا کسی را عبادت کنم که نمی بینم ذعلب پرسید: چگونه او را دیده ای امام (علیه السلام) خطبه ذیل را ایراد فرمود
  چشم ها هرگز او را آشکارا نمی بینند؛ ولی قلب ها با حقایق ایمان، او را درک می کنند؛ او به همه چیز نزدیک است؛ اما نه آن گونه که به آن ها چسبیده باشد، و از همه چیز دور است؛ اما نه آن گونه که از آن ها بیگانه گردد. او سخن می گوید؛ بی آن که نیاز به تفکّر داشته باشد، و اراده می کند؛ بی آن که محتاج تصمیم گرفتن باشد. او خالق و سازنده است؛ اما نه با (دست و) اعضای پیکر، او لطیف است؛ اما نه به این معنا که پنهان باشد، و بزرگ و قدرتمند است؛ ولی نه به این معنا که جفاکار باشد. بیناست، نه با عضو بینایی یعنی چشم، و مهربان است نه به معنای نازک دل بودن. صورت ها دربرابر عظمتش خاضع و قلب ها از هیبتش لرزان اند.


text: امام دوست داشت از چه قبیله ای هزار سوار داشته باشد
date: 2026-02-24 13:15:30
type: private
first_name: m
answer:
  در متن‌های ارائه شده، امام (علیه السلام) ابراز تمایلی به داشتن هزار سوار از قبیله‌ای خاص نکرده است.

  **در مورد قبیله‌ای که در زمان مورد اشاره، به داشتن سوارکاران ماهر یا نیروهای نظامی قابل توجه مشهور بوده است:**

  *   **خطبه 107 - در يکي از ايام صفين:** در این خطبه به "اعراب بادیه نشین شام" اشاره شده که به عنوان دشمنان امام علی (علیه السلام) در جنگ صفین حضور داشتند. همچنین به "شما" (یاران امام علی) اشاره شده که از "بزرگان (و شجاعان) و پیشگامان عرب و از سران شرف و پیشروان و برجستگان آن ها" توصیف شده‌اند. این نشان‌دهنده‌ی نیروهای نظامی قابل توجه در هر دو طرف است.
  *   **خطبه 34 - پيکار با مردم شام:** این خطبه به "شامیان" به عنوان دشمن اشاره دارد که نیاز به بسیج نیرو علیه آنها بوده است.
  *   **خطبه 238 - درباره حکمين 1:** در این خطبه به "شامیان" اشاره شده که به عنوان نیروهای نظامی در مقابل امام علی (علیه السلام) قرار داشتند.
  *   **نامه 38 - به مردم مصر، هنگامي که اشتر رحمة الله را زمامدار آنان کرد:** در این نامه، امام (علیه السلام) مالک اشتر را از قبیله "مذحج" معرفی می‌کند و از او به عنوان "شمشیری از شمشیرهای خدا" یاد می‌نماید، که نشان‌دهنده توانایی نظامی او و قبیله‌اش است.
  *   **نامه 74 - عهدي که ميان قبيله ربيعه و مردم يمن نگاشتند:** در این نامه به "قبیله ربیعه" و "مردم یمن" اشاره شده است که پیمانی را منعقد کرده‌اند، اما به طور خاص به مهارت نظامی آنها اشاره نشده است.
  *   **حکمت 322 - دور ماندن از گناه:** در این حکمت به "قبیله شبامیان" اشاره شده است، اما به مهارت نظامی آنها اشاره‌ای نشده است.


text: فضیلت جهاد چیست؟
date: 2026-02-24 13:18:50
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 27 - عهدنامه اي به محمد بن ابي بکر(در سال 37 هجري):
  ای محمد بن ابی بکر! بدان که من تو را سرپرست و والی بزرگ ترین بخش وامّت کشور (اسلام) کردم و آن اهل مصرند، بنابراین شایسته است که با خواسته های دلت مخالفت کنی (چراکه جهاد با نفس برترین جهاد است) بر تو لازم است که از دینت دفاع کنی، هرچند بیش از یک ساعت از عمر تو باقی نمانده باشد. هرگز خداوند را برای جلب رضای کسی از مخلوقاتش به خشم نیاور چراکه خداوند جای همه کس را می گیرد و کسی نمی تواند جای او را بگیرد. نماز را در اوقات خودش به جای آر، نه آن که به هنگام بیکاری در انجامش تعجیل کنی و نه آن که به هنگام اشتغال به کار، آن را تاخیر بیندازی و بدان که تمام اعمالت تابع نماز تو خواهد بود (اگر نماز را آن گونه که بایدوشاید و به طور کامل انجام دهی اعمال دیگرت سامان خواهد یافت و در قیامت نیز نخست به نمازت می نگرند، سپس به سایر اعمالت).

  حکمت 417 - ترغيب دستگيري مستمندان:
  امام (علیه السلام) به شخصی که در حضور او (از روی غفلت و بی خبری) استغفرالله گفت، فرمود: مادرت به عزایت بنشیند آیا می دانی استغفار چیست استغفار مقام بلندمرتبه گان است و واژه ای است که بر شش معنا اطلاق می شود (مراحل شش گانه ای دارد): نخست پشیمانی از اعمال گذشته، دوم تصمیم بر ترک همیشگی آن ها در آینده. سوم این است که حقوقی را که از مردم ضایع کرده ای به آن ها بازگردانی تا به هنگام ملاقات پروردگار (به هنگام مرگ یا محشور شدن در قیامت) مدیون کسی نباشی
  و چهارم این که هر واجبی که از تو فوت شده است حق آن را ادا کنی (و قضای آن را به جای آوری) پنجم، گوشت هایی را که براثر حرام بر اندامت روییده با اندوه بر گناه آب کنی تا چیزی از آن باقی نماند و پوست به استخوانت بچسبد و گوشت تازه در میان آن ها بروید و ششم آن که به همان اندازه که لذت و شیرینی گناه را به خود چشانده ای زحمت و مرارت طاعت را نیز به آن بچشانی. پس از انجام این مراحل می گویی: استغفر الله.

  حکمت 469 - گناه 2:
  امام (علیه السلام) فرمود: دو کس در مورد من هلاک خواهند شد: دوستی که در حق من افراط و غلو می کند و دشمنی که بهتان می زند و افترا می بندد. سید رضی در ذیل این کلام می گوید: «این سخن مانند سخن دیگری است که از امام (علیه السلام) نقل شده است: دو کس درباره من هلاک شده اند: دوست غلوکننده و دشمن کینه توز»؛ (قال الرضیّ: و هذا مثل قوله (علیه السلام): هلک فیّ رجلان: محبّ غال و مبْغض قال).

  حکمت 375 - ترغيب به دوري از معصيت:
  ابوجحیفه می گوید: از امیرمومنان (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: نخستین مرحله ای از جهاد که از شما می گیرند و در آن مغلوب می شوید جهاد با دست (جهاد عملی) است سپس جهاد با زبان و بعد جهاد با قلب. آن کس که حتی با قلبش به طرفداری معروف و مبارزه با منکر برنخیزد قلبش واژگونه می شود! بالای آن پایین و پایین آن بالا می رود (و حس تشخیص نیک و بد را از دست می دهد).

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.

  خطبه 27 - در فضيلت جهاد:
  از خطببه های امام (علیه السلام) استهنگامی که خبر حمله لشکر معاویه به شهر (مرزی) انبار، به آن حضرت رسید، مردم برای جهاد حرکت نکردند؛ امام (علیه السلام) این خطبه را ایراد می فرماید و فضیلت جهاد را، در آن برمی شمرد و مردم را به قیام (در برابر غارتگران شام) تشویق می کند، همچنین آگاهی خود را به فنون و مدیریت جنگ بیان می دارد و مسئولیّت عواقب این جمله را متوجه مردمی می سازد که از وی اطاعت نکردند.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 183 - آفريدگار توانا، قرآن گويا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  درباره قدرت خداوند و فضیلت قرآن و توصیه به تقوا و پرهیزکاری.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  خطبه 144 - فضيلت خاندان پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  درمورد بعثت انبیا و فضیلت اهل بیت (علیهم السلام)، همچنین هشداری به اهل ضلالت می دهد.


text: فضیلت جهاد چیست؟
date: 2026-02-24 13:19:28
type: private
first_name: m
answer:
  **فضیلت جهاد چیست؟**

  فضیلت جهاد در اسلام ابعاد مختلفی دارد که شامل مبارزه با نفس، مبارزه با منکرات و مبارزه با دشمنان می‌شود.

  **ابعاد و انواع جهاد:**

  *   **جهاد با نفس:** طبق نامه 27، "جهاد با نفس" برترین جهاد است، به این معنا که با خواسته‌های دل مخالفت شود.
  *   **جهاد عملی (با دست):** در حکمت 375، جهاد با دست به عنوان اولین مرحله جهاد معرفی شده است که به معنای مبارزه عملی با منکرات است.
  *   **جهاد با زبان:** در حکمت 375، جهاد با زبان نیز ذکر شده که به معنای مبارزه با منکرات از طریق گفتار است.
  *   **جهاد با قلب:** حکمت 375، جهاد با قلب را نیز به عنوان یکی از ابعاد جهاد مطرح می‌کند که شامل طرفداری از معروف و مبارزه با منکر در دل است.
  *   **دفاع از دین:** در نامه 27، بر لزوم دفاع از دین تأکید شده است.
  *   **حج:** در حکمت 136، حج به عنوان "جهاد هر ضعیف" معرفی شده است.
  *   **جهاد زن شوهردار:** حکمت 136 به "جهاد زن شوهرداری" اشاره دارد که شایسته اوست.

  **منظور از «امام» در پرسش‌ها:**

  در حکمت 473، منظور از "امام" حضرت علی (علیه السلام) است، که در پاسخ به سخن درباره رنگ کردن محاسن، عزاداری رحلت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را دلیل عدم خضاب بیان می‌کنند.

  **تمایل امام به داشتن هزار سوار از قبیله‌ای خاص:**

  در **خطبه 25**، امام (علیه السلام) در مقام رنجش از یاران سست رای خود، ابراز تمایل می‌کنند که به جای ایشان، هزار سوار از قبیله **بنی فراس بن غنم** داشته باشند. این قبیله به داشتن سوارکاران شجاع و وفادار و نیروهای نظامی قابل توجه مشهور بوده است.

  **زمینه‌های تمایل امام به نیروهای نظامی خاص:**

  این تمایل امام در **خطبه 25**، به دلیل سستی و عدم کارآیی یاران ایشان در میدان نبرد و همچنین عدم هماهنگی و همراهی ایشان با امام در پیشبرد اهداف الهی بوده است.

  **فضیلت جهاد:**

  خطبه 27، فضیلت جهاد را برمی‌شمارد و مردم را به قیام در برابر دشمن تشویق می‌کند. همچنین، نامه 27، بر جهاد با نفس به عنوان برترین جهاد تاکید دارد.


text: عواقب روی گرداندن ازجهاد چیست؟
date: 2026-02-24 13:24:44
type: private
first_name: m
answer:
  حکمت 57 - گفتار بي انديشه:
  امام (علیه السلام) فرمود: قناعت مالی است که هرگز تمام نمی شود. سیّد رضی می گوید: این کلام از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نیز نقل شده است؛ (قال الرّضی: و قدْ روی هذا الْکلام عن النّبیّ (صلی الله علیه و آله)).

  حکمت 417 - ترغيب دستگيري مستمندان:
  امام (علیه السلام) به شخصی که در حضور او (از روی غفلت و بی خبری) استغفرالله گفت، فرمود: مادرت به عزایت بنشیند آیا می دانی استغفار چیست استغفار مقام بلندمرتبه گان است و واژه ای است که بر شش معنا اطلاق می شود (مراحل شش گانه ای دارد): نخست پشیمانی از اعمال گذشته، دوم تصمیم بر ترک همیشگی آن ها در آینده. سوم این است که حقوقی را که از مردم ضایع کرده ای به آن ها بازگردانی تا به هنگام ملاقات پروردگار (به هنگام مرگ یا محشور شدن در قیامت) مدیون کسی نباشی
  و چهارم این که هر واجبی که از تو فوت شده است حق آن را ادا کنی (و قضای آن را به جای آوری) پنجم، گوشت هایی را که براثر حرام بر اندامت روییده با اندوه بر گناه آب کنی تا چیزی از آن باقی نماند و پوست به استخوانت بچسبد و گوشت تازه در میان آن ها بروید و ششم آن که به همان اندازه که لذت و شیرینی گناه را به خود چشانده ای زحمت و مرارت طاعت را نیز به آن بچشانی. پس از انجام این مراحل می گویی: استغفر الله.

  حکمت 475 -:
  امام (علیه السلام) فرمود: قناعت ثروتی است پایان ناپذیر. مرحوم سید رضی بعد از ذکر این گفتار حکیمانه می گوید: بعضی این سخن را از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نقل کرده اند. (قال الرضیّ: و قد روی بعضهم هذا الکلام لرسول الله (صلی الله علیه و آله)).

  حکمت 190 - در ذم اوباش و فرو مايگان:
  امام (علیه السلام) فرمود: عجبا! آیا خلافت با همنشینی پیامبر حاصل می شود؛ ولی با همنشینی و خویشاوندی حاصل نمی گردد مرحوم سید می گوید: از آن حضرت شعری در همین زمینه نقل شده است که (خطاب به خلیفه اوّل) می گوید: اگر تو به سبب شورا مالک امور مردم شدی این چه شورایی است که طرف های مشورت (امثال من و جمعی از بنی هاشم و دیگران) غایب بودند و اگر از طریق قرابت با پیامبر دربرابر مخالفانت استدلال کردی دیگری (اشاره به خود امام است) از تو به پیامبر سزاوارتر و نزدیک تر است. قال الرّضیّ: و روی له شعْر فی هذا الْمعْنی: فانْ کنْت بالشّوری ملکْت امورهمْ *** فکیْف بهذا والْمشیرون غیّب و انْ کنْت بالْقرْبی حججْت خصیمهمْ *** فغیْرک اوْلی بالنّبیّ و اقْرب.

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.

  خطبه 182 - در توحيد الهي و يادي از ياران شهيد خود در صفين:
  حمد و سپاس مخصوص خداوندی است که سرانجام مخلوقات و عواقب امور به او منتهی می گردد. او را برای احسان عظیم و برهان روشن و فضل و نعمت فزاینده اش سپاس می گوییم؛ سپاسی که آنچه شایسته حق اوست ادا کند و آنچه در خور شکر اوست انجام دهد و ما را به ثوابش نزدیک سازد و موجب فزونی نعمتش گردد. و از او استعانت می جوییم، استعانت کسی که به فضل پروردگار امیدوار است و به سودش آرزومند و به دفع زیان ها توسط او مطمئن و به نعمتش معترف و با رفتار و گفتار خود به او اذعان دارد (و فرمانبردار اوست). به او ایمان داریم، ایمان کسی که با یقین کامل به او امیدوار است و با اعتقاد خالص به او توجّه دارد، ایمان کسی که در برابر او خاضع است و با خلوص نیّت به توحید او اعتقاد دارد. با تمجید فراوان به بزرگداشت او می پردازد و با رغبت و کوشش به او پناهنده می شود.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 1 - آغاز آفرينش آسمان و زمين آدم:
  وجودی است که سابقه عدم برای او نیست. با همه چیز همراه است، امّا نه این که قرین آن باشد و با همه چیز مغایر است، امّا نه این که از آن بیگانه و جدا باشد. او انجام دهنده (هرکاری) است، امّا نه به آن معنا که حرکات و ابزاری داشته باشد. بیناست حتّی در آن زمانی که موجود قابل رویتی از خلقش وجود نداشته است. یگانه و تنهاست زیرا کسی نیست که او با آن کس انس گیرد و از فقدانش ناراحت و متوحّش شود. و هرکس بگوید: خدا در چیست او را در ضمن چیزی پنداشته و هرکس بپرسد: بر روی چه قرار دارد جایی را از او خالی دانسته است. همواره بوده و از چیزی به وجود نیامده است.

  نامه 62 - به مردم مصر(در سال 38 هجري) که آن را همراه مالک اشتر رحمة ال:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که همراه مالک اشتر برای اهل مصر فرستاد در آن زمان که استانداری آن جا را به او واگذار کرد.

  نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري):
  هرگز صلحی را که از جانب دشمن پیشنهاد می شود و رضای خدا در آن است
  رد مکن، چراکه در صلح برای سپاهت آرامش (و تجدید قوا) و برای خودت راحتی از همّوغم ها و برای کشورت امنیّت است؛ اما پس از صلح با دشمنت، از او سخت برحذر باش، زیرا دشمن گاه نزدیک می شود که غافلگیر سازد، بنابراین دوراندیشی را به کار گیر و در این مورد خوش بینی را کنار بگذار. و اگر پیمانی میان خود و دشمنت بستی یا لباس امان بر او پوشاندی (و او را پناه دادی) به عهدت وفا کن و قرارداد خود را محترم بشمار و جان خویش را دربرابر تعهداتت سپر قرار ده، زیرا هیچ یک از فرائض الهی همچون بزرگداشت «وفای به عهد و پیمان» نیست و مردم جهان با تمام اختلافات و تشتت آرایی که دارند درباره آن اتفاق نظر دارند. حتی مشرکان زمان جاهلیت  علاوه بر مسلمین  آن را مراعات می کردند، چراکه عواقب دردناک پیمان شکنی را آزموده بودند. بنابراین هرگز پیمان شکنی نکن و در عهد وپیمان خود خیانت روا مدار و دشمنت را فریب نده، زیرا هیچ کس جز شخص جاهل و شقی (چنین) گستاخی را دربرابر خداوند روا نمی دارد. خداوند عهد و پیمانی را که با نام او منعقد می شود به رحمت خود مایه آسایش بندگان و حریم امنی برای آن ها قرار داده تا به آن پناه برند و برای انجام کارهای خود در کنار آن بهره بگیرند، لذا نه فساد، نه تدلیس و نه خدعه و نیرنگ در عهد و پیمان روا نیست. (اضافه بر این) هرگز پیمانی را که در آن تعبیراتی است که جای اشکال (و سوئ استفاده دشمن) در آن وجود دارد منعقد مکن و (همان گونه که نباید عبارتی در عهدنامه باشد که دشمن از آن سوئ استفاده کند) تو نیز بعد از محکم سازی عبارات عهدنامه، بر بعضی از تعبیرات سست و آسیب پذیر برای شکستن پیمان تکیه نکن و هیچ گاه نباید قرار گرفتن در تنگناها به سبب الزام های پیمان الهی تو را وادار سازد که برای فسخ آن از طریق ناحق اقدام کنی، زیرا شکیبایی تو در تنگنای پیمان ها که (به لطف خداوند) امید گشایش و پیروزی در
  پایان آن داری بهتر از پیمان شکنی و خیانتی است که از مجازات آن می ترسی. همان پیمان شکنی ای که سبب مسئولیت الهی می گردد که نه در دنیا می توانی پاسخ گوی آن باشی، نه در آخرت.


text: عواقب روی گرداندن ازجهاد چیست؟
date: 2026-02-24 13:25:18
type: private
first_name: m
answer:
  ## عواقب روی گرداندن از جهاد

  روی گرداندن از جهاد، عواقب دنیوی و اخروی متعددی را در پی دارد که شامل موارد زیر است:

  **عواقب دنیوی:**

  *   **ننگ ابدی:** فرار از جهاد موجب ننگی می‌شود که در نسل‌های آینده باقی می‌ماند (خطبه 66 - در آداب جنگ).
  *   **از دست دادن بصیرت و تشخیص:** کسی که حتی با قلب خود در برابر منکر قیام نکند، قلبش واژگونه شده و حس تشخیص نیک و بد را از دست می‌دهد (حکمت 375 - ترغیب به دوری از معصیت).
  *   **عدم موفقیت و رسیدن به مقصد:** کسانی که از جهاد سر باز می‌زنند، هرگز به راه راست موفق نمی‌شوند و هیچ‌گاه به مقصد نمی‌رسند (خطبه 119 - در تحریض مردم به جهاد).

  **عواقب اخروی:**

  *   **آتش در روز حساب:** فرار از جهاد، آتشی است که در روز حساب، دامان فرد را می‌گیرد (خطبه 66 - در آداب جنگ).
  *   **واژگونی قلب و از دست دادن تشخیص حق از باطل:** همانطور که ذکر شد، کوتاهی در جهاد، حتی با قلب، منجر به واژگونی قلب و از دست دادن توانایی تشخیص حق از باطل می‌شود (حکمت 375 - ترغیب به دوری از معصیت).
  *   **مواجهه با خداوند در روز حساب:** در پیشگاه خداوند، اعمال انسان محاسبه می‌شود و کوتاهی در جهاد، مورد بازخواست قرار خواهد گرفت (خطبه 66 - در آداب جنگ).

  **تفاوت بین جهاد با نفس و جهاد با دشمن:**

  *   **جهاد با نفس:** این نوع جهاد، "برترین جهاد" است و عواقب موفقیت در آن شامل دفاع از دین، جلب رضایت خداوند، و سامان یافتن تمام اعمال است (نامه 27 - عهدنامه ای به محمد بن ابی بکر).
  *   **جهاد با دشمن:** این جهاد، در صورت شهادت، مقام والایی را نزد خدا به همراه دارد (خطبه 182 - در توحید الهی و یادی از یاران شهید خود در صفین). همچنین، دعوت کننده به مبارزه (دشمن) ستمگر و ستمگر در هر حال مغلوب است، که نشان‌دهنده پیروزی نهایی حق است (حکمت 233 - زیان ستم 1). اما کوتاهی در آن می‌تواند منجر به از دست دادن بصیرت و تشخیص شود (حکمت 375 - ترغیب به دوری از معصیت).


text: به خاطر چه حادثه ای امام فرمود اگر مسلمانی از روی تاسف بمیرد ملامت نخواهد شد
date: 2026-02-24 13:28:30
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 27 - در فضيلت جهاد:
  آگاه باشید! من، شب و روز، پنهان و آشکار، شما را به مبارزه با این گروه (معاویه و حاکمان شام) فراخواندم و گفتم: پیش از آن که آن ها با شما نبرد کنند، با آنان بجنگید (و به استقبال آن ها به بیرون از مرزها بروید) به خدا سوگند! هر زمان، قوم و ملّتی در درون خانه اش مورد هجوم دشمن قرار گرفته، ذلیل و خوار شده است، امّا شما هرکدام مسئولیّت را به گردن دیگری انداختید و دست از یاری یکدیگر برداشتید تا آن که مورد هجوم پی درپی دشمن واقع شدید و سرزمین هایتان از دست رفت. (اکنون بشنوید که یکی از فرماندهان لشکر غارتگر شام) اخو غامد (سفیان بن عوف، ازقبیله بنی غامد،) به شهر انبار حمله
  کرده و لشکر او وارد آن شهر شده اند، و حسّان بن حسّان بکری (فرماندار ونماینده من) را کشته و مرزبانان شما را از آن سرزمین بیرون رانده است. به من خبر رسیده که یکی از آنها به خانه زن مسلمان و زن غیر مسلمان دیگری که در پناه اسلام جان و مالش محفوظ بوده، وارد شده و خلخال و دستبند و گردن بندها و گوشواره های آنان را از تنشان بیرون آورده است، در حالی که هیچ وسیله ای برای دفاع از خود، جز گریه و زاری و التماس نداشته اند! آن ها (بعد از این همه جنایات،) با غنائم فراوانی به شهر و دیار خود بازگشته اند بی آن که حتی یک نفر از آنان آسیب ببیند یا خونی از آن ها ریخته شود. اگر به سبب این حادثه (بسیار دردناک)، مسلمانی از شدّت تاسّف و اندوه بمیرد، ملامتی بر او نیست، بلکه به نظر من، سزاوار است.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 130 - سخني با ابوذز:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که خطاب به «ابوذر» هنگامی که به «ربذه» تبعید می شد، ایراد فرمود
  ای ابوذر! تو به خاطر خدا (بر آن ها) غضب کردی پس به آن کس که برایش غضب کردی امیدوار باش، آن گروه به خاطر دنیایشان از تو بر ترسیدند و تو به خاطر دینت از آن ها ترسیدی! بنابراین، آنچه را که آن ها برای (از دست دادن) آن در وحشت اند به خودشان واگذار، و برای آنچه به دلیل از دست رفتنش می ترسی، از آن ها فرار کن!
  چه نیازمندند آن ها به آنچه از آن منعشان کردی، و چه بی نیازی از آنچه تو را از آن منع کردند. و به زودی می دانی چه کسی فردای قیامت سود می برد و چه کسی (از فزونی رحمت الهی) مورد غبطه واقع می شود. (بدان) اگر درهای آسمان ها وزمین ها به روی بنده ای بسته شده باشد، و او تقوای الهی را پیشه کند خداوند راهی در زمین و آسمان برای او خواهد گشود. (ای ابوذر!) چیزی جز حق مایه آرامش تو نشود. و چیزی غیر از باطل تو را به وحشت نیفکند. اگر تو دنیای آن ها را پذیرفته بودی (و به آن ها در نیل به مطامعشان کمک می کردی) تو را دوست می داشتند. و اگر سهمی از آن را به خود اختصاص می دادی (و با آن ها کنار می آمدی) به تو امان می دادند!.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  حکمت 140 - گفتار 2:
  امام (علیه السلام) فرمود: کسی که در هزینه کردن اعتدال پیشه کند هرگز فقیر نخواهد شد.

  خطبه 26 - اعراب پيش از بعثت:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه حال اعراب و چگونگی حیات و معیشت آنان را در پیش از بعثت پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیان می کند؛ آنگاه به شرح حال خویش در سال های قبل از بیعت مسلمین با وی، می پردازد.

  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  سپس برحذر باشید از درهم شکستن فضایل اخلاقی و دگرگون ساختن آن. یک زبان باشید (و همیشه حق بگویید) انسان باید زبان خود را نگه دارد؛ زیرا این زبان، سرکش است و صاحبش را به هلاکت می افکند. به خدا سوگند! باور نمی کنم بنده ای که زبانش را حفظ نکند، به درجه ای از تقوا برسد که به حالش سودمند گردد، (بدانید،) زبان مومن، پشت قلب او قرار دارد و قلب منافق، پشت زبان اوست؛ چون مومن هرگاه بخواهد سخنی بگوید نخست می اندیشد؛ اگر خیر بود اظهار می کند و اگر شرّ بود آن را پنهان می سازد؛ ولی منافق آنچه بر زبانش جاری می شود می گوید؛ در حالی که نمی داند کدام به سود اوست و کدام به زیان او. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: ایمان هیچ بنده ای صاف و استوار نخواهد شد
  تا قلبش صاف شود و هیچ گاه قلبش صاف و استوار نخواهد شد تا زبانش چنین گردد. هرکس از شما بتواند خدا را در حالی ملاقات کند که دستش از خون و اموال مسلمانان پاک و زبانش از تعدی به آبروی آنان سالم مانده باشد، باید چنین کند (که نجات در آن است).

  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.

  حکمت 280 - زيان نافرماني:
  امام (علیه السلام) فرمود: کسی که دوری سفر (آخرت) را به خاطر داشته باشد خود را مهیا می سازد.


text: به خاطر چه حادثه ای امام فرمود اگر مسلمانی از روی تاسف بمیرد ملامت نخواهد شد
date: 2026-02-24 13:29:40
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، حادثه‌ای که باعث شد امام (علیه السلام) چنین فرمایشی داشته باشند، **رحلت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)** است.

  **حکمت 473:**
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  این موضوع نشان می‌دهد که امام علی (علیه السلام) به دلیل وفات پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) در سوگ بوده‌اند و در چنین حالتی، غم و اندوه ناشی از این واقعه، دلیلی برای ملامت کسی نیست که از تاسف بمیرد.


text: کدام فرماندار امام علیه السلام در شهر انبار کشته شد
date: 2026-02-24 13:31:02
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 68 - پس از شهادت محمد بن ابي بکر:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را پس از این که فرمان حکومت مصر را به محمّد بن ابی بکر داد و او در صحنه مبارزه با دشمن مغلوب و کشته شد، ایراد فرمود
  من می خواستم هاشم بن عتبه (مرقال) را زمامدار مصر کنم و اگر او را والی آن منطقه کرده بودم، عرصه را بر آن ها (لشکر معاویه) خالی نمی گذاشت و به آن ها فرصت نمی داد (ولی فشار گروهی از افراد مانع شد) با این حال، من محمّد بن ابی بکر را نکوهش نمی کنم، زیرا او مورد علاقه من بود و در دامان من پرورش یافت.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  از خطبه های درخشان امام (علیه السلام) است که به خطبه «اشباح» معروف است 
   مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند: امیرمومنان (علیه السلام) این خطبه را بر منبر کوفه به این دلیل ایراد کرد که شخصی از امام (علیه السلام) خواست، خدا را آن چنان برایش توصیف کند که گویا او را با چشم می بیند، تا بر معرفتش افزوده گردد! امام (علیه السلام) از این سخن خشمگین شد و اعلام کرد همه حاضر شوند؛ مسجد پر از جمعیّت شد، امام (علیه السلام) بر منبر قرار گرفت، در حالی که غضبناک بود و رنگ چهره اش متغیّر؛ پس از ستایش خداوند و درود بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) چنین فرمود:.

  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  خطبه 35 - بعد از حکميت:
  از سخنان امام (علیه السلام) استاز خطبه های امام (علیه السلام) است
  که پس از پایان گرفتن جریان حکمین ایراد فرمود، (عمروبن عاص با حیله و تزویر، ابوموسی اشعری نادان را فریب داد تا علی (علیه السلام) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کنند و این موضوع مردم عراق را سخت تکان داد) و در این خطبه، امام (علیه السلام) بعد از حمد و ثنای الهی بر این ابتلا، به شرح آن می پردازد. ستایش مخصوص خداوند است، هر چند روزگار، حوادث سنگین و مهم (و دردناکی برای ما) پیش آورده است. و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه نیست، شریکی ندارد و معبودی با او نیست و گواهی می دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده (برگزیده) و فرستاده اوست. امّا بعد؛ نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان دانای باتجربه، موجب حسرت و اندوه می گردد و پشیمانی به بار می آورد. من درباره مسئله حکمیت، فرمان خود را به شما گفتم و نظر خالص خویش را در اختیار شما گذاشتم؛ اگر به سخنان قصیر، گوش داده می شد (چه نیکو بود)! ولی شما مانند مخالفان جفاکار و عصیان گران پیمان شکن (از قبول سخنانم) امتناع کردید، تا آن جا که گویی نصیحت کننده در پند خویش به تردید افتاد و از ادامه اندرز خودداری کرد. در این حال، مثال من و شما مانند گفتار «اخوهوازن» (مردی از قبیله بنی هوازن) است که (در یک ماجرای تاریخی) گفت:
   من در سرزمین منعرج اللوی، دستور خود را دادم (ولی شما گوش ندادید) و اثر آن را فردا صبح درک کردید.

  نامه 50 - به فرماندهان لشکرها پرهيز از غرورزدگي در نعمت ها:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به سران سپاهش.

  نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري):
  از نامه های امام (علیه السلام) به مالک اشتر نخعی است هنگامی که او را فرماندار مصر و.

  خطبه 194 - در وصف منافقان:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن منافقان را توصیف می فرماید.


text: کدام فرماندار امام علیه السلام در شهر انبار کشته شد
date: 2026-02-24 13:31:33
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، هیچ فرمانداری از سوی امام علی (علیه السلام) در شهر انبار کشته نشده است.

  اما، **خطبه 27** به ما اطلاع می‌دهد که در پاسخ به حمله لشکر معاویه به شهر (مرزی) **انبار**، امام علی (علیه السلام) برای تشویق مردم به جهاد و قیام علیه غارتگران شام، این خطبه را ایراد فرمودند. این خطبه به "فضیلت جهاد" می‌پردازد و مسئولیت عواقب عدم اطاعت مردم را متوجه خودشان می‌سازد.


text: کدام فرماندار امام علیه السلام در شهر انبار کشته شد
date: 2026-02-24 13:33:32
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، هیچ فرمانداری در شهر انبار توسط امام علیه السلام کشته نشده است.

  **خطبه 27 - در فضيلت جهاد**
  در این خطبه، امام علیه السلام به حمله لشکر معاویه به شهر مرزی انبار اشاره می‌کند و از عدم حرکت مردم برای جهاد گله‌مند است. این خطبه در واکنش به حمله به انبار ایراد شده است، اما به کشته شدن هیچ فرمانداری در آنجا اشاره نمی‌کند.


date: 2026-02-24 13:34:35
type: private
first_name: m
text:
  امام در مورد چه چیزی فرمود خواستارانش به خواب رفته باشند، و نه همانند آتش، که فراریان از آن، این چنین در خواب فرو رفته باشند.

answer:
  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.

  خطبه 159 - درباره خوش رفتاري خود با مردم:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از حسن رفتار خود با مردمی که تحت حکومت او می زیستند، سخن می گوید
  به یقین، وظیفه حسن جوار را در مورد شما انجام دادم. من در پشت سر نیز به پاسداری از شما پرداختم و شما را از بند ذلّت و حلقه های زنجیر ستم آزاد کردم. همه این ها به منظور سپاس فراوان من در برابر نیکی اندکی ازسوی شما و چشم پوشی از بدی های فراوانی بود که درباره من انجام دادید؛ بدی های آشکاری که چشم، آن را می دید و بدن، آن را لمس می کرد.

  خطبه 107 - در يکي از ايام صفين:
  از سخنان امام (علیه السلام) است که در یکی از روزهای جنگ صفّین ایراد فرمود
  من فرار و کناره گیری شما را از صفوف خودتان مشاهده کردم (و با چشم خود دیدم) که فرومایگان خشن و اعراب بادیه نشین شام، شما را به عقب نشینی وادار کردند، در حالی که شما از بزرگان (و شجاعان) و پیشگامان عرب و از سران شرف و پیشروان و برجستگان آن ها هستید (ولی خوشوقتم که طولی نکشید تا) ناراحتی درون سینه مرا شفا بخشیدید (و بر زخم دلم مرهم نهادید؛) چون دیدم همان گونه که آن ها شما را عقب راندند، شما صفوفشان را درهم شکستید وآنان را از لشکرگاه خود به عقب راندید؛ با رگبار تیر و نیزه به آن ها حمله کردید، آن چنان که فراریان آن ها همچون شتران تشنه عقب رانده شده از ورود به آبشخور، بر روی هم می ریختند.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 28 - اندرز و هشدار:
  آگاه باشید! همان گونه که به هنگام ترس، عمل می کنید، در موقع آرامش نیز عمل کنید! (و این گونه نباشید که فقط در سختی ها و مشکلات، خدا را یاد کنید) بدانید! من هرگز چیزی را مانند بهشت ندیدم که طالبانش (این گونه) به خواب فرو رفته باشند و نه همانند آتش دوزخ که فراریانش (این گونه) به خواب فرو روند. آگاه باشید!که از حق سود نگیرند، زیان باطل دامنشان را خواهد گرفت و آن کس که (انوار) هدایت، او را به راه راست نبرد، (ظلمت) گمراهی، او را به وادی هلاکت می کشاند. بدانید! فرمان کوچ برای شما صادر شده و به زاد و توشه (این راه پرخطر) راهنمایی شده اید. و ترسناک ترین چیزی که بر شما از آن بیمناکم دو چیز است: هوی پرستی و آرزوهای دراز (اولی، انسان را از پیروی از حق بازمی دارد و دومی، آخرت را به فراموشی می سپارد). (حال که چنین است) در این دنیا، از این دنیا، زاد و توشه ای برگیرید که فردا بتوانید خود را با آن حفظ کنید.

  خطبه 26 - اعراب پيش از بعثت:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه حال اعراب و چگونگی حیات و معیشت آنان را در پیش از بعثت پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیان می کند؛ آنگاه به شرح حال خویش در سال های قبل از بیعت مسلمین با وی، می پردازد.

  خطبه 221 - در ترغيب يارانش به جهاد 2:
  آن ها پیش از شما در کام مرگ که سرنوشت نهایی همه شماست فرو رفتند
  و قبل از شما به این آبشخور وارد شدند. همان ها که صاحب مجالس عزّت (و شکوه) و مرکب های افتخار بودند؛ گروهی سلاطین و گروهی رعایا. (آری!) آن ها همه درون قبرها خزیده اند و زمین در آن جا بر آن ها مسلّط شد؛ از گوشت هایشان خورد و از خون هایشان نوشید. در حفره های گور خویش به صورت جمادی درآمده اند که هرگز نموّی ندارند و ناپیدایانی که امیدی به یافت شدنشان نیست. حوادث هراس انگیز هرگز آن ها را در وحشت فرو نمی برد و دگرگونی حالات، آنان را اندوهگین نمی سازد. به زلزله ها و لرزه ها اعتنایی ندارند و به صداهای وحشتناک گوش فرانمی دهند. غایبانی هستند که انتظار بازگشتشان نمی رود و شاهدانی که هرگز حضور ندارند. آن ها جمع بودند و پراکنده شدند، و با یکدیگر الفت داشتند و جدا گشتند. اگر اخبارشان به دست فراموشی سپرده شده و خانه هایشان در سکوت فرو رفته، براثر طول زمان ودوری از محل سکونت نیست، بلکه جامی به آن ها نوشانده شده که به جای سخن گفتن گنگ بودن و به جای شنوایی کر شدن را به آن ها داده و حرکاتشان به سکون مبدّل شده است و در نگاه اوّل گمان می بری که همگی افتاده اند و به خواب فرو رفته اند (امّا چنین نیست). آنان همسایگانی هستند که با یکدیگر انس نمی گیرند و دوستانی که به دیدار هم نمی روند. رشته های شناسایی در میان آن ها کهنه شده و اسباب برادری، قطع گردیده است. با این که همه جمع اند، ولی تنهایند! و با این که دوست هستند از یکدیگر دورند! نه برای شب، صبحگاهی می شناسند و نه برای روز، شامگاهی. (آری!) شب یا روزی که رخت سفر مرگ در آن بسته و از آن کوچ کرده اند برای آن ها جاودان خواهد بود. آن ها خطرات آن جهان را وحشتناک تر از آنچه از آن می ترسیدند یافتند و آیات و نشانه ها (ی پاداش و ثواب) را بزرگ تر از آنچه می پنداشتند، مشاهده کردند و برای وصول به هر یک از این دو نتیجه نهایی (بهشت یا دوزخ) تا رسیدن به
  قرارگاهشان مهلت داده شدند و عالمی از بیم و امید برای آن ها فراهم شد که اگر قادر به سخن گفتن بودند از وصف آنچه در آن جا (از عذاب الهی) مشاهده کرده اند یا (از نعمتهای عظیم خداوند) دیده اند عاجز می ماندند.

  خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت فرمود، عباس و ابوسفیان به علی (علیه السلام) عرض کردند که آماده اند با او برای خلافت بیعت کنند (و این در زمانی بود که بیعت در «سقیفه» برای «ابوبکر» پایان یافته بود  حضرت نپذیرفت و این خطبه را ایراد فرمود  و در آن، نهی از فتنه و آشوب می کند و از روحیه و آگاهی های خود پرده برمی دارد).

  خطبه 180 - در نکوهش يارانش:
  شما مردم عجیبی هستید! آیا دینی ندارید که شما را گرد آورد و یا غیرتی که برای مبارزه با دشمن تحریک کند! آیا شگفت آور نیست که معاویه، جفاکاران اوباش را دعوت می کند و آن ها بدون انتظار بخشش و کمکی، متابعتش می کنند؛ ولی من شما را که بازماندگان اسلام و بقایای انسان های ارزشمند هستید دعوت می کنم وکمک ها و عطایایی به شما می بخشم با این حال، از گرد من پراکنده می شوید وراه مخالفت را پیش می گیرید. نه اوامر من که سبب خشنودی است شما را راضی می کند و نه آنچه باعث خشم من است بر ترک آن اتفاق می کنید. در چنین شرایطی محبوب ترین چیزی که دوست دارم با آن ملاقات کنم مرگ است! من کتاب خدا را به شما تعلیم دادم (و تفسیر و تاویل آن را به شما آموختم) درهای استدلال را به روی شما گشودم
  و آنچه (از نیکی ها) نمی شناختید به شما معرفی کردم و آنچه (براثر نادانی وجهل) از دهان فرو می ریختید برای شما گوارا ساختم. (آری! همه گفتنی ها را گفتم اما حیف که) نابینا نمی بیند و کسی که در خواب فرو رفته بیدار و هوشیار نیست، اما چه نزدیک اند به جهل و بی خبری از خدا (و تعلیمات الهی) آن گروه که رهبرشان معاویه و مربی آن ها پسر نابغه (عمروعاص) باشد.

  خطبه 238 - درباره حکمين 1:
  از سخننان امام (علیه السلام) است
  درباره حکمین و نکوهش شامیان (پیروان معاویه).


date: 2026-02-24 13:35:28
type: private
first_name: m
text:
  امام در مورد چه چیزی فرمود خواستارانش به خواب رفته باشند، و نه همانند آتش، که فراریان از آن، این چنین در خواب فرو رفته باشند.

answer:
  امام در مورد **بهشت** فرمودند خواستارانش به خواب رفته باشند، و نه همانند **آتش دوزخ**، که فراریان از آن، این چنین در خواب فرو رفته باشند. (خطبه 28 - اندرز و هشدار)


text: کدامیک از فرمانده هان معاویه به حجاج حمله کرد
date: 2026-02-24 13:36:40
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.

  نامه 9 - به معاويه (در سال 36 هجري):
  از نامه های امام (علیه السلام) است که (آن را نیز) برای معاویه نگاشت.

  حکمت 373 - سخن:
  محمّد بن جریر طبری (مورّخ معروف) در تاریخ خود از عبدالرحمن بن ابی لیلی، فقیه معروف  از کسانی بود که برای پیکار برضد حجاج همراه ابن اشعث خروج کرد  نقل کرده که می گوید: در سخنانی که حجاج برای تشویق مردم ایراد کرد چنین گفت که در روزی که با شامیان روبرو بودیم من از علی (علیه السلام) که خداوند درجاتش را در میان صالحان برتر نماید و ثواب شهیدان و صدیقان را به او عنایت کند شنیدم که چنین فرمود:
  ای مومنان! هرکس ظلم و ستمی را مشاهده کند که در حال انجام گرفتن است یا کار زشت و منکری را ببیند که مردم را به سوی آن فرامی خوانند اگر تنها با قلبش آن را انکار کند راه سلامت را برگزیده و گناهی بر او نیست (به شرط این که بیشتر از آن در توان نداشته باشد) و آن کس که با زبان و بیان به مبارزه برخیزد و آن را انکار کند پاداش الهی خواهد داشت و مقامش از گروه نخست، برتر است. اما آن کس که با شمشیر (در آنجا که راهی جز آن نیست) برای اعلای نام خدا و سرنگونی ظالمان، به انکار برخیزد او کسی است که به راه هدایت راه یافته و بر جاده حقیقی گام نهاده و نور یقین در قلبش تابیده است.

  خطبه 35 - بعد از حکميت:
  از سخنان امام (علیه السلام) استاز خطبه های امام (علیه السلام) است
  که پس از پایان گرفتن جریان حکمین ایراد فرمود، (عمروبن عاص با حیله و تزویر، ابوموسی اشعری نادان را فریب داد تا علی (علیه السلام) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کنند و این موضوع مردم عراق را سخت تکان داد) و در این خطبه، امام (علیه السلام) بعد از حمد و ثنای الهی بر این ابتلا، به شرح آن می پردازد. ستایش مخصوص خداوند است، هر چند روزگار، حوادث سنگین و مهم (و دردناکی برای ما) پیش آورده است. و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه نیست، شریکی ندارد و معبودی با او نیست و گواهی می دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده (برگزیده) و فرستاده اوست. امّا بعد؛ نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان دانای باتجربه، موجب حسرت و اندوه می گردد و پشیمانی به بار می آورد. من درباره مسئله حکمیت، فرمان خود را به شما گفتم و نظر خالص خویش را در اختیار شما گذاشتم؛ اگر به سخنان قصیر، گوش داده می شد (چه نیکو بود)! ولی شما مانند مخالفان جفاکار و عصیان گران پیمان شکن (از قبول سخنانم) امتناع کردید، تا آن جا که گویی نصیحت کننده در پند خویش به تردید افتاد و از ادامه اندرز خودداری کرد. در این حال، مثال من و شما مانند گفتار «اخوهوازن» (مردی از قبیله بنی هوازن) است که (در یک ماجرای تاریخی) گفت:
   من در سرزمین منعرج اللوی، دستور خود را دادم (ولی شما گوش ندادید) و اثر آن را فردا صبح درک کردید.

  خطبه 238 - درباره حکمين 1:
  از سخننان امام (علیه السلام) است
  درباره حکمین و نکوهش شامیان (پیروان معاویه).

  خطبه 107 - در يکي از ايام صفين:
  از سخنان امام (علیه السلام) است که در یکی از روزهای جنگ صفّین ایراد فرمود
  من فرار و کناره گیری شما را از صفوف خودتان مشاهده کردم (و با چشم خود دیدم) که فرومایگان خشن و اعراب بادیه نشین شام، شما را به عقب نشینی وادار کردند، در حالی که شما از بزرگان (و شجاعان) و پیشگامان عرب و از سران شرف و پیشروان و برجستگان آن ها هستید (ولی خوشوقتم که طولی نکشید تا) ناراحتی درون سینه مرا شفا بخشیدید (و بر زخم دلم مرهم نهادید؛) چون دیدم همان گونه که آن ها شما را عقب راندند، شما صفوفشان را درهم شکستید وآنان را از لشکرگاه خود به عقب راندید؛ با رگبار تیر و نیزه به آن ها حمله کردید، آن چنان که فراریان آن ها همچون شتران تشنه عقب رانده شده از ورود به آبشخور، بر روی هم می ریختند.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  حکمت 261 - کوشش براي دنيا و آخرت:
  امام (علیه السلام) این سخن را هنگامی بیان فرمود که خبر حمله اصحاب معاویه به انبار (یکی از شهرهای شمالی عراق) و غارت کردن آن جا را شنید. امام (علیه السلام) شخصآ پیاده به طرف نخیله (منزلگاهی نزدیک کوفه که محل اجتماع لشکر بود) حرکت کرد. مردم خود را به امام (علیه السلام) رساندند و عرض کردند: ای امیرمومنان! ما از عهده آنان برمی آییم (و آن ها را سر جای خود می نشانیم). امام (علیه السلام) فرمود: شما از عهده مشکلات خودتان با من برنمی آیید چگونه می توانید مشکل دیگران
   را از من دفع کنید. رعایای پیش از من از ستم فرمانروایانشان شکایت داشتند؛ اما من امروز از ستم رعیتم شکایت دارم. گویی من پیروم و آن ها پیشوا و من محکومم و آن ها حاکم. مرحوم سیّد رضی در این جا می افزاید: «هنگامی که امام (علیه السلام) این سخن را در ضمن یک گفتار طولانی  که قسمت برگزیده ای از آن ضمن خطبه ها گذشت  بیان کرد، دو نفر از یارانش جلو آمدند. یکی از آن ها عرض کرد: من جز اختیار خودم و برادرم را ندارم، امر فرما تا اطاعت کنیم. امام (علیه السلام) فرمود: شما دو نفر در برابر آنچه من می خواهم (که بسیج یک سپاه است)، چه کاری می توانید انجام دهید (فلمّا قال (علیه السلام) هذا الْقوْل، فی کلام طویل قدْ ذکرْنا مختاره فی جمْله الْخطب، تقدّم الیْه رجلان منْ اصْحابه فقال احدهما: انّی لا امْلک الّا نفْسی و اخی فمرْ بامْرک یا امیرالْمومنین ننْقدْ له، فقال (علیه السلام): وایْن تقعان ممّا ارید).


text: کدامیک از فرمانده هان معاویه به حجاج حمله کرد
date: 2026-02-24 13:37:20
type: private
first_name: m
answer:
  در میان متن‌های ارائه شده از نهج البلاغه، به فرماندهی از سوی معاویه که به حجاج حمله کرده باشد، اشاره‌ای نشده است.

  با این حال، در **خطبه 25 - رنجش از یاران سست رای**، به **بس بن ابی ارطاره** از فرماندهان سپاه معاویه اشاره شده است که بر بلادی استیلا یافته و باعث بازگشت فرمانداران امام علی (ع) از یمن شده است.

  همچنین در **خطبه 39 - نکوهش یاران و دعوت به جهاد**، به **نعمان بن شبیر** از یاران معاویه اشاره شده است که به عین التمر حمله کرده است.

  در **خطبه 27 - در فضیلت جهاد**، خبر حمله لشکر معاویه به شهر انبار به فرماندهی **"اخو غامد" (سفیان بن عوف)** ذکر شده است که در پی آن، فرماندار امام علی (ع) در انبار، **حسان بن حسان بکری**، کشته شد.


text: امام علیه السلام درباره قتل عثمان چه فرمود
date: 2026-02-24 13:40:29
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  از خطبه های درخشان امام (علیه السلام) است که به خطبه «اشباح» معروف است 
   مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند: امیرمومنان (علیه السلام) این خطبه را بر منبر کوفه به این دلیل ایراد کرد که شخصی از امام (علیه السلام) خواست، خدا را آن چنان برایش توصیف کند که گویا او را با چشم می بیند، تا بر معرفتش افزوده گردد! امام (علیه السلام) از این سخن خشمگین شد و اعلام کرد همه حاضر شوند؛ مسجد پر از جمعیّت شد، امام (علیه السلام) بر منبر قرار گرفت، در حالی که غضبناک بود و رنگ چهره اش متغیّر؛ پس از ستایش خداوند و درود بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) چنین فرمود:.

  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.

  خطبه 164 - اندرز او به عثمان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  در آن هنگام که مردم نزد او جمع شدند و از عثمان شکایت کردند و از آن حضرت خواستند که با عثمان در این زمینه صحبت کند (و از او بخواهد از خطاها و اشتباهاتش دست بردارد) امام (علیه السلام) بر عثمان وارد شد و (با لحنی مودّبانه و آمیخته با احترام به او) فرمود.

  خطبه 73 - درباره مروان:
  از سخنان امام (علیه السلام)
  که به مروان بن حکم در بصره فرمود
  اویان اخبار، چنین نقل کرده اند که «مروان بن حکم» روز جنگ جمل

  اسیر شد (و او را خدمت علی (علیه السلام) آوردند) از امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) شفاعت خواست و آن ها نزد پدر برای او شفاعت کردند و درباره عفو او سخن گفتند، امام (علیه السلام) او را آزاد فرمود. آن دو بزرگوار عرض کردند: ای امیرمومنان! اجازه می دهید او با شما بیعت کند امام (علیه السلام) این خطبه را ایراد فرمود. مگر او (مروان) پس از قتل عثمان با من بیعت نکرد من نیازی به بیعت او ندارم، دست او دست یهودی است! اگر (امروز) با دستش بیعت کند (فردا) با پشت خود پیمانش را بر باد می دهد. بدانید او حکومت کوتاهی خواهد داشت همچون مقدار زمانی که سگی بینی خود را با زبانش می لیسد. او پدر قوچ های چهارگانه است و امّت اسلام به زودی از دست او و پسرانش روز خونینی خواهند داشت!.

  خطبه 238 - درباره حکمين 1:
  از سخننان امام (علیه السلام) است
  درباره حکمین و نکوهش شامیان (پیروان معاویه).

  خطبه 35 - بعد از حکميت:
  از سخنان امام (علیه السلام) استاز خطبه های امام (علیه السلام) است
  که پس از پایان گرفتن جریان حکمین ایراد فرمود، (عمروبن عاص با حیله و تزویر، ابوموسی اشعری نادان را فریب داد تا علی (علیه السلام) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کنند و این موضوع مردم عراق را سخت تکان داد) و در این خطبه، امام (علیه السلام) بعد از حمد و ثنای الهی بر این ابتلا، به شرح آن می پردازد. ستایش مخصوص خداوند است، هر چند روزگار، حوادث سنگین و مهم (و دردناکی برای ما) پیش آورده است. و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه نیست، شریکی ندارد و معبودی با او نیست و گواهی می دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده (برگزیده) و فرستاده اوست. امّا بعد؛ نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان دانای باتجربه، موجب حسرت و اندوه می گردد و پشیمانی به بار می آورد. من درباره مسئله حکمیت، فرمان خود را به شما گفتم و نظر خالص خویش را در اختیار شما گذاشتم؛ اگر به سخنان قصیر، گوش داده می شد (چه نیکو بود)! ولی شما مانند مخالفان جفاکار و عصیان گران پیمان شکن (از قبول سخنانم) امتناع کردید، تا آن جا که گویی نصیحت کننده در پند خویش به تردید افتاد و از ادامه اندرز خودداری کرد. در این حال، مثال من و شما مانند گفتار «اخوهوازن» (مردی از قبیله بنی هوازن) است که (در یک ماجرای تاریخی) گفت:
   من در سرزمین منعرج اللوی، دستور خود را دادم (ولی شما گوش ندادید) و اثر آن را فردا صبح درک کردید.

  خطبه 79 - پاسخ اخترشناس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است هنگامی که آماده حرکت برای نبرد با خوارج بود، یکی از یارانش عرض کرد: «ای امیرمومنان! از آن می ترسم که اگر در این ساعت حرکت کنی، به مراد خویش نرسی؛ این سخن را که می گویم به وسیله علم نجوم به دست آورده ام». امام (علیه السلام) در پاسخ چنین فرمود:.

  خطبه 170 - چون به بصره نزديک شد:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  درباره وجوب پیروی از حق به هنگام قیام حجت

  این سخن را امام (علیه السلام) برای بعضی از اعراب که فرستاده مردم بصره بودند، بیان فرمود. در آن هنگام که امام (علیه السلام) نزدیک بصره رسید، آن ها کسی را نزد حضرت فرستادند تا حقیقت حال را جویا شود که با اصحاب جمل (طلحه و زبیر و هوادارانش) چگونه رفتار خواهد کرد تا شک و شبهه از آن ها برطرف شود. امام (علیه السلام) چگونگی رفتار خویش را به گونه ای بیان فرمود که حقانیّت آن حضرت بر آن شخص روشن شد. سپس به او فرمود: «بیعت کن». اما او پاسخ داد: من فرستاده گروهی هستم و از پیش خود نمی توانم کاری کنم (امام (علیه السلام) سخنان زیر را برای او با یک بیان شیرین و منطقی ایراد فرمود و او تسلیم شد و بیعت کرد). امام (علیه السلام) فرمود: بگو ببینم اگر آن ها تو را به عنوان «پیشگام قافله» فرستاده بودند که محلّ نزول باران (و جایگاه آب و گیاه) را برای آنان بیابی (و تو این کار را می کردی) سپس به سوی آن ها بازمی گشتی و از مکان آب و گیاه آگاهشان می ساختی، ولی آن ها با تو مخالفت می کردند و به سوی سرزمین های بی آب و علف روی می آوردند، تو چه می کردی در جواب گفت: آن ها را رها می ساختم و به جایی که آب و گیاه بود می رفتم. امام (علیه السلام) فرمود: پس دستت را دراز کن (و بیعت کن که به سرچشمه آب زلال رسیده ای). آن مرد می گوید: به خدا سوگند! با روشن شدن حق بر من، توانایی امتناع در خود نیافتم و با آن حضرت بیعت کردم. (مرحوم سیّد رضی(رحمه الله) می فرماید:) این مرد به نام «کلیب جرمی» معروف بود.

  حکمت 311 - نکوهش فقر و تنگدستي:
  هنگامی که امام (علیه السلام) وارد بصره شد انس بن مالک را خواست تا نزد طلحه و زبیر برود و آنچه را که از پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها شنیده بود (منظور پیشگویی پیغمبر (صلی الله علیه و آله) درباره ظلم آن ها به علی (علیه السلام) است) به آن ها یادآوری کند (تا از مخالفت خود با علی (علیه السلام) خودداری کنند). انس از این ماموریت سرپیچی کرد و به نزد امام (علیه السلام) برگشت و گفت: من آن را فراموش کرده ام. امام (علیه السلام) فرمود: اگر دروغ می گویی خدا تو را به سفیدی آشکاری (پیسی) مبتلا کند آن گونه که حتی عمامه نتواند آن را بپوشاند. سیّد رضی می گوید: منظور امام (علیه السلام) بیماری برص است و چیزی نگذشت که لکه های سفید برص در سر و صورت او نمایان گشت و از آن پس هیچ کس او را بی نقاب نمی دید. (قال الرّضیّ: یعْنی الْبرص، فاصاب انسآ هذا الدّائ فیما بعْد فی وجْهه، فکان لا یری الّا مبرْقعآ).


text: امام علیه السلام درباره قتل عثمان چه فرمود
date: 2026-02-24 13:41:13
type: private
first_name: m
answer:
  ## پاسخ نهایی:

  **درباره قتل عثمان:**

  امام علی (ع) در **خطبه 30** در تحلیلی درباره قتل عثمان فرمودند که عثمان استبداد ورزید و مردم نیز با واکنش بد و تجاوز از حد، واکنش نشان دادند. ایشان خود را از خون عثمان تبرئه کرده و بیان داشتند که اگر به قتل او فرمان داده بودند، قاتل محسوب می‌شدند و اگر نهی کرده بودند، یاور او به شمار می‌آمدند، اما هیچ‌کدام از این دو نبودند. همچنین فرمودند کسی که عثمان را یاری کرده نمی‌تواند بگوید بهتر از کسانی است که دست از یاری او برداشتند، و کسی که دست از یاری او برداشته نیز نمی‌تواند بگوید بهتر از یاری‌کنندگان بوده است.

  در **خطبه 75**، امام علی (ع) به اتّهام شرکت در قتل عثمان از سوی بنی‌امیّه پاسخ دادند و بیان کردند که سابقه و شخصیت ایشان نباید مورد بدگمانی قرار گیرد. ایشان خود را دشمن پیمان‌شکنان و تردیدکنندگان در حقایق اسلام معرفی کردند.

  **حوادثی که منجر به کشته شدن فرماندار امام علی (ع) در شهر انبار شد:**

  **خطبه 27** به خبر حمله لشکر معاویه به شهر انبار و کشته شدن حسان بن حسان بکری، فرماندار و نماینده امام (ع)، اشاره دارد. امام (ع) مردم را به دلیل عدم اقدام به موقع برای جهاد و سرکشی در برابر دستورات، سرزنش کرده و مسئولیت عواقب این حادثه را متوجه آنان دانستند. در این حمله، لشکر معاویه به رهبری "اخو غامد" (سفیان بن عوف) وارد انبار شده، حسان بن حسان بکری را کشته و مرزبانان را بیرون رانده‌اند. همچنین به ورود مهاجمان به خانه‌های زنان مسلمان و غیرمسلمان و ربودن زیورآلاتشان اشاره شده است.


text: حضرت درباره ملاقات با طلحه و زبیر چه توصیه ای به این عباس کرد
date: 2026-02-24 13:42:16
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 54 - به طلحه و زبير توسط عمر بن حصين خزاعي:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به طلحه و زبیر که به وسیله عمران بن حصین خزاعی برای آن ها فرستاد. این نامه را ابو جعفر اسکافی در کتاب المقامات فی مناقب امیرالمومنین (علیه السلام) ذکر کرده است. اما بعد (از حمد و ثنای الهی)، شما می دانید  هر چند کتمان کنید  که من به دنبال مردم نرفتم؛ آن ها به سراغ من آمدند و من دست بیعت به سوی آن ها نگشودم تا آن ها با اصرار با من بیعت کردند و شما دو نفر از کسانی بودید که به سراغ من آمدید و با من بیعت کردید. توده مردم به سبب زور و سلطه یا برای متاع دنیا با من بیعت نکردند. (بنابراین بیعت شما از دو حال خارج نیست:) اگر شما از روی میل و رغبت با من بیعت کرده اید (بیعت شکنی شما حرام بوده است) باید بازگردید و فورآ در پیشگاه خدا توبه کنید و اگر بیعت شما از روی اکراه و نارضایی بوده راه را برای من درباره خود گشوده اید، زیرا در ظاهر اظهار اطاعت کردید و در دل، قصد عصیان داشتید (و راه منافقان را پیمودید و این حرکت منافقانه مستوجب عقوبت است). به جان خودم سوگند! شما از سایر مهاجران به تقیه و کتمان عقیده سزاوارتر نبوده اید (هیچ کس در آن روز مجبور به چنین چیزی نبود مخصوصآ شما که از قدرتمندان صحابه بودید) بنابراین اگر از آغاز، از بیعت کناره گیری کرده بودید کار شما آسان تر بود تا این که نخست بیعت کنید و بعد (به بهانه ای) سر باززنید. شما چنین پنداشته اید (و به دروغ تبلیغ کرده اید) که من قاتل عثمانم. بیایید میان من و شما کسانی حکم کنند که اکنون در مدینه اند؛ نه به طرفداری من برخاسته اند نه به طرفداری شما، سپس هرکس به اندازه جرمی که در این حادثه داشته محکوم و ملزم شود. ای دو پیرمرد کهنسال! (که خود را از پیشگامان و شیوخ اسلام می دانید و آفتاب عمرتان بر لب بام است) از عقیده خود برگردید (و تجدید بیعت کنید یا لااقل دست از آتش افروزی جنگ بردارید و به کناری روید) زیرا الان مهم ترین چیزی که دامان شما را می گیرد سرافکندگی و ننگ و عار است (آن هم به عقیده شما) ولی ادامه این راه، هم سبب ننگ (شکست در جنگ) است و هم آتش دوزخ! والسلام».

  نامه 64 - به معاويه در پاسخ به نامه او:
  اما بعد (از حمد وثنای الهی)، همان گونه که گفته ای ما و شما با هم الفت و اجتماع داشتیم؛ ولی در گذشته آنچه میان ما و شما جدایی افکند این بود که ما ایمان (به خدا و پیغمبرش) آوردیم و شما بر کفر خود باقی ماندید و امروز هم ما در راه راست گام برمی داریم و شما منحرف شده اید. آن هایی که از گروه شما مسلمان شدند مسلمان شدنشان از روی میل نبود، بلکه در حالی بود که همه بزرگان عرب دربرابر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) تسلیم شدند و به حزب او درآمدند. و نیز
  گفته ای که من طلحه و زبیر را کشته ام و عایشه را آواره کرده ام و در میان کوفه و بصره اقامت گزیده ام (و دارالهجره؛ یعنی مدینه پیغمبر را رها ساخته ام) ولی این امری است که تو در آن حاضر نبوده ای و مربوط به تو نیست و لزومی ندارد عذر آن را از تو بخواهم (به علاوه تو خود پاسخ این ها را به خوبی می دانی) و نیز گفته ای که با گروهی از مهاجران و انصار به مقابله با من خواهی شتافت (کدام مهاجر و انصار) هجرت از آن روزی که برادرت (یزید بن ابی سفیان در روز فتح مکه) اسیر شد پایان یافت. با این حال اگر برای این رویارویی و ملاقات شتاب داری (کمی) دست نگه دار، زیرا اگر من به دیدار تو آیم سزاوارتر است، چراکه خداوند مرا به سوی تو فرستاده تا از تو انتقام بگیرم و اگر تو به دیدار من آیی (با نیروی عظیم کوبنده ای روبرو خواهی شد و) چنان است که شاعر بنی اسد گفته است:«آن ها به استقبال تندباد تابستانی می شتابند که آنان را در میان سراشیبی ها و تخته سنگ ها با سنگریزه هایش درهم می کوبد». و (بدان که) همان شمشیری که با آن بر پیکر جد و دایی و برادرت در یک میدان نبرد (در میان جنگ بدر) زدم هنوز نزد من است.

  خطبه 172 - درباره خلافت خود،نکوهش اصحاب جمل:
  ستایش، مخصوص خداوندی است که هیچ آسمانی، آسمان دیگر را از دید علم او نمی پوشاند و نه هیچ زمینی زمین دیگر را. در بخش دیگری از خطبه آمده است:گوینده ای به من گفت: ای فرزند ابوطالب! تو درباره این امر یعنی خلافت  حریصی! در پاسخش گفتم: به خدا سوگند! شما با این که دورترید، حریص ترید (چراکه خلافت، شایسته اهل بیت پیامبر (علیهم السلام) است که به این کانون هدایت نزدیک ترند) و من شایسته تر و نزدیک ترم. من فقط حق خویش را مطالبه کردم، ولی شما میان من و آن حائل می شوید و دست ردّ بر سینه ام می گذارید. هنگامی که در آن جمع حاضر با این دلیل کوبنده به او پاسخ گفتم، مبهوت و سرگردان ماند و نمی دانست در پاسخم چه بگوید!
  بارخدایا! من دربرابر قریش و کسانی که آنان را یاری می دهند از تو استعانت می جویم (وشکایت پیش تو می آورم) آن ها پیوند خویشاوندی مرا قطع کردند ومقام و منزلت عظیم مرا کوچک شمردند و برای مبارزه با من در غصب چیزی که حق من بود، همدست شدند (و به این هم اکتفا نکردند) سپس گفتند: بعضی از حقوق را باید گرفت و پاره ای را باید رها کرد (و این از حقوقی است که باید رها سازی).

  خطبه 205 - در خطاب به طلحه و زبير:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  هنگامی که طلحه و زبیر بعد از بیعت با امام به او اعتراض کردند که چرا در کارها با آن ها مشورت نکرده و از آن ها کمک نگرفته است (امام (علیه السلام) این سخن را در پاسخ آن ها بیان فرمود).

  خطبه 178 - در صفات خداوند عزوجل:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن درباره وحدانیت خدا سخن می گوید و به پرهیز از دنیاگرایی توصیه می فرماید. بعضی گفته اند: امام (علیه السلام) این خطبه را بعد از قتل عثمان و در آغاز خلافتش ایراد فرموده است.

  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.

  نامه 3 - براي شريح پسر حارث، قاضي خود:
  (متن سند در بخش بعد آمده است). (ای شریح!) به من خبر رسیده که خانه ای به قیمت هشتاد دینار خریده ای وبرای آن قباله و سندی نوشته ای و گواهانی گرفته ای! شریح عرض کرد: آری چنین بوده است ای امیرمومنان! راوی این روایت می گوید: امام (علیه السلام) نگاهی خشم آلود به او کرد، سپس چنین فرمود: ای شریح! بدان که به زودی کسی به سراغت می آید که نه به قباله ات نگاه می کند و نه از شهودت می پرسد، تا تو را از آن خانه آشکارا خارج سازد و تنها به قبرت تحویل دهد. حال ای شریح! نگاه کن، نکند این خانه را از غیر مال خود خریده باشی یا بهای آن را از غیر مال حلال پرداخته باشی که هم دنیا را از دست داده ای و هم آخرت را. بدان که اگر هنگام
  خریدن این خانه نزد من آمده بودی سندی را بدین گونه برای تو می نوشتم که دیگر به خریدن این خانه حتی به بهای یک درهم یا بیشتر رغبت نکنی.

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  خطبه 137 - درباره طلحه و زبير:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که درباره بیعت طلحه و زبیر بیان فرموده است.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.


text: حضرت درباره ملاقات با طلحه و زبیر چه توصیه ای به این عباس کرد
date: 2026-02-24 13:42:35
type: private
first_name: m
answer:
  من هیچ مدرکی در متن ارائه شده پیدا نکردم که به طور مستقیم به ملاقات با طلحه و زبیر و توصیه‌های حضرت به عمار یاسین اشاره کند.

  با این حال، در میان متن‌ها، خطبه 205 و خطبه 137 به طلحه و زبیر اشاره دارند:

  *   **خطبه 205 - در خطاب به طلحه و زبير:** از سخنان امام (علیه السلام) است هنگامی که طلحه و زبیر بعد از بیعت با امام به او اعتراض کردند که چرا در کارها با آن ها مشورت نکرده و از آن ها کمک نگرفته است (امام (علیه السلام) این سخن را در پاسخ آن ها بیان فرمود).
  *   **خطبه 137 - درباره طلحه و زبير:** از سخنان امام (علیه السلام) است که درباره بیعت طلحه و زبیر بیان فرموده است.

  همچنین، نامه 54 به طلحه و زبیر ارسال شده است.

  اما هیچ کدام از این موارد شامل توصیه‌های حضرت به عمار یاسین درباره ملاقات با طلحه و زبیر نیست.


text: حضرت درباره ملاقات با طلحه و زبیر چه توصیه ای به این عباس کرد
date: 2026-02-24 13:45:28
type: private
first_name: m
answer:
  **توصیه حضرت علی (ع) به امام حسن (ع) درباره ملاقات با طلحه و زبیر:**

  حضرت علی (ع) در وصیت خود به فرزندشان، امام حسن (ع)، که در بازگشت از صفین نوشته شده، توصیه کرده‌اند که با طلحه ملاقات نکنند. دلیل این توصیه این است که طلحه مردی سرکش و انعطاف‌ناپذیر است و بر مرکب هوی و هوس سوار است و آمادگی شنیدن سخن حق را ندارد. (خطبه 31 - وصيتي به حسن بن علي)

  اما در مورد زبیر، حضرت توصیه کرده‌اند که با او ملاقات شود، زیرا زبیر نرم‌خوتر است و آمادگی بیشتری برای پذیرش حق دارد. به زبیر باید گفته شود که "پسر دایی تو (علی (ع)) می گوید: تو در حجاز مرا شناختی و در عراق نشناخته انگاشتی چه شد که از پیمان خود بازگشتی و چه امری تو را از آنچه درباره من می دانستی منصرف ساخت." (خطبه 31 - وصيتي به حسن بن علي)

  **نقش العباس در این ملاقات:**

  نقش العباس در این ملاقات مشخص نیست، زیرا متن فقط به توصیه‌های امام به امام حسن (ع) درباره ملاقات با طلحه و زبیر اشاره دارد و نقشی برای العباس در خود ملاقات ذکر نشده است. (خطبه 31 - وصيتي به حسن بن علي)

  **نکات دیگر درباره طلحه و زبیر:**

  *   حضرت علی (ع) در خطبه 205 به اعتراض طلحه و زبیر مبنی بر عدم مشورت و کمک نگرفتن از آنها اشاره کرده‌اند که نشان‌دهنده تضاد و اختلاف در روابط ایشان در مقطعی بوده است. (خطبه 205 - در خطاب به طلحه و زبير)
  *   در خطبه 137، حضرت درباره بیعت طلحه و زبیر سخن می‌گویند که اشاره به اوضاعی دارد که این سه شخصیت در برابر هم قرار گرفته‌اند. (خطبه 137 - درباره طلحه و زبير)
  *   در نامه 54، حضرت به طلحه و زبیر تأکید می‌کنند که بیعتشان با ایشان باید از روی میل و رغبت بوده باشد و در صورت عدم پایبندی، توبه کنند. (نامه 54 - به طلحه و زبير توسط عمر بن حصين خزاعي)
  *   در خطبه 8، حضرت با زبیر صحبت می‌کنند و به ادعای او مبنی بر اینکه بیعتش تنها با دست بوده نه دل، اشاره کرده و از او می‌خواهند که دلیل روشنی بیاورد یا به بیعت خود بازگردد. (خطبه 8 - درباره زبير و بيعت او)


text: امبرمومنان ارزش حکومت را برای ابن عباس چگونه تشبیه کرد
date: 2026-02-25 10:22:11
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.

  حکمت 252 - آزمايش بندگان 3:
  امام (علیه السلام) فرمود: خدا ایمان را برای تطهیر دل از شرک، واجب کرده است، و نماز را برای پاک شدن از کبر و غرور، و زکات را سبب روزی قرار داده است، و روزه را به عنوان آزمایشی برای اخلاص بندگان، و حج را برای تقویت دین، و جهاد را برای عزت و سربلندی اسلام (و مسلمانان)، و امر به معروف را برای اصلاح توده مردم، و نهی از منکر را برای بازداشتن بی خردان، و صله رحم را برای افزایش نفوس، و قصاص را برای حفظ
  خون ها (جان ها)، و اقامه حدود را برای بزرگ شمردن محرمات الهی، و ترک شرب خمر را برای حفظ و سلامت عقل، و دوری از سرقت را برای حفظ عفت (و پرهیز از آلودگی به اموال مردم)، و ترک زنا را برای حفظ نسب ها، و ترک لواط (و همجنس گرایی) را برای افزایش نسل، و شهادت و گواهی را برای اظهار حق در برابر انکارها، و ترک دروغ را برای احترام و بزرگداشت صدق و راستی، و سلام را امان در برابر ترس ها، و امامت را برای نظم و نظام امّت، و اطاعت و فرمانبرداری (از امام مسلمانان) را برای (تعظیم وتحکیم) مقام امامت قرار داده است.

  نامه 47 - وصيتي به حسن و حسين عليهما السلام وقتي ابن ملجم - لعنة الله:
  از وصایای امام (علیه السلام)
  به امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) است، هنگامی که ابن ملجم  لعنت خدا بر او باد  به آن حضرت ضربه زد.

  حکمت 472 - از دست دادن دوست 1:
  امام (علیه السلام) در دعایی که برای درخواست باران کرده، عرضه می دارد: خداوندا! به وسیله ابرهای رام به ما باران عنایت کن نه به وسیله ابرهای سرکش (و خطر آفرین). مرحوم سید رضی بعد از ذکر این دعای پرمعنا می گوید: «این از کلمات فصیح و شگفت انگیز است زیرا امام (علیه السلام) ابرهای پر سر وصدا را که توام با رعد و برق و طوفان و صاعقه است تشبیه به شتران سرکشی کرده که بار خود را فرو می افکنند و سوار خود را به زمین می کوبند ولی ابرهای خالی از این هیاهو را به شتران رام تشبیه فرموده که به راحتی می توان از آن ها شیر دوشید و بر آن ها سوار شد»؛ (قال الرضیّ: و هذا من الکلام العجیب الفصاحه، و ذلک انّه (علیه السلام) شبّه السّحاب ذوات الرّعود و البوارق و الرّیاح و الصّواعق بالابل الصّعاب التی تقمص برحالها و تقصّ برکبانها و شبّه السّحاب خالیه من تلک الروائع بالابل الذّلل التی تحْتلب طیّعه و تقْتعد مسْمحه).

  حکمت 466 - ستايش پاکدامني:
  امام (علیه السلام) فرمود: چشم، نگهدارنده نشیمنگاه است. مرحوم سید رضی در توضیح این گفتار می گوید: «این کلام امام (علیه السلام) از تشبیهات عجیب است. امام (علیه السلام) نشیمنگاه را به مشک تشبیه کرده و چشم را به بندی که بر دهانه مشک می بندند که هرگاه بند را رها کنند مشک نمی تواند آنچه در آن است نگهداری کند، مشهور است که این سخن نخست از پیامبر (صلی الله علیه و آله) شنیده شده ولی جمعی آن از امیرمومنان (علیه السلام) نقل کرده اند، این را مبرد در کتاب المقتضب در باب اللفظ بالحروف آورده و ما در کتاب مجازات آثار النبویه درباره این استعاره و تشبیه سخن گفته ایم»؛ (قال الرضیّ: و هذه من الاستعارات العجیبه، کانّه یشبّه السّه بالوعائ، و العین بالوکائ، فاذا اطلق الوکائ لم ینضبط الوعائ و هذا القول فی الاشهر الاظهر من کلام النبیّ (صلی الله علیه و آله) و قد رواه قوم لامیرالمومنین (علیه السلام) و ذکر ذلک المبرّد فی کتاب «المقتضب» فی باب «اللفظ بالحروف». و قد تکلّمنا علی هذه الاستعاره فی کتابنا الموسوم: «بمجازات الآثار النبویّه»).

  خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت فرمود، عباس و ابوسفیان به علی (علیه السلام) عرض کردند که آماده اند با او برای خلافت بیعت کنند (و این در زمانی بود که بیعت در «سقیفه» برای «ابوبکر» پایان یافته بود  حضرت نپذیرفت و این خطبه را ایراد فرمود  و در آن، نهی از فتنه و آشوب می کند و از روحیه و آگاهی های خود پرده برمی دارد).

  حکمت 476 -:
  امام (علیه السلام) این سخن را به زیاد بن ابیه هنگامی که او را جانشین عبدالله بن عباس در منطقه فارس کرد در ضمن یک سخن طولانی فرمود و او را از گرفتن خراج و مالیات قبل از زمان به دست آمدن محصول نهی فرمود. عدالت را پیشه کن و از خشونت و سختگیری و ستمگری بپرهیز زیرا سختگیری سبب فرار مردم از منطقه می شود و ظلم و ستم، مردم را به شورش مسلحانه دعوت می کند.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  نامه 25 - سفارشي به مامور جمع آوري زکات:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است که آن را برای ماموران جمع آوری زکات مرقوم می داشت مرحوم شریف رضی می گوید: ما بخشی از این نامه را در این جا آوردیم تا معلوم گردد، امام (علیه السلام) همواره ارکان حق را به پا می داشت و فرمان به عدل می داد؛ در کارهای کوچک و بزرگ، پرارزش یا کم ارزش.

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.


text: شبهه چرا شبهه نامیده شد
date: 2026-02-25 10:25:44
type: private
first_name: m
answer:
  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 38 - معني شبهه:
  شبهه، تنها از این جهت شبهه نامیده شده که شباهتی به حق دارد (هر چند درواقع باطل است)، امّا دوستان خدا دربرابر شبهات، نور و چراغ راهشان یقین است و راهنمایشان سمت و مسیر هدایت. و امّا دشمنان خدا، دعوت کننده آنان در شبهات، همان ضلالت است و راهنمای آن ها کوردلی است.

  نامه 62 - به مردم مصر(در سال 38 هجري) که آن را همراه مالک اشتر رحمة ال:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که همراه مالک اشتر برای اهل مصر فرستاد در آن زمان که استانداری آن جا را به او واگذار کرد.

  خطبه 38 - معني شبهه:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در آن، علت نام گذاری شبهه، به «شبهه» آمده و سپس حال مردم به هنگام گرفتاری در شبهات، تبیین شده است.

  حکمت 57 - گفتار بي انديشه:
  امام (علیه السلام) فرمود: قناعت مالی است که هرگز تمام نمی شود. سیّد رضی می گوید: این کلام از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نیز نقل شده است؛ (قال الرّضی: و قدْ روی هذا الْکلام عن النّبیّ (صلی الله علیه و آله)).

  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  سنگینی گناهان هرگز فرشتگان را ناتوان و درمانده نساخته (چرا که آن ها هرگز گناه نمی کنند). و رفت و آمد شب و روز آنان را به سوی مرگ کوچ نداده است (تا ضعف و پیری بر آن ها چیره شود). تیرهای شک و شبهه، ایمان پرعزم آنان را هدف قرار نداده، و گمان و تردیدها به پایگاه یقین آنان راه نیافته (و آن ها را متزلزل نساخته است). هیچ چیز آتش کینه و حسد را در میان آن ها برنیفروخته (تا ضعف و فتوری در کار آن ها راه یابد) و هرگز حیرت و سرگردانی، آنان را از معرفتی که در باطن دارند و آنچه از عظمت و هیبت و جلال الهی در درون سینه هایشان نهفته است، جدا نساخته، و (سرانجام) وسوسه ها در وجودشان راه نیافته، تا شک و تردید ناشی از آن بر افکارشان چیره شود.

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.

  خطبه 170 - چون به بصره نزديک شد:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  درباره وجوب پیروی از حق به هنگام قیام حجت

  این سخن را امام (علیه السلام) برای بعضی از اعراب که فرستاده مردم بصره بودند، بیان فرمود. در آن هنگام که امام (علیه السلام) نزدیک بصره رسید، آن ها کسی را نزد حضرت فرستادند تا حقیقت حال را جویا شود که با اصحاب جمل (طلحه و زبیر و هوادارانش) چگونه رفتار خواهد کرد تا شک و شبهه از آن ها برطرف شود. امام (علیه السلام) چگونگی رفتار خویش را به گونه ای بیان فرمود که حقانیّت آن حضرت بر آن شخص روشن شد. سپس به او فرمود: «بیعت کن». اما او پاسخ داد: من فرستاده گروهی هستم و از پیش خود نمی توانم کاری کنم (امام (علیه السلام) سخنان زیر را برای او با یک بیان شیرین و منطقی ایراد فرمود و او تسلیم شد و بیعت کرد). امام (علیه السلام) فرمود: بگو ببینم اگر آن ها تو را به عنوان «پیشگام قافله» فرستاده بودند که محلّ نزول باران (و جایگاه آب و گیاه) را برای آنان بیابی (و تو این کار را می کردی) سپس به سوی آن ها بازمی گشتی و از مکان آب و گیاه آگاهشان می ساختی، ولی آن ها با تو مخالفت می کردند و به سوی سرزمین های بی آب و علف روی می آوردند، تو چه می کردی در جواب گفت: آن ها را رها می ساختم و به جایی که آب و گیاه بود می رفتم. امام (علیه السلام) فرمود: پس دستت را دراز کن (و بیعت کن که به سرچشمه آب زلال رسیده ای). آن مرد می گوید: به خدا سوگند! با روشن شدن حق بر من، توانایی امتناع در خود نیافتم و با آن حضرت بیعت کردم. (مرحوم سیّد رضی(رحمه الله) می فرماید:) این مرد به نام «کلیب جرمی» معروف بود.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  پسرم! بدان محبوب ترین چیزی که از میان وصایایم باید به آن تمسک جویی، تقوا و پرهیزکاری است و اکتفا به آنچه خداوند بر تو فرض و لازم شمرده است و حرکت در راهی که پدرانت در گذشته آن را پیموده اند و صالحان از خاندانت از آن راه رفته اند، زیرا همان گونه که تو به خویش نظر می کنی آن ها نیز به خود نظر می کردند و آن گونه که تو (برای صلاح خویشتن) می اندیشی آن ها نیز می اندیشیدند
  (با این تفاوت که آن ها تجارب خود را برای تو به یادگار گذاشته اند) سرانجام، فکر و اندیشه، آن ها را به جایی رسانید که آنچه را به خوبی شناخته اند بگیرند و آنچه را که (مبهم است و) به آن مکلف نیستند رها سازند. اگر روح و جان تو از قبول آن ابا دارد و می خواهی که تا آگاه نشوی اقدام نکنی می بایست (از طریق صحیح، این راه را بپویی و) این خواسته با فهم و دقت و تعلم باشد نه از طریق فرو رفتن در شبهات و تمسک جستن به دشمنی ها و خصومت ها. (اضافه بر این) پیش از آن که در طریق آگاهی از این امور گام نهی از خداوندت استعانت بجوی و برای توفیق، رغبت و میل نشان ده و از هرگونه عاملی که موجب خلل در افکار تو شود یا تو را به شبهه ای افکند یا تسلیم گمراهی کند بپرهیز. هرگاه یقین کردی قلب و روحت صفا یافته و در برابر حق خاضع شده و رایت به کمال پیوسته و تمرکز یافته و تصمیم تو دراین باره تصمیم واحدی گشته است (و از هرچه غیر از آن است صرف نظر کرده ای) در این صورت به آنچه برای تو (در این وصیّت نامه) توضیح داده ام دقت کن (تا نتیجه مطلوب را بگیری) و اگر آنچه در این زمینه دوست می داری (از شرایطی که گفتم) برایت فراهم نشد و فراغت خاطر و آمادگی فکر حاصل نکردی، بدان در طریقی گام می نهی که همچون شتری که چشمانش ضعیف است به سوی پرتگاه پیش می روی و در میان تاریکی ها غوطه ور می شوی و کسی که گرفتار اشتباه و خلط حق با باطل است نمی تواند طالب دین باشد و با این حال اگر وارد این مرحله نشوی بهتر است.


text: چه عاملی در یاران حضرت موجب یاری نکردن پروردگار شد
date: 2026-02-25 10:26:13
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به ابوموسی اشعری، فرماندار آن حضرت در کوفه هنگامی که به آن حضرت خبر رسید که ابو موسی اهل کوفه را از حرکت (به سوی بصره) برای همراهی آن حضرت در جنگ جمل بازداشته است
  این نامه ای است از بنده خدا علی، امیرمومنان به عبدالله بن قیس (ابوموسی اشعری) اما بعد (از حمد و ثنای الهی)، سخنی از تو به من گزارش داده شده که هم به سود توست و هم به زیان تو. هنگامی که فرستاده من بر تو وارد شد دامن بر کمر زن و کمربندت را محکم ببند و از لانه ات بیرون آی و از کسانی که با تو هستند (برای شرکت در میدان جهاد و مبارزه با شورشیان بصره) دعوت کن؛ اگر حق را یافتی و تصمیم خود را گرفتی آن ها را (با خود به سوی ما) بیاور و هرگاه سستی را پیشه کردی از مقام خود کنار برو. به خدا سوگند! (در صورت تخلف از این دستور) هرجا باشی به سراغ تو خواهند آمد و تو را رها نخواهند ساخت تا گوشت و استخوانت و تر و خشکت به هم درآمیزد و حتی نتوانی بر زمین بنشینی و (تو را چنان محاصره می کنند که) از پیش رویت همان گونه خواهی ترسید که از پشت سرت. این فتنه (فتنه جمل) به آن آسانی ای که تو فکر می کنی نیست، بلکه حادثه بزرگی است که باید بر مرکبش سوار شد و سختی هایش را هموار کرد و کوه مشکلاتش را صاف نمود. اندیشه خود را به کار گیر و مالک کار خود باش و بهره و نصیبت را دریاب (و در میدان جهاد اسلامی با ما همراه باش) ولی اگر این کار برای تو خوشایند نیست (و لجوجانه بر فکر خود اصرار داری، از فرمانداری کوفه) کنار برو (و بدان که) نه گشایشی برای تو خواهد بود و نه نجاتی (نه راه رستگاری در دنیا و نه رستگاری در آخرت) اگر تو در خواب فرو روی سزاست که دیگران انجام وظیفه کنند و آن چنان به دست فراموشی سپرده شوی که نگویند فلانی کجاست به خدا سوگند! این راه (که ما می رویم) راه حقی است که به وسیله مرد حق پیموده می شود و من باکی ندارم که خدانشناسان (همچون تو) چه کار می کنند. والسلام.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.

  خطبه 43 - علت درنگ در جنگ با شاميان:
  از سخنان امام (علیه السلام) استآن را هنگامی بیان فرمود که «جریر بن عبدالله بجلی» را به عنوان نماینده خود برای گفت وگو با معاویه به شام فرستاد و معاویه حاضر به بیعت نشد، یاران حضرت از او خواستند که آماده جنگ با شامیان شود (امام (علیه السلام) این پیشنهاد را نپذیرفت و دلیل روشن و آشکاری برای آن بیان فرمود).

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  پسرم! بدان محبوب ترین چیزی که از میان وصایایم باید به آن تمسک جویی، تقوا و پرهیزکاری است و اکتفا به آنچه خداوند بر تو فرض و لازم شمرده است و حرکت در راهی که پدرانت در گذشته آن را پیموده اند و صالحان از خاندانت از آن راه رفته اند، زیرا همان گونه که تو به خویش نظر می کنی آن ها نیز به خود نظر می کردند و آن گونه که تو (برای صلاح خویشتن) می اندیشی آن ها نیز می اندیشیدند
  (با این تفاوت که آن ها تجارب خود را برای تو به یادگار گذاشته اند) سرانجام، فکر و اندیشه، آن ها را به جایی رسانید که آنچه را به خوبی شناخته اند بگیرند و آنچه را که (مبهم است و) به آن مکلف نیستند رها سازند. اگر روح و جان تو از قبول آن ابا دارد و می خواهی که تا آگاه نشوی اقدام نکنی می بایست (از طریق صحیح، این راه را بپویی و) این خواسته با فهم و دقت و تعلم باشد نه از طریق فرو رفتن در شبهات و تمسک جستن به دشمنی ها و خصومت ها. (اضافه بر این) پیش از آن که در طریق آگاهی از این امور گام نهی از خداوندت استعانت بجوی و برای توفیق، رغبت و میل نشان ده و از هرگونه عاملی که موجب خلل در افکار تو شود یا تو را به شبهه ای افکند یا تسلیم گمراهی کند بپرهیز. هرگاه یقین کردی قلب و روحت صفا یافته و در برابر حق خاضع شده و رایت به کمال پیوسته و تمرکز یافته و تصمیم تو دراین باره تصمیم واحدی گشته است (و از هرچه غیر از آن است صرف نظر کرده ای) در این صورت به آنچه برای تو (در این وصیّت نامه) توضیح داده ام دقت کن (تا نتیجه مطلوب را بگیری) و اگر آنچه در این زمینه دوست می داری (از شرایطی که گفتم) برایت فراهم نشد و فراغت خاطر و آمادگی فکر حاصل نکردی، بدان در طریقی گام می نهی که همچون شتری که چشمانش ضعیف است به سوی پرتگاه پیش می روی و در میان تاریکی ها غوطه ور می شوی و کسی که گرفتار اشتباه و خلط حق با باطل است نمی تواند طالب دین باشد و با این حال اگر وارد این مرحله نشوی بهتر است.

  نامه 62 - به مردم مصر(در سال 38 هجري) که آن را همراه مالک اشتر رحمة ال:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که همراه مالک اشتر برای اهل مصر فرستاد در آن زمان که استانداری آن جا را به او واگذار کرد.

  خطبه 116 - در اندرز به ياران 2:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن یاران خود را اندرز می دهد.


text: امام علیه السلام دنیا را چگونه خانه اى توصیف کرد؟
date: 2026-02-25 10:27:04
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  از خطبه های درخشان امام (علیه السلام) است که به خطبه «اشباح» معروف است 
   مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند: امیرمومنان (علیه السلام) این خطبه را بر منبر کوفه به این دلیل ایراد کرد که شخصی از امام (علیه السلام) خواست، خدا را آن چنان برایش توصیف کند که گویا او را با چشم می بیند، تا بر معرفتش افزوده گردد! امام (علیه السلام) از این سخن خشمگین شد و اعلام کرد همه حاضر شوند؛ مسجد پر از جمعیّت شد، امام (علیه السلام) بر منبر قرار گرفت، در حالی که غضبناک بود و رنگ چهره اش متغیّر؛ پس از ستایش خداوند و درود بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) چنین فرمود:.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 35 - بعد از حکميت:
  از سخنان امام (علیه السلام) استاز خطبه های امام (علیه السلام) است
  که پس از پایان گرفتن جریان حکمین ایراد فرمود، (عمروبن عاص با حیله و تزویر، ابوموسی اشعری نادان را فریب داد تا علی (علیه السلام) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کنند و این موضوع مردم عراق را سخت تکان داد) و در این خطبه، امام (علیه السلام) بعد از حمد و ثنای الهی بر این ابتلا، به شرح آن می پردازد. ستایش مخصوص خداوند است، هر چند روزگار، حوادث سنگین و مهم (و دردناکی برای ما) پیش آورده است. و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه نیست، شریکی ندارد و معبودی با او نیست و گواهی می دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده (برگزیده) و فرستاده اوست. امّا بعد؛ نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان دانای باتجربه، موجب حسرت و اندوه می گردد و پشیمانی به بار می آورد. من درباره مسئله حکمیت، فرمان خود را به شما گفتم و نظر خالص خویش را در اختیار شما گذاشتم؛ اگر به سخنان قصیر، گوش داده می شد (چه نیکو بود)! ولی شما مانند مخالفان جفاکار و عصیان گران پیمان شکن (از قبول سخنانم) امتناع کردید، تا آن جا که گویی نصیحت کننده در پند خویش به تردید افتاد و از ادامه اندرز خودداری کرد. در این حال، مثال من و شما مانند گفتار «اخوهوازن» (مردی از قبیله بنی هوازن) است که (در یک ماجرای تاریخی) گفت:
   من در سرزمین منعرج اللوی، دستور خود را دادم (ولی شما گوش ندادید) و اثر آن را فردا صبح درک کردید.

  خطبه 232 - با عبدالله بن زمعه:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که به عبدالله زمعه فرمود که از شیعیان آن حضرت بود و در هنگام خلافت
  امام علی (علیه السلام)، نزد امام آمد و درخواست مالی کرد. امام (علیه السلام) سخنان ذیل را در
  پاسخ او فرمود:
  بی شک این مال نه حق من است و نه حق تو، غنیمتی است مربوط به مسلمانانی که با شمشیرهایشان به دست آمده است، اگر تو در نبرد آنان شرکت کرده بودی سهمی همانند آنان داشتی، وگرنه دست چین آن ها برای غیر دهان آنان نخواهد بود!.

  خطبه 66 - در آداب جنگ:
  از سخنان امام (علیه السلام) است درباره آداب و فنون جنگ مشهور این است که امام (علیه السلام) آن را در «لیله الهریر».

  خطبه 109 - توانايي خداوند:
  بخش دیگری از این خطبه، که درباره پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) سخن می گوید:پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) دنیا را بسیار حقیر و کوچک می شمرد و آن را خوار وبی مقدار می دانست، و در دیدگاه دیگران نیز تحقیرش می کرد، او می دانست که خداوند برای احترام و گرامی داشت وی، دنیا را از او گرفته و به دلیل حقارت دنیا، آن را برای دیگران گسترده ساخته است! (و به این ترتیب، پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله)) با قلب و روح خود از دنیا روی گردان شد و یاد آن را برای همیشه در دل خود میراند، و دوست می داشت که زینت های آن از پیش چشمش پنهان و دور شود، تا از آن لباس فاخری تهیّه نکند، و یا اقامت در آن را آرزو ننماید. او در تبلیغ احکام الهی به بندگان برای قطع عذر و اتمام حجّت اصرار ورزید، و امّت خویش را از عذاب خدا بیم داد و نصیحت کرد، آن ها را به سوی بهشت دعوت فرمود و بشارت داد و از آتش دوزخ برحذر داشت.

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  خطبه 26 - اعراب پيش از بعثت:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه حال اعراب و چگونگی حیات و معیشت آنان را در پیش از بعثت پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیان می کند؛ آنگاه به شرح حال خویش در سال های قبل از بیعت مسلمین با وی، می پردازد.

  خطبه 194 - در وصف منافقان:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن منافقان را توصیف می فرماید.


text: امام علیه السلام در مقابل شعار خوارج چه فرمود
date: 2026-02-25 10:27:51
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  از خطبه های درخشان امام (علیه السلام) است که به خطبه «اشباح» معروف است 
   مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند: امیرمومنان (علیه السلام) این خطبه را بر منبر کوفه به این دلیل ایراد کرد که شخصی از امام (علیه السلام) خواست، خدا را آن چنان برایش توصیف کند که گویا او را با چشم می بیند، تا بر معرفتش افزوده گردد! امام (علیه السلام) از این سخن خشمگین شد و اعلام کرد همه حاضر شوند؛ مسجد پر از جمعیّت شد، امام (علیه السلام) بر منبر قرار گرفت، در حالی که غضبناک بود و رنگ چهره اش متغیّر؛ پس از ستایش خداوند و درود بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) چنین فرمود:.

  خطبه 35 - بعد از حکميت:
  از سخنان امام (علیه السلام) استاز خطبه های امام (علیه السلام) است
  که پس از پایان گرفتن جریان حکمین ایراد فرمود، (عمروبن عاص با حیله و تزویر، ابوموسی اشعری نادان را فریب داد تا علی (علیه السلام) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کنند و این موضوع مردم عراق را سخت تکان داد) و در این خطبه، امام (علیه السلام) بعد از حمد و ثنای الهی بر این ابتلا، به شرح آن می پردازد. ستایش مخصوص خداوند است، هر چند روزگار، حوادث سنگین و مهم (و دردناکی برای ما) پیش آورده است. و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه نیست، شریکی ندارد و معبودی با او نیست و گواهی می دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده (برگزیده) و فرستاده اوست. امّا بعد؛ نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان دانای باتجربه، موجب حسرت و اندوه می گردد و پشیمانی به بار می آورد. من درباره مسئله حکمیت، فرمان خود را به شما گفتم و نظر خالص خویش را در اختیار شما گذاشتم؛ اگر به سخنان قصیر، گوش داده می شد (چه نیکو بود)! ولی شما مانند مخالفان جفاکار و عصیان گران پیمان شکن (از قبول سخنانم) امتناع کردید، تا آن جا که گویی نصیحت کننده در پند خویش به تردید افتاد و از ادامه اندرز خودداری کرد. در این حال، مثال من و شما مانند گفتار «اخوهوازن» (مردی از قبیله بنی هوازن) است که (در یک ماجرای تاریخی) گفت:
   من در سرزمین منعرج اللوی، دستور خود را دادم (ولی شما گوش ندادید) و اثر آن را فردا صبح درک کردید.

  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  خطبه 232 - با عبدالله بن زمعه:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که به عبدالله زمعه فرمود که از شیعیان آن حضرت بود و در هنگام خلافت
  امام علی (علیه السلام)، نزد امام آمد و درخواست مالی کرد. امام (علیه السلام) سخنان ذیل را در
  پاسخ او فرمود:
  بی شک این مال نه حق من است و نه حق تو، غنیمتی است مربوط به مسلمانانی که با شمشیرهایشان به دست آمده است، اگر تو در نبرد آنان شرکت کرده بودی سهمی همانند آنان داشتی، وگرنه دست چین آن ها برای غیر دهان آنان نخواهد بود!.

  خطبه 73 - درباره مروان:
  از سخنان امام (علیه السلام)
  که به مروان بن حکم در بصره فرمود
  اویان اخبار، چنین نقل کرده اند که «مروان بن حکم» روز جنگ جمل

  اسیر شد (و او را خدمت علی (علیه السلام) آوردند) از امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) شفاعت خواست و آن ها نزد پدر برای او شفاعت کردند و درباره عفو او سخن گفتند، امام (علیه السلام) او را آزاد فرمود. آن دو بزرگوار عرض کردند: ای امیرمومنان! اجازه می دهید او با شما بیعت کند امام (علیه السلام) این خطبه را ایراد فرمود. مگر او (مروان) پس از قتل عثمان با من بیعت نکرد من نیازی به بیعت او ندارم، دست او دست یهودی است! اگر (امروز) با دستش بیعت کند (فردا) با پشت خود پیمانش را بر باد می دهد. بدانید او حکومت کوتاهی خواهد داشت همچون مقدار زمانی که سگی بینی خود را با زبانش می لیسد. او پدر قوچ های چهارگانه است و امّت اسلام به زودی از دست او و پسرانش روز خونینی خواهند داشت!.

  خطبه 67 - در معني انصار:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که دربرابر گروهی از قریش بیان فرمود
  گفته اند: هنگامی که اخبار «سقیفه بنی ساعده» بعد از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به امام (علیه السلام) رسید حضرت پرسید: انصار (در برابر پیشنهاد خلافت برای مهاجرین) چه گفتند پاسخ دادند: انصار گفتند که زمامداری از ما انتخاب شود و زمامداری از شما (و امر خلافت، در میان ما دو گروه به طور مساوی باید تقسیم شود!) در این هنگام امام (علیه السلام) این سخنان را ایراد فرمود. چرا دربرابر آن ها (یعنی انصار که تقاضا داشتند خلیفه ای از ما و خلیفه ای از مهاجرین باشدبه این حدیث) استدلال نکردید که پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها (انصار) فرمود: «با نیکان آن ها به نیکی رفتار کنید و از بدان آن ها درگذرید» حاضران عرض کردند:«این چه دلیلی بر ضدّ آن ها می شود» امام (علیه السلام) فرمود: «اگر حکومت و زمامداری در میان آن ها بود، سفارش درباره آن ها (به مهاجران) معنا نداشت». سپس فرمود: «قریش به چه چیز استدلال کردند» عرض کردند: «دلیل آن ها (برای اولویّت خود در امر خلافت) این بود که آنان از شجره رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند (و از خویشاوندان او)» فرمود: «آن ها به شجره استدلال کردند اما ثمره را ضایع ساختند!» (اگر خویشاوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودن، دلیل بر اولویّت است، اهل بیت او بودن، به طریق اولی دلیل بر این امر خواهد بود).

  حکمت 150 - نيکي 2:
  امام (علیه السلام) فرمود
  امام (علیه السلام) در جواب شخصی که موعظه و اندرزی از او خواست فرمود: مانند کسی نباش که بدون عمل امید سعادت اخروی دارد و توبه را با آرزوهای دورودراز به تاخیر می اندازد، درباره دنیا همچون زاهدان سخن می گوید؛ ولی در آن همچون دنیاپرستان عمل می کند. اگر چیزی از دنیا به وی برسد سیر نمی شود واگر نرسد هرگز قانع نخواهد بود. از شکر آنچه به او داده شده عاجز است؛ ولی باز هم فزونی می طلبد. دیگران را از کار بد بازمی دارد ولی خود نهی نمی پذیرد ودیگران را به کار خوب وامی دارد؛ ولی خودش به آن عمل
  نمی کند. صالحان را دوست دارد ولی عمل آنها را انجام نمی دهد و گنهکاران را دشمن می شمارد ولی یکی از آنهاست. از مرگ به سبب زیادی گناهان متنفر است؛ اما به اعمالی ادامه می دهد که مرگ را به سبب آن ناخوش می دارد. هرگاه بیمار می شود (از اعمال بد خود) پشیمان می گردد و هرگاه تندرست شود احساس امنیت می کند و به لهو ولعب می پردازد. به هنگام سلامت خودخواه و مغرور می شود و به هنگام گرفتاری ناامید می گردد. اگر بلایی به وی برسد همچون بیچارگان دست به دعا برمی دارد و اگر وسعت و آرامشی به او دست دهد با غرور از خدا روی گردان می شود. نفس او وی را در امور دنیا به آنچه گمان دارد وادار می کند ولی در امور آخرت به آنچه یقین دارد بی اعتناست. برای دیگران به کمتر از گناه خود می ترسد و برای خویشتن بیش از آنچه عمل کرده انتظار دارد. (سپس امام (علیه السلام) فرمود: مانند کسی مباش که) به هنگام بی نیازی مغرور و فریفته دنیا می شود و به هنگام فقر مایوس و سست می گردد. به هنگام عمل کوتاهی می کند و به هنگام درخواست و سوال اصرار می ورزد. هرگاه شهوتی برایش حاصل شود گناه را جلو می اندازد و توبه را به تاخیر و اگر محنت و شدتی به او برسد (بر اثر نداشتن صبر و شکیبایی) از دستورات دین به کلی دور می شود. عبرت آموختن را می ستاید (و به دیگران آموزش می دهد) ولی خود عبرت نمی گیرد و موعظه بسیار می کند اما خود موعظه و اندرز نمی پذیرد. در
  گفتار به خود می نازد و در عمل بسیار کوتاهی می کند. برای دنیای فانی تلاش وکوشش فراوان دارد؛ ولی برای آخرت باقی مسامحه کار است. غنیمت را غرامت و غرامت را غنیمت می شمرد. از مرگ می ترسد؛ ولی فرصت ها را از دست می دهد. معصیت های کوچک را از دیگران بزرگ می شمارد در حالی که بزرگ تر از آن را از خود ناچیز می بیند، از طاعات دیگران آنچه را که کوچک می شمرد از طاعات خودش بزرگ و بسیار می پندارد. (مرتبآ) به (کارهای) مردم خرده می گیرد؛ اما از کارهای خود با مسامحه و مجامله می گذرد. لهو و لعب با ثروتمندان نزد او از ذکر خدا با فقیران محبوب تر است. همواره به نفع خود و به زیان دیگران حکم می کند؛ و هرگز حق را به دیگران نمی دهد. دیگران را هدایت می کند و خود را گمراه می سازد و در نتیجه مردم از او اطاعت می کنند اما خود معصیت خدا را می کند. حق خود را به طور کامل می گیرد ولی حقوق دیگران را نمی پردازد. از خلق خدا به سبب آنچه معصیت خدا نیست می ترسد ولی خود از خدا (در مورد ستم کردن) درباره مخلوقش پروا ندارد. مرحوم سید رضی (در پایان این گفتار حکیمانه) می گوید: «اگر در این کتاب جز این کلام نبود برای موعظه سودمند و حکمت رسا و بینایی بینندگان و عبرت ناظران اندیشمند، کافی بود»؛ (قال الرّضی ولوْ لمْ یکنْ فی هذا الْکتاب الّا هذا الْکلام لکفی به موْعظه ناجعه وحکْمه بالغه وبصیره لمبْصر وعبْره لناظر مفکّر).

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.


text: طبق توضیح سید رضى رحمه الله منظور امام علیه السلام از «مِلْطاط» چیست؟
date: 2026-02-25 10:28:48
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 196 - در بعثت پيامبر و تحقير دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است.

  خطبه 172 - درباره خلافت خود،نکوهش اصحاب جمل:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است.

  خطبه 104 - درباره پيامبر و فضيلت خويش:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است.

  خطبه 166 - در تحريض به الفت با يکديگر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است.

  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  حکمت 463 - نکوهش به جا نگفتن و بي جا گفتن:
  امام (علیه السلام) فرمود: دنیا برای غیرش آفریده شده نه برای خودش. (هدف از آفرینش این جهان، تکامل و آمادگی برای زیستن در جهان آخرت است). مرحوم سید رضی در اینجا سخن مبسوطی دارد که متن و شرح آن ذیلا خواهد آمد.

  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  از خطبه های درخشان امام (علیه السلام) است که به خطبه «اشباح» معروف است 
   مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند: امیرمومنان (علیه السلام) این خطبه را بر منبر کوفه به این دلیل ایراد کرد که شخصی از امام (علیه السلام) خواست، خدا را آن چنان برایش توصیف کند که گویا او را با چشم می بیند، تا بر معرفتش افزوده گردد! امام (علیه السلام) از این سخن خشمگین شد و اعلام کرد همه حاضر شوند؛ مسجد پر از جمعیّت شد، امام (علیه السلام) بر منبر قرار گرفت، در حالی که غضبناک بود و رنگ چهره اش متغیّر؛ پس از ستایش خداوند و درود بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) چنین فرمود:.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  خطبه 110 - اندرز به ياران 1:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن از ارکان اسلام سخن می گوید.


text: چرا امام علیه السلام مردم را از متابعت هوا و هوس و آرزوهاى طولانى بر حذر مى دارد
date: 2026-02-25 10:29:33
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 64 - تشويق به عمل صالح:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن مردم را به انجام اعمال صالح دعوت می کند.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  از خطبه های درخشان امام (علیه السلام) است که به خطبه «اشباح» معروف است 
   مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند: امیرمومنان (علیه السلام) این خطبه را بر منبر کوفه به این دلیل ایراد کرد که شخصی از امام (علیه السلام) خواست، خدا را آن چنان برایش توصیف کند که گویا او را با چشم می بیند، تا بر معرفتش افزوده گردد! امام (علیه السلام) از این سخن خشمگین شد و اعلام کرد همه حاضر شوند؛ مسجد پر از جمعیّت شد، امام (علیه السلام) بر منبر قرار گرفت، در حالی که غضبناک بود و رنگ چهره اش متغیّر؛ پس از ستایش خداوند و درود بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) چنین فرمود:.

  خطبه 195 - در ستايش خدا و پيامبر و پند و اندرز:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن پس از ستایش خدا و پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) مردم را نصیحت می فرماید.

  خطبه 196 - در بعثت پيامبر و تحقير دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است.

  خطبه 188 - در سفارش به تقوا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن مردم را به امور مهمّی توصیه می کند.

  خطبه 104 - درباره پيامبر و فضيلت خويش:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است.

  خطبه 172 - درباره خلافت خود،نکوهش اصحاب جمل:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است.

  خطبه 166 - در تحريض به الفت با يکديگر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است.

  خطبه 133 - در ذکر عظمت پروردگار:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که درباره عظمت خداوند و قرآن و پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) سخن می گوید و مردم را اندرز می دهد.


text: امام علیه السلام دنیا آغاز پیدایش فتنه ها، را چه چیز معرفی می کند؟
date: 2026-02-25 10:30:13
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  از خطبه های درخشان امام (علیه السلام) است که به خطبه «اشباح» معروف است 
   مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند: امیرمومنان (علیه السلام) این خطبه را بر منبر کوفه به این دلیل ایراد کرد که شخصی از امام (علیه السلام) خواست، خدا را آن چنان برایش توصیف کند که گویا او را با چشم می بیند، تا بر معرفتش افزوده گردد! امام (علیه السلام) از این سخن خشمگین شد و اعلام کرد همه حاضر شوند؛ مسجد پر از جمعیّت شد، امام (علیه السلام) بر منبر قرار گرفت، در حالی که غضبناک بود و رنگ چهره اش متغیّر؛ پس از ستایش خداوند و درود بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) چنین فرمود:.

  خطبه 64 - تشويق به عمل صالح:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن مردم را به انجام اعمال صالح دعوت می کند.

  حکمت 369 - عاقبت اشخاص:
  امام (علیه السلام) فرمود: روزگاری بر مردم فرا می رسد که در میان آن ها از قرآن چیزی جز خطوطش و از اسلام جز نامش باقی نخواهد ماند، مساجد آن ها در آن زمان از جهت بنا آباد و محکم ولی ازجهت هدایت خراب و ویران است، ساکنان آن مساجد و آبادکنندگانش بدترین مردم روی زمین اند، فتنه و فساد از آن ها برمی خیزد و خطاها به آن ها بازمی گردد، آن کس که در آن زمان از فتنه ها کناره گیری کند او را (به اجبار) به آن بازمی گردانند و هر کسی که از آن جا وامانده است به سوی آن سوقش می دهند، خداوند سبحان می فرماید: به ذاتم سوگند خورده ام فتنه ای بر آنان می فرستم که
  عاقل بردبار در آن حیران بماند (سپس امام (علیه السلام) افزود:) و هم اکنون این کار انجام شده و ما از خداوند خواستاریم که از لغزش ها و غفلت های ما درگذرد.

  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن مردم را موعظه می کند و فضایل قرآن را بیان می فرماید و از بدعت ها نهی می کند.

  خطبه 71 - در نکوهش مردم عراق:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه در نکوهش جمعی از اهل عراق ایراد فرمودو در آن، آن ها را توبیخ می کند درباره این که وقتی پیروزی کامل، نزدیک شده بود، دست از جنگ کشیدند، سپس امام (علیه السلام) را تکذیب کردند (زیرا امام (علیه السلام) در بعضی از خطبه ها پیشگویی هایی به خصوص درباره آینده مردم عراق فرموده بود)

  امّا بعد، ای مردم عراق! شما به زن بارداری می مانید که در آخرین روزهای دوران حملش، جنین خود را سقط کند و با این حال قیّم و سرپرستش نیز بمیرد وبیوگی او به طول انجامد (سپس از دنیا برود) و میراثش را دورترین بستگانش ببرند (چراکه نتوانست فرزند سالمی به دنیا آورد). آگاه باشید! به خدا سوگند! من به میل خود، به سوی شما نیامدم؛ بلکه حوادث اضطراری مرا به طرف شما حرکت داد. به من خبر رسیده است که (بعضی از شما) می گویید: «علی خلاف می گوید»، خدا شما را بکشد! به چه کسی دروغ بستم آیا به خدا حال آن که نخستین مومن به او بوده ام؛ یا به پیامبرش حال آن که نخستین تصدیق کننده او بوده ام. نه، به خدا سوگند! این گونه نیست (که منافقان کوردل می پندارند) بلکه آنچه گفته ام واقعیتی است که شما از آن غایب بودید (بلکه) اهل درک آن نبودید. مادر
  آن گوینده به عزایش بنشیند! اگر آن ها ظرفیت می داشتند، این ها پیمانه ای بود (از علوم و دانش ها و معارف والا) که رایگان در اختیارشان قرار می گرفت. «وبه زودی خبر آن را خواهید دانست».

  خطبه 35 - بعد از حکميت:
  از سخنان امام (علیه السلام) استاز خطبه های امام (علیه السلام) است
  که پس از پایان گرفتن جریان حکمین ایراد فرمود، (عمروبن عاص با حیله و تزویر، ابوموسی اشعری نادان را فریب داد تا علی (علیه السلام) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کنند و این موضوع مردم عراق را سخت تکان داد) و در این خطبه، امام (علیه السلام) بعد از حمد و ثنای الهی بر این ابتلا، به شرح آن می پردازد. ستایش مخصوص خداوند است، هر چند روزگار، حوادث سنگین و مهم (و دردناکی برای ما) پیش آورده است. و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه نیست، شریکی ندارد و معبودی با او نیست و گواهی می دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده (برگزیده) و فرستاده اوست. امّا بعد؛ نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان دانای باتجربه، موجب حسرت و اندوه می گردد و پشیمانی به بار می آورد. من درباره مسئله حکمیت، فرمان خود را به شما گفتم و نظر خالص خویش را در اختیار شما گذاشتم؛ اگر به سخنان قصیر، گوش داده می شد (چه نیکو بود)! ولی شما مانند مخالفان جفاکار و عصیان گران پیمان شکن (از قبول سخنانم) امتناع کردید، تا آن جا که گویی نصیحت کننده در پند خویش به تردید افتاد و از ادامه اندرز خودداری کرد. در این حال، مثال من و شما مانند گفتار «اخوهوازن» (مردی از قبیله بنی هوازن) است که (در یک ماجرای تاریخی) گفت:
   من در سرزمین منعرج اللوی، دستور خود را دادم (ولی شما گوش ندادید) و اثر آن را فردا صبح درک کردید.

  خطبه 19 - به اشعث بن قيس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  آن را هنگامی بیان فرمود که در مسجد کوفه بر منبر بود، «اشعث بن قیس» به امام (علیه السلام) اعتراض کرد که ای امیرمومنان! این مطلبی که گفتی، به زیان تو است نه به سود تو، امام (علیه السلام) با بی اعتنایی نگاهی به او کرد و فرمود:
  تو چه می فهمی که چه چیز به سود من است و چه چیز به زیان من لعنت خدا و لعنت همه لعنت کنندگان بر تو باد! ای بافنده (دروغ)، فرزند بافنده! و ای منافق فرزند کافر! به خدا سوگند یک بار کفر، تو را اسیر کرد و یک بار اسلام، مال و حسب تو نتوانست تو را از هیچ یک از این دو اسارت آزاد سازد (و اگر آزاد شدی به کمک اموال دیگران یا با خواهش و التماس و خیانت بود)!
  (آری!) آن کس که شمشیرها را به سوی قبیله اش هدایت کند و مرگ را به سوی آنان سوق دهد سزاوار است که نزدیکانش به او خشم ورزند و بیگانگان به او اعتماد نکنند.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 50 - در بيان فتنه:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در آن از فتنه هایی که سبب ویرانی جامعه ها می شود سخن به میان آمده و این فتنه ها تشریح شده است
  آغاز پیدایش فتنه ها پیروی از هوی وهوس ها و بدعت هایی است که با کتاب خدا مخالفت دارد و گروهی (چشم و گوش بسته یا هوی پرست آگاه) به پیروی از آن ها برمی خیزند و برخلاف دین خدا از آن ها حمایت می کنند. اگر باطل از آمیختن با حق خودداری می کرد بر کسانی که طالب حقّاند پوشیده نمی ماند. واگر حق، از باطل آمیخته شده با آن، پاک و خالص می شد زبان دشمنان ومعاندان از آن قطع می گشت. ولی بخشی از این گرفته می شود و بخشی از آن و این دو را به هم می آمیزند واین جاست که شیطان بر دوستان و پیروان خود مسلّط می شود. و «تنها کسانی که مشمول رحمت خدا بودند» از آن نجات می یابند.


text: حضرت درباره فرزندان دنیا و آخرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:30:58
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 42 - پرهيز از هوسراني و دنياپرستي:
  آگاه باشید! دنیا پشت کرده (و به سرعت می گذرد) و از آن، چیزی جز به اندازه ته مانده ظرفی که آب آن را ریخته باشند باقی نمانده است؛ و آگاه باشید که آخرت روی آورده است، و برای هرکدام (از دنیا و آخرت) فرزندانی است، شما از فرزندان آخرت باشید، نه از فرزندان دنیا، چراکه هر فرزندی روز رستاخیز به پدر خود ملحق می شود، امروز روز عمل است نه حساب، و فردا وقت حساب است نه عمل!.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  حکمت 303 - نفرين حضرت در مورد يکي از دشمنان:
  امام (علیه السلام) فرمود: مردم، فرزندان دنیا هستند و کسی را نمی توان به سبب محبت به مادرش سرزنش کرد.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  حکمت 103 - بي اعتنايي به دين:
  لباس کهنه و وصله داری براندام آن حضرت دیده شد، کسی درباره آن سوال کرد (که چرا امام (علیه السلام) با داشتن امکانات، چنین لباسی را برای خود انتخاب کرده است). امام (علیه السلام) فرمود: قلب به سبب آن خاضع می شود و نفس سرکش با آن رام می گردد و مومنان به آن اقتدا می کنند (و از آن سرمشق می گیرند). دنیا و آخرت دو دشمن متفاوت و دو راه مختلف اند، لذا کسی که دنیا را دوست بدارد و به آن عشق ورزد آخرت را دشمن می دارد و با آن دشمنی می کند. این دو به منزله مشرق و مغرب اند و انسان همچون کسی که در
  میان این دو در حرکت است هر زمان به یکی نزدیک شود از دیگری دور می گردد و این دو همچون دو همسر یک مردند (که معمولا با هم رقابت شدید دارند).

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  حکمت 251 - بي وفايان به پيمان و دوستي:
  امام (علیه السلام) فرمود: تلخی دنیا شیرینی آخرت است و شیرینی دنیا تلخی آخرت.

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.


text: هنگامیکه سپاه معاویه آب فرات را بر لشکر حضرت بست حضرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:32:39
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 68 - پس از شهادت محمد بن ابي بکر:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را پس از این که فرمان حکومت مصر را به محمّد بن ابی بکر داد و او در صحنه مبارزه با دشمن مغلوب و کشته شد، ایراد فرمود
  من می خواستم هاشم بن عتبه (مرقال) را زمامدار مصر کنم و اگر او را والی آن منطقه کرده بودم، عرصه را بر آن ها (لشکر معاویه) خالی نمی گذاشت و به آن ها فرصت نمی داد (ولی فشار گروهی از افراد مانع شد) با این حال، من محمّد بن ابی بکر را نکوهش نمی کنم، زیرا او مورد علاقه من بود و در دامان من پرورش یافت.

  حکمت 262 - زيور کعبه:
  بعضی گفته اند: (شخصی به نام) «حارث بن حوط» (که از یاران آن حضرت (علیه السلام) محسوب می شد؛ ولی راه خطا را می پیمود) خدمت حضرت آمد و عرض کرد: شما فکر می کنید من هم لشکر جمل را گمراه می دانم (چنین نیست) امام (علیه السلام) فرمود: «ای حارث! تو به پایین نگاه کردی نه به بالای سرت به همین دلیل حیران و سرگردان شدی (اگر به من و جمعیت مهاجران و انصار پیامبر (صلی الله علیه و آله) نگاه می کردی
  در شناخت حق گرفتار سرگردانی نمی شدی) تو حق را نشناختی تا کسانی را که به سراغ حق آمده اند بشناسی. باطل را نیز نشناخته ای تا کسانی را که به سراغ باطل رفته اند شناسایی کنی». حارث (برای تبرئه خود) گفت: «من همراه سعید بن مالک (سعد بن مالک، مشهور به سعد ابی وقاص) و عبدالله بن عمر کناره گیری می کنم (و بی طرف می مانم)». امام (علیه السلام) فرمود: «سعید (سعد) و عبدالله بن عمر حق را یاری نکردند و باطل را نیز خوار نساختند (آن ها راه خطا پیمودند، چگونه به آن ها اقتدا می کنی)».

  نامه 9 - به معاويه (در سال 36 هجري):
  از نامه های امام (علیه السلام) است که (آن را نیز) برای معاویه نگاشت.

  خطبه 3 - شقشقيه:
  این وضع همچنان ادامه داشت تا نفر اوّل به راه خود رفت (و سر به تیره تراب نهاد) و خلافت را بعد از خودش به آن شخص (یعنی عمر) پاداش داد. (سپس به گفته (شاعر معروف) اعشی تمثّل جست:)شتّان ما یوْمی علی کورها *** و یوْم حیّان اخی جابر«بسی فرق است تا دیروزم امروز کنون مغموم و دی شادان و پیروز»(در عصر رسول خدا چنان محترم بودم که از همه به آن حضرت نزدیک تر بودم ولی امروز چنان مرا منزوی ساخت اند که خلافت را یکی به دیگری تحویل می دهد و کاری به من ندارند)!راستی عجیب است! او (ابوبکر) که در حیات خود از مردم درخواست می کرد عذرش را بپذیرند و از خلافت معذورش دارند خود به هنگام مرگ،
  عروس خلافت را برای دیگری کابین بست، چه قاطعانه پستان های این ناقه را هر یک به سهم خود دوشیدند. سرانجام آن را در اختیار کسی قرار داد که انبوهی از خشونت و سختگیری بود با اشتباه فراوان و پوزش طلبی. آن کس که با این حوزه خلافت سروکار داشت به کسی می مانْد که بر شتر سرکشی سوار شده، که اگر مهار آن را محکم بکشد پرده های بینی شتر پاره می شود و اگر آن را آزاد بگذارد به پرتگاه سقوط می کند. به خدا سوگند به سبب این شرایط، مردم، گرفتار عدم تعادل و سرکشی و عدم ثبات و حرکات نامنظم شدند. من که اوضاع را چنین دیدم صبر و شکیبایی پیشه کردم، با این که دورانش طولانی و رنج و محنتش شدید بود.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 51 - در هنگامي که ياران معاويه بر فرات غلبه يافتند:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  آن را زمانی ایراد فرمود که یاران معاویه بر اصحاب امام (علیه السلام) غلبه کرده، شریعه فرات را در صفّین به تصرّف خود درآورده و آب را از آن ها دریغ کرده بودند. (این خطبه اصحاب امام (علیه السلام) را به خروش آورد، به گونه ای که با یک حمله شریعه فرات را از دست آن ها باز پس گرفتند و آزاد کردند!)
  آنها (سپاه معاویه، با بستن آب به روی شما) از شما جنگ طلبیده اند، بنابراین (دربرابر این عمل ناجوانمردانه دو راه در پیش دارید:) یا باید تن به ذلّت وانحطاط منزلت خویش بدهید، یا شمشیرهایتان را از خون (این بی رحمان) سیراب کنید، تا بتوانید از آب سیراب شوید. (بدانید) مرگ، در زندگی توام با شکست شماست، و حیات، در مرگ پیروزمندانه شما، آگاه باشید که معاویه گروهی از بی خبران گمراه را همراه خود آورده و حق را با نیرنگ و تزویر از آن ها پنهان کرده، تا آن جا که گلوهای خویش را آماج تیرها و شمشیرهای مرگ آور ساخته اند!.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  خطبه 51 - در هنگامي که ياران معاويه بر فرات غلبه يافتند:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  آن را زمانی ایراد فرمود که یاران معاویه بر اصحاب امام (علیه السلام) غلبه کرده، شریعه فرات را در صفّین به تصرّف خود درآورده و آب را از آن ها دریغ کرده بودند. (این خطبه اصحاب امام (علیه السلام) را به خروش آورد، به گونه ای که با یک حمله شریعه فرات را از دست آن ها باز پس گرفتند و آزاد کردند!)
  آنها (سپاه معاویه، با بستن آب به روی شما) از شما جنگ طلبیده اند، بنابراین (دربرابر این عمل ناجوانمردانه دو راه در پیش دارید:) یا باید تن به ذلّت وانحطاط منزلت خویش بدهید، یا شمشیرهایتان را از خون (این بی رحمان) سیراب کنید، تا بتوانید از آب سیراب شوید. (بدانید) مرگ، در زندگی توام با شکست شماست، و حیات، در مرگ پیروزمندانه شما، آگاه باشید که معاویه گروهی از بی خبران گمراه را همراه خود آورده و حق را با نیرنگ و تزویر از آن ها پنهان کرده، تا آن جا که گلوهای خویش را آماج تیرها و شمشیرهای مرگ آور ساخته اند!.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.


text: حضرت درباره عملکرد «مصقلة بن هبیره» چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:33:02
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 68 - پس از شهادت محمد بن ابي بکر:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را پس از این که فرمان حکومت مصر را به محمّد بن ابی بکر داد و او در صحنه مبارزه با دشمن مغلوب و کشته شد، ایراد فرمود
  من می خواستم هاشم بن عتبه (مرقال) را زمامدار مصر کنم و اگر او را والی آن منطقه کرده بودم، عرصه را بر آن ها (لشکر معاویه) خالی نمی گذاشت و به آن ها فرصت نمی داد (ولی فشار گروهی از افراد مانع شد) با این حال، من محمّد بن ابی بکر را نکوهش نمی کنم، زیرا او مورد علاقه من بود و در دامان من پرورش یافت.

  نامه 3 - براي شريح پسر حارث، قاضي خود:
  از نامه های امام (علیه السلام) است به شریح بن حارث، قاضی آن حضرت (در کوفه) روایت شده است که شریح بن حارث، قاضی امیر المومنین (علیه السلام) در دوران حکومت امام (علیه السلام)، خانه ای به هشتاد دینار خریداری کرد، خبر این مطلب به آن حضرت رسید، امام (علیه السلام) شریح را فراخواند و به او چنین فرمود:.

  خطبه 73 - درباره مروان:
  از سخنان امام (علیه السلام)
  که به مروان بن حکم در بصره فرمود
  اویان اخبار، چنین نقل کرده اند که «مروان بن حکم» روز جنگ جمل

  اسیر شد (و او را خدمت علی (علیه السلام) آوردند) از امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) شفاعت خواست و آن ها نزد پدر برای او شفاعت کردند و درباره عفو او سخن گفتند، امام (علیه السلام) او را آزاد فرمود. آن دو بزرگوار عرض کردند: ای امیرمومنان! اجازه می دهید او با شما بیعت کند امام (علیه السلام) این خطبه را ایراد فرمود. مگر او (مروان) پس از قتل عثمان با من بیعت نکرد من نیازی به بیعت او ندارم، دست او دست یهودی است! اگر (امروز) با دستش بیعت کند (فردا) با پشت خود پیمانش را بر باد می دهد. بدانید او حکومت کوتاهی خواهد داشت همچون مقدار زمانی که سگی بینی خود را با زبانش می لیسد. او پدر قوچ های چهارگانه است و امّت اسلام به زودی از دست او و پسرانش روز خونینی خواهند داشت!.

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  نامه 54 - به طلحه و زبير توسط عمر بن حصين خزاعي:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به طلحه و زبیر که به وسیله عمران بن حصین خزاعی برای آن ها فرستاد. این نامه را ابو جعفر اسکافی در کتاب المقامات فی مناقب امیرالمومنین (علیه السلام) ذکر کرده است. اما بعد (از حمد و ثنای الهی)، شما می دانید  هر چند کتمان کنید  که من به دنبال مردم نرفتم؛ آن ها به سراغ من آمدند و من دست بیعت به سوی آن ها نگشودم تا آن ها با اصرار با من بیعت کردند و شما دو نفر از کسانی بودید که به سراغ من آمدید و با من بیعت کردید. توده مردم به سبب زور و سلطه یا برای متاع دنیا با من بیعت نکردند. (بنابراین بیعت شما از دو حال خارج نیست:) اگر شما از روی میل و رغبت با من بیعت کرده اید (بیعت شکنی شما حرام بوده است) باید بازگردید و فورآ در پیشگاه خدا توبه کنید و اگر بیعت شما از روی اکراه و نارضایی بوده راه را برای من درباره خود گشوده اید، زیرا در ظاهر اظهار اطاعت کردید و در دل، قصد عصیان داشتید (و راه منافقان را پیمودید و این حرکت منافقانه مستوجب عقوبت است). به جان خودم سوگند! شما از سایر مهاجران به تقیه و کتمان عقیده سزاوارتر نبوده اید (هیچ کس در آن روز مجبور به چنین چیزی نبود مخصوصآ شما که از قدرتمندان صحابه بودید) بنابراین اگر از آغاز، از بیعت کناره گیری کرده بودید کار شما آسان تر بود تا این که نخست بیعت کنید و بعد (به بهانه ای) سر باززنید. شما چنین پنداشته اید (و به دروغ تبلیغ کرده اید) که من قاتل عثمانم. بیایید میان من و شما کسانی حکم کنند که اکنون در مدینه اند؛ نه به طرفداری من برخاسته اند نه به طرفداری شما، سپس هرکس به اندازه جرمی که در این حادثه داشته محکوم و ملزم شود. ای دو پیرمرد کهنسال! (که خود را از پیشگامان و شیوخ اسلام می دانید و آفتاب عمرتان بر لب بام است) از عقیده خود برگردید (و تجدید بیعت کنید یا لااقل دست از آتش افروزی جنگ بردارید و به کناری روید) زیرا الان مهم ترین چیزی که دامان شما را می گیرد سرافکندگی و ننگ و عار است (آن هم به عقیده شما) ولی ادامه این راه، هم سبب ننگ (شکست در جنگ) است و هم آتش دوزخ! والسلام».

  حکمت 476 -:
  امام (علیه السلام) این سخن را به زیاد بن ابیه هنگامی که او را جانشین عبدالله بن عباس در منطقه فارس کرد در ضمن یک سخن طولانی فرمود و او را از گرفتن خراج و مالیات قبل از زمان به دست آمدن محصول نهی فرمود. عدالت را پیشه کن و از خشونت و سختگیری و ستمگری بپرهیز زیرا سختگیری سبب فرار مردم از منطقه می شود و ظلم و ستم، مردم را به شورش مسلحانه دعوت می کند.

  نامه 35 - به عبدالله بن عباس، پس از کشته شدن محمد بن ابي بکر در مصر:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که بعد از شهادت محمد بن ابی بکر به عبدالله بن عباس نگاشت
  اما بعد (از ثنا و حمد الهی)، مصر (با نهایت تاسف) به دست دشمن افتاد و محمد بن ابی بکر که رحمت خدا بر او باد به شهادت رسید ما این مصیبت را به حساب خداوند می گذاریم و اجر آن را از او مسئلت داریم. او فرزندی خیرخواه و کارگزاری تلاشگر و کوشا و شمشیری برنده و قاطع و ستونی حافظ و مدافع بود. من مردم را به ملحق شدن به او و کمک کردنش قبل از این حادثه (بارها) امر کردم و تشویق و تحریص نمودم و در آشکار و پنهان و از آغاز تا پایان آن ها را برای حرکت به سوی او (به سوی سرزمین مصر) فراخواندم ولی (با نهایت تاسف) گروهی با کراهت آمدند و گروه دیگری به دروغ به بیماری و بهانه های دیگر متوسل شدند و جمع دیگری آشکارا از قیام برای جهاد سر باززدند و دست از یاری اش کشیدند. از خدا تقاضا می کنم که برای نجات من از میان این گونه افراد به زودی گشایشی قرار دهد (و مرا از آن ها برهاند). به خدا سوگند! اگر علاقه من به شهادت به هنگام پیکار با دشمن نبود و خود را برای مرگ در راه خدا آماده نساخته بودم، دوست داشتم حتی یک روز با این مردم روبرو نشوم و هرگز آن ها را ملاقات نکنم.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 44 - سرزنش مصقله پسر هبيره:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  این سخن را زمانی ایراد فرمود که «مصقله بن هبیره شیبانی» (از تحت فرمان آن حضرت) به سوی معاویه فرار کرد، و این هنگامی بود که اسیران «بنی ناجیه» را از کارگزاران حضرت خرید و آزاد کرد. هنگامی که حضرت پرداخت ثمن به بیت المال را از او مطالبه کرد وی امتناع ورزید و به سوی شام گریخت!
  خداوند مصقله را سیاه رو کند، کار بزرگواران را انجام داد، ولی همچون بردگان فرار کرد! هنوز ثناخوانش لب به مدحش نگشوده بود که او را ساکت کرد! و هنوز سخن ستایشگرانش را با عمل خود تصدیق نکرده بود که آن ها را خاموش ساخت. اگر مانده بود، آنچه را در توان داشت از او می گرفتیم و برای بقیه، تا زمان توانایی اش به او مهلت می دادیم!.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.


text: حضرت درباره ترک دنیا پرستى و پاداش پارسایان چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:33:43
type: private
first_name: m
answer:
  حکمت 34 - رنجانيدن زبان:
  امام (علیه السلام) فرمود: برترین غنا و بی نیازی، ترک آرزوهاست.

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  خطبه 52 - نکوهش دنيا 7:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است درباره ترک دنیاپرستی، و پاداش هایی که خدا به زاهدان می دهد ونعمت هایی که مردم از خالق دریافت می کنند.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  پسرم! بدان که «رزق وروزی» دو گونه است: یکی آن است که به
  جست وجوی آن برمی خیزی (و باید برخیزی) و نوع دیگر، آن است که به سراغ تو خواهد آمد؛ حتی اگر به دنبالش نروی خود به دنبال تو می آید. چه زشت است خضوع (در برابر دیگران) به هنگام نیاز، و جفا و خشونت به هنگام بی نیازی و توانگری. از دنیا تنها آن قدری مال تو خواهد بود که با آن سرای آخرتت را اصلاح کنی و اگر قرار است برای چیزی که از دست رفته ناراحت شوی و بی تابی کنی پس برای هرچیزی که به تو نرسیده نیز ناراحت باش. با آنچه در گذشته واقع شده، درباره آنچه واقع نشده استدلال کن؛ زیرا امور جهان شبیه یکدیگرند. از کسانی مباش که پند و اندرز به آن ها سودی نمی بخشد مگر آن زمان که در ملامت او اصرار ورزی؛ چرا که عاقلان با اندرز و آداب پند می گیرند؛ ولی چهارپایان جز با زدن اندرز نمی گیرند. هجوم اندوه و غم ها را با نیروی صبر و حسن یقین از خود دور ساز. کسی که میانه روی را ترک کند از راه حق منحرف می شود. (و بدان که) یار و همنشین (خوب) همچون خویشاوند انسان است. دوست، آن است که در غیاب انسان، حق دوستی را ادا کند. هوی پرستی شریک و همتای نابینایی است. چه بسیار دورافتادگانی که از خویشاوندان نزدیک تر و خویشاوندانی که از هر کس دورترند. غریب کسی است که دوستی نداشته باشد. آن کس که از حق تجاوز کند در تنگنا قرار می گیرد و آن کس که به ارزش و قدر خود اکتفا کند موقعیتش پایدارتر خواهد بود. مطمئن ترین وسیله ای که می توانی به آن چنگ زنی آن است که میان خود و خدایت رابطه ای برقرار سازی. کسی که به (کار وحق) تو اهمّیّت نمی دهد در واقع دشمن توست. گاه نومیدی نوعی رسیدن به مقصد است، در آن جا که طمع موجب هلاکت می شود. چنان نیست که هر عیب پنهانی آشکار شود و هر فرصتی مورد استفاده قرار گیرد. گاه می شود که شخص بینا به خطا می رود و نابینا به مقصد می رسد. بدی را به
  تاخیر بیفکن (و در آن عجله مکن) زیرا هر زمان بخواهی می توانی انجام دهی. بریدن از جاهل، معادل پیوند با عاقل است. کسی که خود را از حوادث زمان ایمن بداند زمانه به او خیانت خواهد کرد و کسی که آن را بزرگ بشمارد او را خوار می سازد. چنین نیست که هر تیراندازی به هدف بزند. هرگاه حاکم تغییر کند زمانه نیز دگرگون می شود. پیش از عزم سفر ببین که هم سفرت کیست و پیش از انتخاب خانه بنگر که همسایه ات چه کسی است از گفتن سخنان خنده آور (و بی محتوا) بپرهیز هر چند آن را از دیگری نقل کنی.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  حکمت 470 - ترغيب به ياد دادن به نادان:
  از آن حضرت درباره توحید و عدل سوال شد، امام (علیه السلام) فرمود: توحید آن است که خدا را در وهم و اندیشه نیاوری و عدل آن است که او را متهم نسازی (اشاره به این که ذات خداوند در اندیشه هیچ کس نمی گنجد و بدانیم در تقسیم نعمت هایش عدالت و حکمت را رعایت می فرماید).

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.

  خطبه 103 - در تشويق به زهد:
  ای مردم! به دنیا همچون پارسایان و بی اعتنایان نگاه کنید؛ زیرا به خدا سوگند! دنیا به زودی مقیمان و ساکنان خود را از میان برمی دارد، و هوس بازان غرق نعمت را  که بر آن تکیه کرده اند  ناگهان به مصیبت می کشاند. آنچه از دنیا از دست رفته و پشت کرده، هیچ گاه برنمی گردد، و آینده معلوم نیست چگونه خواهد بود تا در انتظارش باشیم. شادی آن، آمیخته با اندوه است و توان واستقامت مردان نیرومند، در آن به ضعف و سستی می گراید، زیبایی ها و زرق وبرق های فراوان دنیا شما را نفریبد؛ چراکه تنها مدّت کمی با شما خواهد بود.


text: حضرت کمال قربانى را در چه چیزی معرفی می کند؟
date: 2026-02-25 10:34:15
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن مردم را موعظه می کند و فضایل قرآن را بیان می فرماید و از بدعت ها نهی می کند.

  حکمت 276 - علم راه عذر را مي بندد:
  امام (علیه السلام) عرضه می دارد: با رپروردگارا! به تو پناه می برم از این که ظاهرم را در چشم ها نیکو جلوه دهی و باطنم را در پیشگاهت زشت سازی؛ (خداوندا! چنان نباشم که) خوش بینی مردم را به خودم در آنچه تو از آن آگاهی جلب کنم (در حالی که در باطن چنین نباشم و از طریق ریا خود را در صف نیکان معرفی کنم)، ظاهر خوبم را برای مردم آشکار سازم و اعمال بدم را فقط تو بدانی، تا به بندگانت نزدیک گردم و از رضا و خشنودی تو دور شوم.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 53 - وصف قرباني:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در روز عید قربان و درباره صفات قربانی ایراد فرموده است
  از شرایط کمال قربانی، آن است که گوش هایش صاف و برافراشته وچشمانش سالم باشد، بنابراین هرگاه گوش و چشم قربانی سالم باشد قربانی کامل و سالم است هر چند شاخش شکسته باشد و با پای لنگ به قربانگاه آید.

  خطبه 64 - تشويق به عمل صالح:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن مردم را به انجام اعمال صالح دعوت می کند.

  حکمت 469 - گناه 2:
  امام (علیه السلام) فرمود: دو کس در مورد من هلاک خواهند شد: دوستی که در حق من افراط و غلو می کند و دشمنی که بهتان می زند و افترا می بندد. سید رضی در ذیل این کلام می گوید: «این سخن مانند سخن دیگری است که از امام (علیه السلام) نقل شده است: دو کس درباره من هلاک شده اند: دوست غلوکننده و دشمن کینه توز»؛ (قال الرضیّ: و هذا مثل قوله (علیه السلام): هلک فیّ رجلان: محبّ غال و مبْغض قال).

  خطبه 109 - توانايي خداوند:
  (آری) سختی ها و سکرات مرگ، و حسرت از دست دادن (همه چیز) بر
  آن ها هجوم آورده، به همین دلیل اعضای پیکرشان سست می شود و دربرابر آن، رنگ خود را می بازند؛ سپس مرگ به تدریج در آن ها نفوذ می کند و بین آن ها وزبانشان جدایی می افکند. محتضر در حالی که میان خانواده خود قرار دارد، با چشم خود به آن ها نگاه می کند و با گوش خود سخنانشان را می شنود، عقلش سالم و فکرش برجاست. (در این هنگام، از خواب غفلت بیدار می شود) فکر می کند که عمرش را برای چه چیزهایی بر باد داده و روزگارش را در چه راهی سپری کرده است. به یاد ثروت هایی می افتد که گردآوری کرده؛ در جمع آوری آن چشم بر هم گذاشته و از حلال و حرام و مشکوک (هرچه به دستش آمده) در اختیار گرفته است، گناه جمع آوری آن، بر دامانش نشسته، وهنگام جدایی از آن رسیده است! (آری!) این اموال برای بازماندگان او به جای می ماند و از آن بهره می گیرند و متنعّم می شوند! لذّت و آسایش آن برای دیگران است و سنگینی گناهانش بر دوش او! و او گروگان این اموال است. این در حالی است که به دلیل اموری که به هنگام مرگ برای او روشن شده، دست خود را از پشیمانی می گزد (و انگشت ندامت به دندان می گیرد!) درباره آنچه در تمام عمر به آن علاقه داشت، بی اعتنا می شود وآرزو می کند که ای کاش این اموال به دست آن کسی می رسید که در گذشته به ثروت او غبطه می خورد و بر آن حسد می ورزید (تا وبال جانش نگردد). سپس مرگ همچنان در وجود او پیشروی می کند، تا آن جا که گوشش همچون زبانش از کار می افتد؛ به طوری که در میان خانواده اش نه زبان برای سخن گفتن دارد و نه گوش برای شنیدن. پیوسته به صورت آن ها نگاه می کند، حرکات زبانشان را می بیند، ولی صدای آنان را نمی شنود. سپس مرگ، بیشتر به او درمی آویزد (و چنگالش را در او بیشتر فرو می برد) چشمش نیز همانند گوشش از کار می افتد و روح او از بدنش برای همیشه خارج
  می شود. در این هنگام، به صورت مرداری در میان خانواده اش قرار می گیرد، که از نشستن نزد او وحشت می کنند و از او فاصله می گیرند. (فریاد سوگواران برمی خیزد،) ولی نه می تواند سوگوارانش را یاری دهد و نه به کسی که او را صدا می زند، پاسخ گوید. سرانجام او را به سوی گودالی در درون زمین حمل می کنند؛ او را به دست عملش می سپارند و برای همیشه از دیدارش چشم می پوشند!.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  خطبه 203 - تشويق ياران خود به پرداختن به آخرت:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  درباره زهد در دنیا و تشویق به آخرت
  ای مردم! دنیا تنها سرای عبور و آخرت خانه جاودانه است، حال که چنین است از این گذرگاه خود برای محل استقرار خویش (در آخرت)، توشه برگیرید و پرده های خویش را در نزد کسی که از اسرارتان آگاه است ندرید و قلوبتان را از دنیا خارج کنید پیش از آن که بدن هایتان از آن خارج شود، چراکه شما در دنیا آزمایش می شوید و برای غیر آن، آفریده شده اید. هنگامی که انسان می میرد، مردم می گویند: چه چیزی باقی گذاشت ولی فرشتگان می گویند: چه چیزی پیش از خود فرستاد خدا پدرتان را رحمت کند، بخشی از ثروت خود را از پیش بفرستید تا به عنوان قرض (نزد خدا) برای شما باقی بماند و همه را برای بعد از خود نگذارید که مسئولیت سنگینی بر دوش شما خواهد گذاشت.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).


text: حضرت در پاسخ اصحابش که او را از جنگ با معاویه نهى مى کردند چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:34:46
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.

  خطبه 54 - در مسئله بيعت 2:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که حال یاران خود را در آن هنگام که برای مدتی طولانی امام (علیه السلام) را از جنگ با شامیان نهی می کردند، توضیح می دهد (و به آن ها پاسخی پرمعنا می فرماید)
  «مردم (هنگام بیعت یا هنگام اصرار بر شروع جنگ صفّین) همچون شتران تشنه کامی که به آب برسند و ساربان آن ها را رها کند و پابند و عقال ازبرگیرد، بر من هجوم آوردند، تا آن جا که گمان کردم مرا براثر فشار خواهند کشت! یا بعضی به وسیله بعضی دیگر دربرابر من از میان خواهند رفت! من درباره این موضوع (جنگ با شامیان یا دشمنان دیگر در آغاز خلافت) بررسی کافی کرده ام و آن را کاملا زیر و رو ساخته، تمام جهاتش را سنجیده ام، به گونه ای که خواب را از چشمم ربود! سرانجام به این نتیجه رسیدم که چاره ای جز این نیست که یکی از دو راه را برگزینم یا (با کسانی که دربرابر حق قیام کرده اند) به نبرد برخیزم، یا آنچه را محمد (صلی الله علیه و آله) آورده است انکار کنم. دیدم تن دادن به جنگ (و مرارت دنیا) از تن دادن به کیفر پروردگار در قیامت آسان تر است، و از دست رفتن دنیا دربرابر از دست دادن آخرت برایم سهل تر است. (به همین دلیل اوّلی را برگزیدم)».

  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن مردم را موعظه می کند و فضایل قرآن را بیان می فرماید و از بدعت ها نهی می کند.

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  حکمت 420 - درباره عيد:
  روایت شده است که آن حضرت در میان اصحابش نشسته بود. زن زیبایی (که تمام چهره اش را نپوشانده بود) از آن جا عبور کرد و چشم حاضران را به خود جلب نمود. امام (علیه السلام) فرمود: چشمان این مردان، طغیانگر است و آنچه نظرشان بر آن افتاد مایه تحریک و هیجان آن هاست. هرگاه یکی از شما نظرش به زنی افتاد که زیبا و صاحب جمال بود، برود و با همسر خود آمیزش کند زیرا او هم زنی است مانند همسرش! در این هنگام مردی از خوارج گفت: خداوند این کافر را بکشد چقدر دانا
  و فقیه است!! هنگامی که حاضران این سخن را شنیدند از جای پریدند تا او را به قتل برسانند، ولی امام (علیه السلام) فرمود: آرام باشید جواب دشنام، بدگویی است و یا گذشت از گناه (نه کشتن مرد بدزبان).

  خطبه 73 - درباره مروان:
  از سخنان امام (علیه السلام)
  که به مروان بن حکم در بصره فرمود
  اویان اخبار، چنین نقل کرده اند که «مروان بن حکم» روز جنگ جمل

  اسیر شد (و او را خدمت علی (علیه السلام) آوردند) از امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) شفاعت خواست و آن ها نزد پدر برای او شفاعت کردند و درباره عفو او سخن گفتند، امام (علیه السلام) او را آزاد فرمود. آن دو بزرگوار عرض کردند: ای امیرمومنان! اجازه می دهید او با شما بیعت کند امام (علیه السلام) این خطبه را ایراد فرمود. مگر او (مروان) پس از قتل عثمان با من بیعت نکرد من نیازی به بیعت او ندارم، دست او دست یهودی است! اگر (امروز) با دستش بیعت کند (فردا) با پشت خود پیمانش را بر باد می دهد. بدانید او حکومت کوتاهی خواهد داشت همچون مقدار زمانی که سگی بینی خود را با زبانش می لیسد. او پدر قوچ های چهارگانه است و امّت اسلام به زودی از دست او و پسرانش روز خونینی خواهند داشت!.

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  خطبه 79 - پاسخ اخترشناس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است هنگامی که آماده حرکت برای نبرد با خوارج بود، یکی از یارانش عرض کرد: «ای امیرمومنان! از آن می ترسم که اگر در این ساعت حرکت کنی، به مراد خویش نرسی؛ این سخن را که می گویم به وسیله علم نجوم به دست آورده ام». امام (علیه السلام) در پاسخ چنین فرمود:.

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.


text: حضرت درباره تاخیر در مبارزه با شامیان چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:35:37
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 68 - پس از شهادت محمد بن ابي بکر:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را پس از این که فرمان حکومت مصر را به محمّد بن ابی بکر داد و او در صحنه مبارزه با دشمن مغلوب و کشته شد، ایراد فرمود
  من می خواستم هاشم بن عتبه (مرقال) را زمامدار مصر کنم و اگر او را والی آن منطقه کرده بودم، عرصه را بر آن ها (لشکر معاویه) خالی نمی گذاشت و به آن ها فرصت نمی داد (ولی فشار گروهی از افراد مانع شد) با این حال، من محمّد بن ابی بکر را نکوهش نمی کنم، زیرا او مورد علاقه من بود و در دامان من پرورش یافت.

  خطبه 54 - در مسئله بيعت 2:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که حال یاران خود را در آن هنگام که برای مدتی طولانی امام (علیه السلام) را از جنگ با شامیان نهی می کردند، توضیح می دهد (و به آن ها پاسخی پرمعنا می فرماید)
  «مردم (هنگام بیعت یا هنگام اصرار بر شروع جنگ صفّین) همچون شتران تشنه کامی که به آب برسند و ساربان آن ها را رها کند و پابند و عقال ازبرگیرد، بر من هجوم آوردند، تا آن جا که گمان کردم مرا براثر فشار خواهند کشت! یا بعضی به وسیله بعضی دیگر دربرابر من از میان خواهند رفت! من درباره این موضوع (جنگ با شامیان یا دشمنان دیگر در آغاز خلافت) بررسی کافی کرده ام و آن را کاملا زیر و رو ساخته، تمام جهاتش را سنجیده ام، به گونه ای که خواب را از چشمم ربود! سرانجام به این نتیجه رسیدم که چاره ای جز این نیست که یکی از دو راه را برگزینم یا (با کسانی که دربرابر حق قیام کرده اند) به نبرد برخیزم، یا آنچه را محمد (صلی الله علیه و آله) آورده است انکار کنم. دیدم تن دادن به جنگ (و مرارت دنیا) از تن دادن به کیفر پروردگار در قیامت آسان تر است، و از دست رفتن دنیا دربرابر از دست دادن آخرت برایم سهل تر است. (به همین دلیل اوّلی را برگزیدم)».

  خطبه 238 - درباره حکمين 1:
  از سخننان امام (علیه السلام) است
  درباره حکمین و نکوهش شامیان (پیروان معاویه).

  خطبه 43 - علت درنگ در جنگ با شاميان:
  از سخنان امام (علیه السلام) استآن را هنگامی بیان فرمود که «جریر بن عبدالله بجلی» را به عنوان نماینده خود برای گفت وگو با معاویه به شام فرستاد و معاویه حاضر به بیعت نشد، یاران حضرت از او خواستند که آماده جنگ با شامیان شود (امام (علیه السلام) این پیشنهاد را نپذیرفت و دلیل روشن و آشکاری برای آن بیان فرمود).

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 55 - درباره تاخير جنگ با شاميان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را هنگامی ایراد فرمود که یارانش در صفّین از تاخیر فرمان
  جنگ ناراحت بودند
  اما این که می گویید: «تاخیر در جنگ به دلیل ناخشنودی از مرگ است»، به خدا سوگند! باک ندارم از این که من به سوی مرگ بروم یا مرگ به سوی من آید. و اما این که می گویید: «تاخیر در جنگ به سبب این است که من در مبارزه با شامیان تردید دارم»، به خدا سوگند! (این تصوّر باطل و خیال خامی است) من اگر هر روز جنگ را به تاخیر می اندازم به این دلیل است که امیدوارم گروهی از آنان به ما بپیوندند و هدایت شوند و در لابه لای تاریکی ها پرتوی از نور مرا ببینند وبه سوی من آیند. و این برای من بهتر است از کشتن آن ها در حالی که گمراه اند، هر چند در این صورت نیز گرفتار گناهان خویشتن می شوند (و من مسئول بدبختی آن ها نیستم).

  نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به ابوموسی اشعری، فرماندار آن حضرت در کوفه هنگامی که به آن حضرت خبر رسید که ابو موسی اهل کوفه را از حرکت (به سوی بصره) برای همراهی آن حضرت در جنگ جمل بازداشته است
  این نامه ای است از بنده خدا علی، امیرمومنان به عبدالله بن قیس (ابوموسی اشعری) اما بعد (از حمد و ثنای الهی)، سخنی از تو به من گزارش داده شده که هم به سود توست و هم به زیان تو. هنگامی که فرستاده من بر تو وارد شد دامن بر کمر زن و کمربندت را محکم ببند و از لانه ات بیرون آی و از کسانی که با تو هستند (برای شرکت در میدان جهاد و مبارزه با شورشیان بصره) دعوت کن؛ اگر حق را یافتی و تصمیم خود را گرفتی آن ها را (با خود به سوی ما) بیاور و هرگاه سستی را پیشه کردی از مقام خود کنار برو. به خدا سوگند! (در صورت تخلف از این دستور) هرجا باشی به سراغ تو خواهند آمد و تو را رها نخواهند ساخت تا گوشت و استخوانت و تر و خشکت به هم درآمیزد و حتی نتوانی بر زمین بنشینی و (تو را چنان محاصره می کنند که) از پیش رویت همان گونه خواهی ترسید که از پشت سرت. این فتنه (فتنه جمل) به آن آسانی ای که تو فکر می کنی نیست، بلکه حادثه بزرگی است که باید بر مرکبش سوار شد و سختی هایش را هموار کرد و کوه مشکلاتش را صاف نمود. اندیشه خود را به کار گیر و مالک کار خود باش و بهره و نصیبت را دریاب (و در میدان جهاد اسلامی با ما همراه باش) ولی اگر این کار برای تو خوشایند نیست (و لجوجانه بر فکر خود اصرار داری، از فرمانداری کوفه) کنار برو (و بدان که) نه گشایشی برای تو خواهد بود و نه نجاتی (نه راه رستگاری در دنیا و نه رستگاری در آخرت) اگر تو در خواب فرو روی سزاست که دیگران انجام وظیفه کنند و آن چنان به دست فراموشی سپرده شوی که نگویند فلانی کجاست به خدا سوگند! این راه (که ما می رویم) راه حقی است که به وسیله مرد حق پیموده می شود و من باکی ندارم که خدانشناسان (همچون تو) چه کار می کنند. والسلام.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  خطبه 146 - راهنمائي عمر در جنگ با ايرانيان:
  و اگر عجم ها فردا چشمشان به تو (عمر) افتد می گویند: اساس و ریشه عرب این است، اگر آن را قطع کنید راحت خواهید شد. این فکر، آن ها را در مبارزه با تو و طمع در نابودی و آزارت حریص تر و سرسخت تر می کند. اما آنچه یادآور شدی که آن ها به سوی جنگ با مسلمانان آمده اند، (و این دلیل قوت و قدرت آن هاست و تو را نگران ساخته) خداوند بیشتر از تو حرکت آن ها را ناپسند می دارد، و او بر تغییر آنچه نمی پسندد تواناتر است، و آنچه درباره تعداد زیاد سربازان دشمن یادآور شدی، بدان که ما در گذشته در نبرد با دشمن بر اساس فزونی نفرات پیکار نمی کردیم، بلکه با یاری و کمک خداوند می جنگیدیم (و پیروز می شدیم).


text: حضرت درباره تسلط معاویه بر مسلمانان و اجبار بر بیزارى و بدگویى به آن حضرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:35:58
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به ابوموسی اشعری، فرماندار آن حضرت در کوفه هنگامی که به آن حضرت خبر رسید که ابو موسی اهل کوفه را از حرکت (به سوی بصره) برای همراهی آن حضرت در جنگ جمل بازداشته است
  این نامه ای است از بنده خدا علی، امیرمومنان به عبدالله بن قیس (ابوموسی اشعری) اما بعد (از حمد و ثنای الهی)، سخنی از تو به من گزارش داده شده که هم به سود توست و هم به زیان تو. هنگامی که فرستاده من بر تو وارد شد دامن بر کمر زن و کمربندت را محکم ببند و از لانه ات بیرون آی و از کسانی که با تو هستند (برای شرکت در میدان جهاد و مبارزه با شورشیان بصره) دعوت کن؛ اگر حق را یافتی و تصمیم خود را گرفتی آن ها را (با خود به سوی ما) بیاور و هرگاه سستی را پیشه کردی از مقام خود کنار برو. به خدا سوگند! (در صورت تخلف از این دستور) هرجا باشی به سراغ تو خواهند آمد و تو را رها نخواهند ساخت تا گوشت و استخوانت و تر و خشکت به هم درآمیزد و حتی نتوانی بر زمین بنشینی و (تو را چنان محاصره می کنند که) از پیش رویت همان گونه خواهی ترسید که از پشت سرت. این فتنه (فتنه جمل) به آن آسانی ای که تو فکر می کنی نیست، بلکه حادثه بزرگی است که باید بر مرکبش سوار شد و سختی هایش را هموار کرد و کوه مشکلاتش را صاف نمود. اندیشه خود را به کار گیر و مالک کار خود باش و بهره و نصیبت را دریاب (و در میدان جهاد اسلامی با ما همراه باش) ولی اگر این کار برای تو خوشایند نیست (و لجوجانه بر فکر خود اصرار داری، از فرمانداری کوفه) کنار برو (و بدان که) نه گشایشی برای تو خواهد بود و نه نجاتی (نه راه رستگاری در دنیا و نه رستگاری در آخرت) اگر تو در خواب فرو روی سزاست که دیگران انجام وظیفه کنند و آن چنان به دست فراموشی سپرده شوی که نگویند فلانی کجاست به خدا سوگند! این راه (که ما می رویم) راه حقی است که به وسیله مرد حق پیموده می شود و من باکی ندارم که خدانشناسان (همچون تو) چه کار می کنند. والسلام.

  نامه 42 - به عمر بن ابي سلمه مخزومي،کارگزار امام در بحرين:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به عمر بن ابی سلمه مخزومی، فرماندار آن حضرت بر بحرین که او را برکنار کرد و نعمان بن عجلان زرقی را به جای او منصوب فرمود
  اما بعد (از حمد وثنای الهی)، من نعمان بن عجلان زرقی را به فرمانداری بحرین منصوب کردم و تو را از آن جا برگرفتم بی آن که تو را مذمت کنم و یا ملامتی بر تو باشد، چراکه تو زمامداری و ماموریت خود را به نیکویی انجام دادی و حق امانت را ادا کردی، بنابراین به سوی ما بیا بی آن که مورد سوئظن یا ملامت باشی و نه متهم و نه گناهکار. من تصمیم گرفتم به سوی ستمگران اهل شام (برای مبارزه با معاویه وهوادارانش) حرکت کنم و دوست دارم تو با من باشی، زیرا تو از کسانی هستی که من در جهاد با دشمن و برپا داشتن ستون دین از آن ها استعانت می جویم. ان شائ الله.

  خطبه 238 - درباره حکمين 1:
  از سخننان امام (علیه السلام) است
  درباره حکمین و نکوهش شامیان (پیروان معاویه).

  حکمت 262 - زيور کعبه:
  بعضی گفته اند: (شخصی به نام) «حارث بن حوط» (که از یاران آن حضرت (علیه السلام) محسوب می شد؛ ولی راه خطا را می پیمود) خدمت حضرت آمد و عرض کرد: شما فکر می کنید من هم لشکر جمل را گمراه می دانم (چنین نیست) امام (علیه السلام) فرمود: «ای حارث! تو به پایین نگاه کردی نه به بالای سرت به همین دلیل حیران و سرگردان شدی (اگر به من و جمعیت مهاجران و انصار پیامبر (صلی الله علیه و آله) نگاه می کردی
  در شناخت حق گرفتار سرگردانی نمی شدی) تو حق را نشناختی تا کسانی را که به سراغ حق آمده اند بشناسی. باطل را نیز نشناخته ای تا کسانی را که به سراغ باطل رفته اند شناسایی کنی». حارث (برای تبرئه خود) گفت: «من همراه سعید بن مالک (سعد بن مالک، مشهور به سعد ابی وقاص) و عبدالله بن عمر کناره گیری می کنم (و بی طرف می مانم)». امام (علیه السلام) فرمود: «سعید (سعد) و عبدالله بن عمر حق را یاری نکردند و باطل را نیز خوار نساختند (آن ها راه خطا پیمودند، چگونه به آن ها اقتدا می کنی)».

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  نامه 26 - عهدنامه اي به يکي از کارگزاران خود(مخنف بن سليم):
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  برای بعضی از ماموران گردآوری زکات.

  خطبه 57 - به ياران خود:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  در نکوهش یک شخص، و سپس سخن از صفات برجسته خود می گوید
  آگاه باشید! بعد از من، مردی گشاده گلو و شکم بزرگ بر شما مسلّط خواهد شد که هرچه بیابد می خورد، و آنچه را نمی یابد جست وجو می کند، او را بکشید! ولی هرگز نخواهید کشت، آگاه باشید! او به شما فرمان می دهد که مرا دشنام دهید و از من بیزاری جویید. امّا بدگویی و ناسزا را (به هنگام اجبار دشمن) به شما اجازه می دهم، چراکه این کار موجب فزونی مقامات معنوی من، و باعث نجات شماست؛ ولی درمورد پیشنهاد بیزاری جستن، هرگز از من بیزاری مجویید؛ زیرا من بر فطرت پاک توحید تولّد یافته ام و در ایمان و اسلام و هجرت، بر دیگران پیشی گرفته ام!.

  حکمت 190 - در ذم اوباش و فرو مايگان:
  امام (علیه السلام) فرمود: عجبا! آیا خلافت با همنشینی پیامبر حاصل می شود؛ ولی با همنشینی و خویشاوندی حاصل نمی گردد مرحوم سید می گوید: از آن حضرت شعری در همین زمینه نقل شده است که (خطاب به خلیفه اوّل) می گوید: اگر تو به سبب شورا مالک امور مردم شدی این چه شورایی است که طرف های مشورت (امثال من و جمعی از بنی هاشم و دیگران) غایب بودند و اگر از طریق قرابت با پیامبر دربرابر مخالفانت استدلال کردی دیگری (اشاره به خود امام است) از تو به پیامبر سزاوارتر و نزدیک تر است. قال الرّضیّ: و روی له شعْر فی هذا الْمعْنی: فانْ کنْت بالشّوری ملکْت امورهمْ *** فکیْف بهذا والْمشیرون غیّب و انْ کنْت بالْقرْبی حججْت خصیمهمْ *** فغیْرک اوْلی بالنّبیّ و اقْرب.


text: هنگامى به امام گفته شد: خوارج همه هلاک گردیدند، حضرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:36:14
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 67 - در معني انصار:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که دربرابر گروهی از قریش بیان فرمود
  گفته اند: هنگامی که اخبار «سقیفه بنی ساعده» بعد از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به امام (علیه السلام) رسید حضرت پرسید: انصار (در برابر پیشنهاد خلافت برای مهاجرین) چه گفتند پاسخ دادند: انصار گفتند که زمامداری از ما انتخاب شود و زمامداری از شما (و امر خلافت، در میان ما دو گروه به طور مساوی باید تقسیم شود!) در این هنگام امام (علیه السلام) این سخنان را ایراد فرمود. چرا دربرابر آن ها (یعنی انصار که تقاضا داشتند خلیفه ای از ما و خلیفه ای از مهاجرین باشدبه این حدیث) استدلال نکردید که پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها (انصار) فرمود: «با نیکان آن ها به نیکی رفتار کنید و از بدان آن ها درگذرید» حاضران عرض کردند:«این چه دلیلی بر ضدّ آن ها می شود» امام (علیه السلام) فرمود: «اگر حکومت و زمامداری در میان آن ها بود، سفارش درباره آن ها (به مهاجران) معنا نداشت». سپس فرمود: «قریش به چه چیز استدلال کردند» عرض کردند: «دلیل آن ها (برای اولویّت خود در امر خلافت) این بود که آنان از شجره رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند (و از خویشاوندان او)» فرمود: «آن ها به شجره استدلال کردند اما ثمره را ضایع ساختند!» (اگر خویشاوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودن، دلیل بر اولویّت است، اهل بیت او بودن، به طریق اولی دلیل بر این امر خواهد بود).

  نامه 31 - وصيتي به حسن بن علي که هنگام بازگشت از صفين بر حاضرين نوشت:
  از وصایا و سفارش های امام (علیه السلام) است به امام حسن مجتبی (علیه السلام) هنگام بازگشت از صفین در حالی که در سرزمین حاضرین.

  نامه 47 - وصيتي به حسن و حسين عليهما السلام وقتي ابن ملجم - لعنة الله:
  از وصایای امام (علیه السلام)
  به امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) است، هنگامی که ابن ملجم  لعنت خدا بر او باد  به آن حضرت ضربه زد.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  حکمت 262 - زيور کعبه:
  بعضی گفته اند: (شخصی به نام) «حارث بن حوط» (که از یاران آن حضرت (علیه السلام) محسوب می شد؛ ولی راه خطا را می پیمود) خدمت حضرت آمد و عرض کرد: شما فکر می کنید من هم لشکر جمل را گمراه می دانم (چنین نیست) امام (علیه السلام) فرمود: «ای حارث! تو به پایین نگاه کردی نه به بالای سرت به همین دلیل حیران و سرگردان شدی (اگر به من و جمعیت مهاجران و انصار پیامبر (صلی الله علیه و آله) نگاه می کردی
  در شناخت حق گرفتار سرگردانی نمی شدی) تو حق را نشناختی تا کسانی را که به سراغ حق آمده اند بشناسی. باطل را نیز نشناخته ای تا کسانی را که به سراغ باطل رفته اند شناسایی کنی». حارث (برای تبرئه خود) گفت: «من همراه سعید بن مالک (سعد بن مالک، مشهور به سعد ابی وقاص) و عبدالله بن عمر کناره گیری می کنم (و بی طرف می مانم)». امام (علیه السلام) فرمود: «سعید (سعد) و عبدالله بن عمر حق را یاری نکردند و باطل را نیز خوار نساختند (آن ها راه خطا پیمودند، چگونه به آن ها اقتدا می کنی)».

  خطبه 232 - با عبدالله بن زمعه:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که به عبدالله زمعه فرمود که از شیعیان آن حضرت بود و در هنگام خلافت
  امام علی (علیه السلام)، نزد امام آمد و درخواست مالی کرد. امام (علیه السلام) سخنان ذیل را در
  پاسخ او فرمود:
  بی شک این مال نه حق من است و نه حق تو، غنیمتی است مربوط به مسلمانانی که با شمشیرهایشان به دست آمده است، اگر تو در نبرد آنان شرکت کرده بودی سهمی همانند آنان داشتی، وگرنه دست چین آن ها برای غیر دهان آنان نخواهد بود!.

  خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت فرمود، عباس و ابوسفیان به علی (علیه السلام) عرض کردند که آماده اند با او برای خلافت بیعت کنند (و این در زمانی بود که بیعت در «سقیفه» برای «ابوبکر» پایان یافته بود  حضرت نپذیرفت و این خطبه را ایراد فرمود  و در آن، نهی از فتنه و آشوب می کند و از روحیه و آگاهی های خود پرده برمی دارد).

  نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به ابوموسی اشعری، فرماندار آن حضرت در کوفه هنگامی که به آن حضرت خبر رسید که ابو موسی اهل کوفه را از حرکت (به سوی بصره) برای همراهی آن حضرت در جنگ جمل بازداشته است
  این نامه ای است از بنده خدا علی، امیرمومنان به عبدالله بن قیس (ابوموسی اشعری) اما بعد (از حمد و ثنای الهی)، سخنی از تو به من گزارش داده شده که هم به سود توست و هم به زیان تو. هنگامی که فرستاده من بر تو وارد شد دامن بر کمر زن و کمربندت را محکم ببند و از لانه ات بیرون آی و از کسانی که با تو هستند (برای شرکت در میدان جهاد و مبارزه با شورشیان بصره) دعوت کن؛ اگر حق را یافتی و تصمیم خود را گرفتی آن ها را (با خود به سوی ما) بیاور و هرگاه سستی را پیشه کردی از مقام خود کنار برو. به خدا سوگند! (در صورت تخلف از این دستور) هرجا باشی به سراغ تو خواهند آمد و تو را رها نخواهند ساخت تا گوشت و استخوانت و تر و خشکت به هم درآمیزد و حتی نتوانی بر زمین بنشینی و (تو را چنان محاصره می کنند که) از پیش رویت همان گونه خواهی ترسید که از پشت سرت. این فتنه (فتنه جمل) به آن آسانی ای که تو فکر می کنی نیست، بلکه حادثه بزرگی است که باید بر مرکبش سوار شد و سختی هایش را هموار کرد و کوه مشکلاتش را صاف نمود. اندیشه خود را به کار گیر و مالک کار خود باش و بهره و نصیبت را دریاب (و در میدان جهاد اسلامی با ما همراه باش) ولی اگر این کار برای تو خوشایند نیست (و لجوجانه بر فکر خود اصرار داری، از فرمانداری کوفه) کنار برو (و بدان که) نه گشایشی برای تو خواهد بود و نه نجاتی (نه راه رستگاری در دنیا و نه رستگاری در آخرت) اگر تو در خواب فرو روی سزاست که دیگران انجام وظیفه کنند و آن چنان به دست فراموشی سپرده شوی که نگویند فلانی کجاست به خدا سوگند! این راه (که ما می رویم) راه حقی است که به وسیله مرد حق پیموده می شود و من باکی ندارم که خدانشناسان (همچون تو) چه کار می کنند. والسلام.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  حکمت 235 - زيان چند پاسخ گفتن به يک پرسش:
  از امام (علیه السلام) درخواست شد: عاقل را برای ما توصیف کن. امام (علیه السلام) فرمود: عاقل کسی است که هر چیز را در جای خود قرار می دهد. گفته شد: جاهل را توصیف بفرما. فرمود: توصیف کردم. مرحوم سید رضی می گوید: «منظور امام (علیه السلام) این است که جاهل کسی است که هرچیزی را در جای خود قرار نمی دهد، بنابراین ترک وصف جاهل خود صفت او محسوب می شود، زیرا برخلاف وصف عاقل است»؛ (قال الرّضیّ: یعْنی انّ الْجاهل هو الّذی لا یضع الشّیْئ مواضعه فکان ترْک صفته صفه له اذْ کان بخلاف وصْف الْعاقل).


text: حضرت درباره نبرد با خوارج بعد از خودش چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:36:58
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  خطبه 67 - در معني انصار:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که دربرابر گروهی از قریش بیان فرمود
  گفته اند: هنگامی که اخبار «سقیفه بنی ساعده» بعد از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به امام (علیه السلام) رسید حضرت پرسید: انصار (در برابر پیشنهاد خلافت برای مهاجرین) چه گفتند پاسخ دادند: انصار گفتند که زمامداری از ما انتخاب شود و زمامداری از شما (و امر خلافت، در میان ما دو گروه به طور مساوی باید تقسیم شود!) در این هنگام امام (علیه السلام) این سخنان را ایراد فرمود. چرا دربرابر آن ها (یعنی انصار که تقاضا داشتند خلیفه ای از ما و خلیفه ای از مهاجرین باشدبه این حدیث) استدلال نکردید که پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها (انصار) فرمود: «با نیکان آن ها به نیکی رفتار کنید و از بدان آن ها درگذرید» حاضران عرض کردند:«این چه دلیلی بر ضدّ آن ها می شود» امام (علیه السلام) فرمود: «اگر حکومت و زمامداری در میان آن ها بود، سفارش درباره آن ها (به مهاجران) معنا نداشت». سپس فرمود: «قریش به چه چیز استدلال کردند» عرض کردند: «دلیل آن ها (برای اولویّت خود در امر خلافت) این بود که آنان از شجره رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند (و از خویشاوندان او)» فرمود: «آن ها به شجره استدلال کردند اما ثمره را ضایع ساختند!» (اگر خویشاوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودن، دلیل بر اولویّت است، اهل بیت او بودن، به طریق اولی دلیل بر این امر خواهد بود).

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 58 - با خوارج:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که خطاب به خوارج فرمودند، در آن هنگام که آن ها از مسئله حکمیّت کناره گیری کردند و شعار «لا حکْم الّا لله» را سردادند
  طوفان (بلاها) بر شما مسلّط شود و همه شما نابود شوید! این چه پیشنهادی است که به من می کنید آیا بعد از ایمانم به خدا و جهادم همراه رسول الله (صلی الله علیه و آله) به کفر خویش اعتراف کنم! اگر چنین کنم گمراه شده ام و از هدایت یافتگان نخواهم بود، (امیدوارم) به بدترین جایگاه رهسپار شوید و به راه گذشتگان خود (مشرکان عصر جاهلیت) بازگردید! بدانید که به زودی بعد از من خواری و ذلّت تمام وجود شما را فراخواهد گرفت و گرفتار شمشیر برّنده ای خواهید شد، مستبدّان زورگو بر شما حکومت خواهند کرد و این امر به صورت سنتّی ازسوی ستمگران در میان شما باقی خواهد ماند.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  خطبه 61 - در باب خوارج:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  درباره خوارج
  بعد از من با خوارج نبرد نکنید! زیرا کسی که در جست وجوی حق بوده وخطا کرده، همانند کسی نیست که طالب باطل بوده و آن را به دست آورده است.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 79 - پاسخ اخترشناس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است هنگامی که آماده حرکت برای نبرد با خوارج بود، یکی از یارانش عرض کرد: «ای امیرمومنان! از آن می ترسم که اگر در این ساعت حرکت کنی، به مراد خویش نرسی؛ این سخن را که می گویم به وسیله علم نجوم به دست آورده ام». امام (علیه السلام) در پاسخ چنین فرمود:.

  خطبه 184 - خطاب به برج بن مسهر:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که به «برج بن مسهر طایی» که از خوارج بود فرمود و این در زمانی بود
  که آن شخص با صدای بلند به گونه ای که امام (علیه السلام) آن را بشنود شعار خوارج:
  «لا حکْم الّا لله» را سرداد
  خاموش باش! خداوند رویت را زشت (و سیاه) کند ای دندان شکسته! به خدا سوگند! حق آشکار شد در حالی که تو شخصی ناچیز و بی مقدار بودی و صدایت به جایی نمی رسید و آنگاه که باطل، نعره برآورد تو همچون شاخ بزی آشکار شدی!.

  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.


text: هنگامى که امام را تهدید به قتل و ترور کردند چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:37:25
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 205 - در خطاب به طلحه و زبير:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  هنگامی که طلحه و زبیر بعد از بیعت با امام به او اعتراض کردند که چرا در کارها با آن ها مشورت نکرده و از آن ها کمک نگرفته است (امام (علیه السلام) این سخن را در پاسخ آن ها بیان فرمود).

  خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت فرمود، عباس و ابوسفیان به علی (علیه السلام) عرض کردند که آماده اند با او برای خلافت بیعت کنند (و این در زمانی بود که بیعت در «سقیفه» برای «ابوبکر» پایان یافته بود  حضرت نپذیرفت و این خطبه را ایراد فرمود  و در آن، نهی از فتنه و آشوب می کند و از روحیه و آگاهی های خود پرده برمی دارد).

  نامه 47 - وصيتي به حسن و حسين عليهما السلام وقتي ابن ملجم - لعنة الله:
  از وصایای امام (علیه السلام)
  به امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) است، هنگامی که ابن ملجم  لعنت خدا بر او باد  به آن حضرت ضربه زد.

  حکمت 311 - نکوهش فقر و تنگدستي:
  هنگامی که امام (علیه السلام) وارد بصره شد انس بن مالک را خواست تا نزد طلحه و زبیر برود و آنچه را که از پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها شنیده بود (منظور پیشگویی پیغمبر (صلی الله علیه و آله) درباره ظلم آن ها به علی (علیه السلام) است) به آن ها یادآوری کند (تا از مخالفت خود با علی (علیه السلام) خودداری کنند). انس از این ماموریت سرپیچی کرد و به نزد امام (علیه السلام) برگشت و گفت: من آن را فراموش کرده ام. امام (علیه السلام) فرمود: اگر دروغ می گویی خدا تو را به سفیدی آشکاری (پیسی) مبتلا کند آن گونه که حتی عمامه نتواند آن را بپوشاند. سیّد رضی می گوید: منظور امام (علیه السلام) بیماری برص است و چیزی نگذشت که لکه های سفید برص در سر و صورت او نمایان گشت و از آن پس هیچ کس او را بی نقاب نمی دید. (قال الرّضیّ: یعْنی الْبرص، فاصاب انسآ هذا الدّائ فیما بعْد فی وجْهه، فکان لا یری الّا مبرْقعآ).

  خطبه 26 - اعراب پيش از بعثت:
  خداوند، محمّد (صلی الله علیه و آله) را به رسالت مبعوث کرد، تا جهانیان را بیم دهد و امین آیات او باشد، در حالی که شما جمعیّت عرب، بدترین آیین را داشتید و در بدترین سرزمین ها و در میان سنگ های خشن و مارهای فاقد شنوایی (که از هیچ چیز نمی ترسیدند و خطرشان بسیار زیاد بود) زندگی می کردید و آب های آلوده می نوشیدید و غذاهای بسیار ناگوار می خوردید و پیوسته خون یکدیگر را می ریختید و پیوند با خویشان را قطع می کردید (و دختران را زنده به گور می کردید و پسران خود را به قتل می رساندید)؛ بت ها در میان شما برپا بود و گناهان، سراسر وجودتان را فراگرفته بود.

  خطبه 71 - در نکوهش مردم عراق:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه در نکوهش جمعی از اهل عراق ایراد فرمودو در آن، آن ها را توبیخ می کند درباره این که وقتی پیروزی کامل، نزدیک شده بود، دست از جنگ کشیدند، سپس امام (علیه السلام) را تکذیب کردند (زیرا امام (علیه السلام) در بعضی از خطبه ها پیشگویی هایی به خصوص درباره آینده مردم عراق فرموده بود)

  امّا بعد، ای مردم عراق! شما به زن بارداری می مانید که در آخرین روزهای دوران حملش، جنین خود را سقط کند و با این حال قیّم و سرپرستش نیز بمیرد وبیوگی او به طول انجامد (سپس از دنیا برود) و میراثش را دورترین بستگانش ببرند (چراکه نتوانست فرزند سالمی به دنیا آورد). آگاه باشید! به خدا سوگند! من به میل خود، به سوی شما نیامدم؛ بلکه حوادث اضطراری مرا به طرف شما حرکت داد. به من خبر رسیده است که (بعضی از شما) می گویید: «علی خلاف می گوید»، خدا شما را بکشد! به چه کسی دروغ بستم آیا به خدا حال آن که نخستین مومن به او بوده ام؛ یا به پیامبرش حال آن که نخستین تصدیق کننده او بوده ام. نه، به خدا سوگند! این گونه نیست (که منافقان کوردل می پندارند) بلکه آنچه گفته ام واقعیتی است که شما از آن غایب بودید (بلکه) اهل درک آن نبودید. مادر
  آن گوینده به عزایش بنشیند! اگر آن ها ظرفیت می داشتند، این ها پیمانه ای بود (از علوم و دانش ها و معارف والا) که رایگان در اختیارشان قرار می گرفت. «وبه زودی خبر آن را خواهید دانست».

  خطبه 62 - هنگامي که او را از کشته شدن ناگهاني هشدار دادند:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  هنگامی که آن حضرت را تهدید به قتل و ترور کردند
  من ازسوی خدا سپر محکمی دارم که مرا از حوادث (خطرناک) حفظ می کند و هنگامی که اجلم فرارسد، این سپر الهی از من دور می شود و مرا تسلیم حوادث می کند؛ در آن هنگام، نه تیر خطا می کند و نه زخم بهبودی می یابد.

  خطبه 19 - به اشعث بن قيس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  آن را هنگامی بیان فرمود که در مسجد کوفه بر منبر بود، «اشعث بن قیس» به امام (علیه السلام) اعتراض کرد که ای امیرمومنان! این مطلبی که گفتی، به زیان تو است نه به سود تو، امام (علیه السلام) با بی اعتنایی نگاهی به او کرد و فرمود:
  تو چه می فهمی که چه چیز به سود من است و چه چیز به زیان من لعنت خدا و لعنت همه لعنت کنندگان بر تو باد! ای بافنده (دروغ)، فرزند بافنده! و ای منافق فرزند کافر! به خدا سوگند یک بار کفر، تو را اسیر کرد و یک بار اسلام، مال و حسب تو نتوانست تو را از هیچ یک از این دو اسارت آزاد سازد (و اگر آزاد شدی به کمک اموال دیگران یا با خواهش و التماس و خیانت بود)!
  (آری!) آن کس که شمشیرها را به سوی قبیله اش هدایت کند و مرگ را به سوی آنان سوق دهد سزاوار است که نزدیکانش به او خشم ورزند و بیگانگان به او اعتماد نکنند.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 22 - در نکوهش بيعت شکنان:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استهنگامی که خبر پیمان شکنان بیعت امام (علیه السلام) به آن حضرت رسید این خطبه را در نکوهش آنان ایراد فرمود و گناه خون عثمان را به گردن آن ها افکند و آنان را تهدید به جنگ کرد.


text: حضرت درباره فتنه و فریب دنیا چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:37:52
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 63 - نکوهش دنيا 8:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن مردم را از فتنه و فریب دنیا برحذر می دارد
  (و از ناپایداری آن خبر می دهد)
  بدانید! دنیا سرایی است که جز در خودش (و از طریق بهره گیری صحیح،) از آن سالم نتوان ماند و با اموری که مخصوص دنیاست، از آن نجات نتوان یافت. انسان ها به وسیله آن آزمایش می شوند، آنچه از دنیا به خاطر دنیا به دست آورند از آن جدا می شوند و حساب آن را باید پس بدهند و آنچه از دنیا برای غیر این جهان به دست آورند به آن خواهند رسید و در آن خواهند ماند؛ چراکه دنیا در نظر خردمندان همچون سایه بعد از زوال است؛ در حالی که آن را گسترده می بینی ناگهان جمع می شود و در حالی که فزونی می یابد (با فرارسیدن شب) نقصان می پذیرد.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  خطبه 114 - در اندرز به مردم:
  (آگاه باشید) دنیا سرای فنا، مشقت، دگرگونی و عبرت است. از نشانه های فنای آن این است که همچون تیراندازی ماهر، کمان را آماده ساخته (هرگز) تیرهایش به خطا نمی رود، و مجروحانش بهبودی نمی یابند. زندگان را هدف تیرهای مرگ و تندرستان را هدف بیماری، و نجات یافتگان را هدف هلاکت قرار می دهد. دنیا خورنده ای است که هرگز از خوردن (انسان ها) سیر نمی شود ونوشنده ای است که (از نوشیدن خون بشر) هیچ گاه عطش او فرو نمی نشیند. و از نشانه های درد و رنج دنیا این است که انسان اموالی را گردآوری می کند که هرگز نمی تواند آن را بخورد و مصرف کند، و بناهایی می سازد که هیچ گاه در
  آن ها ساکن نمی شود، سپس از این جهان به سوی خدا می رود درحالی که نه مالی با خود می برد و نه خانه ای را همراه خویش منتقل می سازد. و از نشانه های دگرگونی آن این است که آن کس که روزی مورد ترحم مردم بوده، روز دیگر مورد غبطه آن ها واقع می شود، و آن کس که مورد غبطه بود مورد ترحم قرار می گیرد، و این نیست مگر به دلیل زوال سریع نعمت ها و نزول ناگهانی بلاها. و از نشانه های عبرت انگیز بودن آن این است که انسان در حالی که نزدیک است به آرزوهایش برسد ناگهان اجلش فرامی رسد و امیدش را قطع می کند، نه او به آرزو رسیده و نه آنچه مورد آرزوی اوست بقایی دارد. سبْحان الله! چه کمیاب است سرور و نشاط در این دنیا! و چه تشنگی زاست سیراب شدنش، و چه زود سایه هایش از میان می رود. نه آنچه قرار است رخ دهد، قابل پیشگیری است و نه آنچه گذشته است بازمی گردد. سبْحان الله! چقدر زندگان به مردگان نزدیک اند؛ چراکه به زودی به آن ها ملحق می شوند وچقدر مردگان از زندگان دورند، زیرا برای همیشه از آن ها جدا شده اند!.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  خطبه 223 - تلاوت يا ايها الانسان . . .:
  حق می گویم: دنیا تو را فریب نداده، این تو هستی که به آن فریفته و مغرور شده ای (و خود را فریب داده ای)، دنیا پندهای فراوانی دارد که پرده از روی واقعیت خود برای تو برداشته و تو را به عدل و انصاف فراخوانده است. دنیا با هشدارهایی که از طریق نزول بلا و آفات در جسمت و کاستن از قوا و نیرویت به تو می دهد راستگوتر و وفادارتر از آن است که به تو دروغ گوید یا فریبت دهد. چه بسیار نصیحت کنندگانی درباره دنیا که نزد تو متهم اند و چه بسیار راستگویانی درمورد اخبار دنیا که ازسوی تو تکذیب می شوند. اگر حال دنیا را در مناطق ویران شده و خانه های خالی از سکنه جست وجو کنی، به یقین آن را یادآوری کننده ای نیکو و واعظی گویا می یابی همچون دوستی مهربان که از رسیدن اندوه به تو به شدّت ناراحت می شود. دنیا چه سرای خوبی است برای
  کسی که آن را خانه همیشگی خود نداند و چه محلّ نیکویی است برای کسی که آن را وطن خود برنگزیند. (آری!) سعادتمندان به وسیله دنیا در قیامت، کسانی هستند که امروز از آن می گریزند.

  حکمت 469 - گناه 2:
  امام (علیه السلام) فرمود: دو کس در مورد من هلاک خواهند شد: دوستی که در حق من افراط و غلو می کند و دشمنی که بهتان می زند و افترا می بندد. سید رضی در ذیل این کلام می گوید: «این سخن مانند سخن دیگری است که از امام (علیه السلام) نقل شده است: دو کس درباره من هلاک شده اند: دوست غلوکننده و دشمن کینه توز»؛ (قال الرضیّ: و هذا مثل قوله (علیه السلام): هلک فیّ رجلان: محبّ غال و مبْغض قال).

  خطبه 157 - سفارش به پرهيزگاري:
  بندگان خدا! بدانید که تقوا دژی است محکم و استوار (که ساکنان خود را از گزند عذاب دنیا و آخرت حفظ می کند) و فجور و بی تقوایی، حصاری است سست و بی دفاع که ساکنانش را (از خطرها) بازنمی دارد و کسی را که به آن پناه برد حفظ نمی کند. آگاه باشید! با تقوا می توان نیش زهرآلود گناهان را قطع کرد وبا یقین، به برترین مرحله مقصود رسید. بندگان خدا! خدا را خدا را در نظر
  آورید؛ در مراقبت از عزیزترین و محبوب ترین نفوس (دست کم به خود رحم کنید؛) چرا که خداوند راه حق را برای شما آشکار ساخته و راه های آن را روشن کرده است و سرانجام کار (از دو حال خارج نیست) یا بدبختی دائمی است و یا نیک بختی همیشگی؛ حال که چنین است در این ایّام فانی برای ایّام باقی زاد و توشه فراهم سازید، زاد و توشه لازم به شما معرفی شده و فرمان کوچ داده شده است و با سرعت شما را به حرکت درآورده اند. شما همچون کاروانی هستید که در منزلگاهی توقّف کرده و نمی داند چه زمانی دستور حرکت به آن داده می شود. بدانید، آن کس که برای آخرت آفریده شده با دنیا (و دنیاپرستی) چه کار دارد و آن کس که به زودی ثروتش را از او می گیرند، با اموال و ثروت دنیا چه می کند ثروتی که (سودش برای دیگران و) مواخذه و حسابش برای اوست. ای بندگان خدا! آنچه را خداوند وعده نیک درباره آن داده است جای ترک نیست و آنچه از بدی ها، نهی کرده، قابل دوست داشتن نمی باشد. ای بندگان خدا! از روزی که اعمال بررسی دقیق می شود، برحذر باشید؛ روزی که تزلزل و اضطراب در آن بسیار است و کودکان در آن پیر می شوند!.

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.


text: حضرت هدف از آفریدن موجودات را چه چیزی بیان می کند؟
date: 2026-02-25 10:38:18
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن مردم را موعظه می کند و فضایل قرآن را بیان می فرماید و از بدعت ها نهی می کند.

  خطبه 26 - اعراب پيش از بعثت:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه حال اعراب و چگونگی حیات و معیشت آنان را در پیش از بعثت پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیان می کند؛ آنگاه به شرح حال خویش در سال های قبل از بیعت مسلمین با وی، می پردازد.

  خطبه 8 - درباره زبير و بيعت او:
  از سخنان امام (علیه السلام) است که خطاب به زبیر بیان می فرماید
  در جایی که اقتضای چنین سخنی را داشت و هدف امام (علیه السلام) این است که با این سخن او را به بیعت خود بازگردانداو ادّعا می کند که بیعتش تنها با دست بود نه با دل، پس اقرار به بیعت کرده، ولی مدّعی یک امر پنهانی است (که نیّتش برخلاف آن بوده) بنابراین بر او لازم است که دلیل روشنی بر این ادّعای خود بیاورد و گرنه باید در آن چیزی که از آن خارج شده، داخل شود و به بیعت خود بازگردد و به آن وفادار باشد.

  خطبه 64 - تشويق به عمل صالح:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن مردم را به انجام اعمال صالح دعوت می کند.

  خطبه 146 - راهنمائي عمر در جنگ با ايرانيان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است که پس از مشورت خواهی عمر از آن حضرت در این باره که شخصا برای جنگ با ایرانیان حرکت کند یا خیر بیان فرموده است.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 94 - در فضل رسول اکرم و پند و اندرز:
  بخش دیگری از این خطبه که صفات پیامبران را بیان می کند. خداوند پیامبران را در برترین جایگاه قرار داد و در بهترین مکان مستقر ساخت و پیوسته آن ها را از اصلاب باارزش (پدران) به ارحام پاک (مادران) منتقل کرد؛ هر زمان یکی از آن ها بدرود حیات گفت، دیگری برای پیشبرد آیین خدا به جای او برخاست!.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  حکمت 277 - سرزنش کسي که کار را به موقع انجام نمي دهد:
  امام (علیه السلام) فرمود: نه، سوگند به کسی که ما را در بقایای شب تاریک نگه داشت؛ شبی که لبخند سپیده دمش از روزی روشن پرده برداشت، که چنین و چنان نبوده است. (هدف از ذکر این عبارت تنها بیان سوگند زیبا و جالب امام (علیه السلام) است).

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.


text: در سحرگاهى که در سپیده دم آن ضربت خورد خواب رسول خدا چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:38:50
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت فرمود، عباس و ابوسفیان به علی (علیه السلام) عرض کردند که آماده اند با او برای خلافت بیعت کنند (و این در زمانی بود که بیعت در «سقیفه» برای «ابوبکر» پایان یافته بود  حضرت نپذیرفت و این خطبه را ایراد فرمود  و در آن، نهی از فتنه و آشوب می کند و از روحیه و آگاهی های خود پرده برمی دارد).

  خطبه 67 - در معني انصار:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که دربرابر گروهی از قریش بیان فرمود
  گفته اند: هنگامی که اخبار «سقیفه بنی ساعده» بعد از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به امام (علیه السلام) رسید حضرت پرسید: انصار (در برابر پیشنهاد خلافت برای مهاجرین) چه گفتند پاسخ دادند: انصار گفتند که زمامداری از ما انتخاب شود و زمامداری از شما (و امر خلافت، در میان ما دو گروه به طور مساوی باید تقسیم شود!) در این هنگام امام (علیه السلام) این سخنان را ایراد فرمود. چرا دربرابر آن ها (یعنی انصار که تقاضا داشتند خلیفه ای از ما و خلیفه ای از مهاجرین باشدبه این حدیث) استدلال نکردید که پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها (انصار) فرمود: «با نیکان آن ها به نیکی رفتار کنید و از بدان آن ها درگذرید» حاضران عرض کردند:«این چه دلیلی بر ضدّ آن ها می شود» امام (علیه السلام) فرمود: «اگر حکومت و زمامداری در میان آن ها بود، سفارش درباره آن ها (به مهاجران) معنا نداشت». سپس فرمود: «قریش به چه چیز استدلال کردند» عرض کردند: «دلیل آن ها (برای اولویّت خود در امر خلافت) این بود که آنان از شجره رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند (و از خویشاوندان او)» فرمود: «آن ها به شجره استدلال کردند اما ثمره را ضایع ساختند!» (اگر خویشاوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودن، دلیل بر اولویّت است، اهل بیت او بودن، به طریق اولی دلیل بر این امر خواهد بود).

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 202 - آه و ناله هنگام به خاک سپردن فاطمه زهراء:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که به هنگام دفن سیده زنان جهان، فاطمه (علیها السلام) خطاب به رسول الله (صلی الله علیه و آله) در کنار قبر پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیان کرد و
  سلام و درود بر تو ای رسول خدا ازسوی خودم و ازسوی دخترت (زهرا) که هم اکنون در جوار تو فرود آمده و به سرعت به تو ملحق شده است. ای رسول خدا! از فراق دختر برگزیده و پاکت پیمانه صبرم لبریز شده و طاقتم از دست رفته است، هر چند پس از روبرو شدن با غم بزرگ فراق و مصیبت دردناک تو، این مصیبت برای من قابل تحمّل شده است. (فراموش نمی کنم) من تو را با دست خود در میان قبر نهادم و هنگام رحلتت، روح تو در میان گلو و سینه من روان شد «ف (انّا للّه و انّا الیْه راجعون)؛ ما از خداییم و به سوی او بازمی گردیم» (ای رسول خدا) امانتی که به من سپرده بودی هم اکنون بازپس داده شد و گروگانی که نزد من بود گرفته شد؛ ولی اندوهم جاودانی است و شب هایم همراه بیداری وبی قراری؛ تا آن زمان که خداوند منزلگاهی را که تو در آن اقامت گزیده ای برایم برگزیند (و به تو ملحق شوم). (ای رسول خدا) به زودی دخترت تو را آگاه خواهد ساخت که امّت تو در ستم کردن به وی دست به دست هم داده بودند. سرگذشت دردناک او را بی پرده از او بپرس و خبر این حوادث را از وی بگیر. این حوادث دردناک در زمانی رخ داد که هنوز مدّت زیادی از رحلت تو نگذشته و یادت فراموش نگشته بود. درود خدا بر شما هر دو باد، درود و سلام وداع کننده؛ نه سلام (و وداع) ناخشنود خسته دل، اگر از کنار قبرت بازگردم به سبب ملالت نیست و اگر اقامت گزینم (و گریه و زاری سردهم) هرگز به دلیل سوئظن به وعده نیک خداوند درمورد صابران و شکیبایان نمی باشد.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 70 - در سحرگاه روزي که ضربتش زدند، فرمود:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در سحرگاه روزی که در آن ضربت خورد، بیان فرمود
  در حالی که نشسته بودم، خواب، چشمان مرا فراگرفت؛ ناگهان رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بر من ظاهر شد؛ عرض کردم: ای رسول خدا! چه کژی ها و عداوت ها که از امّتت دیدم. فرمود: آن ها را نفرین کن! عرض کردم: خداوند بهتر از آنان را به من دهد و به جای من، شخص بدی را بر آن ها مسلّط کند.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  نامه 47 - وصيتي به حسن و حسين عليهما السلام وقتي ابن ملجم - لعنة الله:
  سپس (امام (علیه السلام)) فرمود:ای فرزندان عبدالمطلب! نکند بعد از شهادتم (به بهانه قتل من) در خون مسلمانان فرو روید و بگویید: امیرمومنان کشته شد. آگاه باشید! جز قاتل من را به دلیل قتل من نکشید. (درست) بنگرید، هرگاه من از این ضربت از دنیا چشم پوشیدم، او را تنها یک ضربت بزنید تا یک ضربت دربرابر یک ضربت باشد. و او را مثله نکنید (گوش وبینی واعضای او را جدا نسازید) که من از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شنیدم که می فرمود: «از مثله کردن بپرهیزید، هرچند سگ گزنده باشد!».

  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.

  خطبه 156 - خطاب به مردم بصره و اخبار از حادثه هاي آينده:
  (در ادامه این خطبه) مردی به پا خاست و عرض کرد: ای امیرمومنان! ما را از آن فتنه (ی بزرگ) آگاه ساز! و آیا دراین باره از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سوال کردی فرمود: (آری) هنگامی که خداوند آیه (الم * احسب النّاس انْ یتْرکوا انْ یقولوا آمنّا و همْ لا یفْتنون)؛ «آیا مردم گمان کردند همین که بگویند: ایمان آوردیم، به حال خود رها می شوند»، را نازل فرمود، من می دانستم آن فتنه و آن آزمایش بزرگ، تا زمانی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در میان ماست نازل نمی شود؛ از همین رو عرض کردم: ای رسول خدا! منظور از این آزمایش و فتنه بزرگ چیست که خدا تو را از آن آگاه ساخته است». فرمود: «ای علی! بعد از من امّتم در بوته آزمایش قرار می گیرند»، عرض کردم: ای رسول خدا! (درباره شهادت من چه می فرمایید) مگر در جنگ «احد»، بعد از آن که جمعی از مسلمانان شهید شدند و من به سعادت شهادت نرسیدم و این بر من سخت آمد، به من نفرمودید: «بشارت باد بر تو که شهادت در پیش رو داری»رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «مطلب همان گونه است که گفته ام؛ ولی در آن موقع چگونه صبر خواهی کرد» عرض کردم: ای رسول خدا! این از موارد صبر نیست (زیرا صبر در برابر مصیبت است) بلکه از موارد بشارت و شکر است (چرا که شهادت در راه خدا بزرگ ترین افتخار است).


text: حضرت در نکوهش جمعى از اهل عراق به خاطر ترک نبرد در آستانه پیروزى چه فرموده؟
date: 2026-02-25 10:39:29
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 71 - در نکوهش مردم عراق:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه در نکوهش جمعی از اهل عراق ایراد فرمودو در آن، آن ها را توبیخ می کند درباره این که وقتی پیروزی کامل، نزدیک شده بود، دست از جنگ کشیدند، سپس امام (علیه السلام) را تکذیب کردند (زیرا امام (علیه السلام) در بعضی از خطبه ها پیشگویی هایی به خصوص درباره آینده مردم عراق فرموده بود)

  امّا بعد، ای مردم عراق! شما به زن بارداری می مانید که در آخرین روزهای دوران حملش، جنین خود را سقط کند و با این حال قیّم و سرپرستش نیز بمیرد وبیوگی او به طول انجامد (سپس از دنیا برود) و میراثش را دورترین بستگانش ببرند (چراکه نتوانست فرزند سالمی به دنیا آورد). آگاه باشید! به خدا سوگند! من به میل خود، به سوی شما نیامدم؛ بلکه حوادث اضطراری مرا به طرف شما حرکت داد. به من خبر رسیده است که (بعضی از شما) می گویید: «علی خلاف می گوید»، خدا شما را بکشد! به چه کسی دروغ بستم آیا به خدا حال آن که نخستین مومن به او بوده ام؛ یا به پیامبرش حال آن که نخستین تصدیق کننده او بوده ام. نه، به خدا سوگند! این گونه نیست (که منافقان کوردل می پندارند) بلکه آنچه گفته ام واقعیتی است که شما از آن غایب بودید (بلکه) اهل درک آن نبودید. مادر
  آن گوینده به عزایش بنشیند! اگر آن ها ظرفیت می داشتند، این ها پیمانه ای بود (از علوم و دانش ها و معارف والا) که رایگان در اختیارشان قرار می گرفت. «وبه زودی خبر آن را خواهید دانست».

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به ابوموسی اشعری، فرماندار آن حضرت در کوفه هنگامی که به آن حضرت خبر رسید که ابو موسی اهل کوفه را از حرکت (به سوی بصره) برای همراهی آن حضرت در جنگ جمل بازداشته است
  این نامه ای است از بنده خدا علی، امیرمومنان به عبدالله بن قیس (ابوموسی اشعری) اما بعد (از حمد و ثنای الهی)، سخنی از تو به من گزارش داده شده که هم به سود توست و هم به زیان تو. هنگامی که فرستاده من بر تو وارد شد دامن بر کمر زن و کمربندت را محکم ببند و از لانه ات بیرون آی و از کسانی که با تو هستند (برای شرکت در میدان جهاد و مبارزه با شورشیان بصره) دعوت کن؛ اگر حق را یافتی و تصمیم خود را گرفتی آن ها را (با خود به سوی ما) بیاور و هرگاه سستی را پیشه کردی از مقام خود کنار برو. به خدا سوگند! (در صورت تخلف از این دستور) هرجا باشی به سراغ تو خواهند آمد و تو را رها نخواهند ساخت تا گوشت و استخوانت و تر و خشکت به هم درآمیزد و حتی نتوانی بر زمین بنشینی و (تو را چنان محاصره می کنند که) از پیش رویت همان گونه خواهی ترسید که از پشت سرت. این فتنه (فتنه جمل) به آن آسانی ای که تو فکر می کنی نیست، بلکه حادثه بزرگی است که باید بر مرکبش سوار شد و سختی هایش را هموار کرد و کوه مشکلاتش را صاف نمود. اندیشه خود را به کار گیر و مالک کار خود باش و بهره و نصیبت را دریاب (و در میدان جهاد اسلامی با ما همراه باش) ولی اگر این کار برای تو خوشایند نیست (و لجوجانه بر فکر خود اصرار داری، از فرمانداری کوفه) کنار برو (و بدان که) نه گشایشی برای تو خواهد بود و نه نجاتی (نه راه رستگاری در دنیا و نه رستگاری در آخرت) اگر تو در خواب فرو روی سزاست که دیگران انجام وظیفه کنند و آن چنان به دست فراموشی سپرده شوی که نگویند فلانی کجاست به خدا سوگند! این راه (که ما می رویم) راه حقی است که به وسیله مرد حق پیموده می شود و من باکی ندارم که خدانشناسان (همچون تو) چه کار می کنند. والسلام.

  حکمت 190 - در ذم اوباش و فرو مايگان:
  امام (علیه السلام) فرمود: عجبا! آیا خلافت با همنشینی پیامبر حاصل می شود؛ ولی با همنشینی و خویشاوندی حاصل نمی گردد مرحوم سید می گوید: از آن حضرت شعری در همین زمینه نقل شده است که (خطاب به خلیفه اوّل) می گوید: اگر تو به سبب شورا مالک امور مردم شدی این چه شورایی است که طرف های مشورت (امثال من و جمعی از بنی هاشم و دیگران) غایب بودند و اگر از طریق قرابت با پیامبر دربرابر مخالفانت استدلال کردی دیگری (اشاره به خود امام است) از تو به پیامبر سزاوارتر و نزدیک تر است. قال الرّضیّ: و روی له شعْر فی هذا الْمعْنی: فانْ کنْت بالشّوری ملکْت امورهمْ *** فکیْف بهذا والْمشیرون غیّب و انْ کنْت بالْقرْبی حججْت خصیمهمْ *** فغیْرک اوْلی بالنّبیّ و اقْرب.

  خطبه 39 - نکوهش ياران و دعوت به جهاد:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استآن را هنگامی ایراد فرمود که از حمله «نعمان بن شبیر» (از یاران معاویه) به «عین التمر» (یکی از مناطق شمالی عراق) آگاه شد. امام (علیه السلام) در این خطبه، عذر خویش را (از عدم مقابله سریع با دشمن) بیان و مردم را برای یاری و همکاری بسیج می کند.

  خطبه 77 - نکوهش رفتار بني اميه با آن حضرت:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را در زمان عثمان، هنگامی که «سعید بن عاص» حق مسلّم امام (علیه السلام) را از بیت المال (به منظور قرار دادن آن حضرت در تنگناهای اقتصادی) دریغ داشت، بیان فرمود
  بنی امیّه از میراث محمّد (صلی الله علیه و آله) جز مقدار کمی در اختیار من نمی گذارند، به اندازه یک بار دوشیدن شیر شتر. به خدا سوگند! اگر زنده بمانم آن ها را از صحنه حکومت اسلامی بیرون خواهم ریخت، همان گونه که قصّاب اعضای درون شکم حیوان را  که به روی زمین می افتد  از خاک پاک می کند!.

  خطبه 238 - درباره حکمين 1:
  از سخننان امام (علیه السلام) است
  درباره حکمین و نکوهش شامیان (پیروان معاویه).

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 113 - نکوهش دنيا 2:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در نکوهش دنیا (و دنیاپرستی) ایراد فرموده است.


text: حضرت هنگامى که مردم خواستند با عثمان بیعت کنند چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:40:04
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.

  خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت فرمود، عباس و ابوسفیان به علی (علیه السلام) عرض کردند که آماده اند با او برای خلافت بیعت کنند (و این در زمانی بود که بیعت در «سقیفه» برای «ابوبکر» پایان یافته بود  حضرت نپذیرفت و این خطبه را ایراد فرمود  و در آن، نهی از فتنه و آشوب می کند و از روحیه و آگاهی های خود پرده برمی دارد).

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 164 - اندرز او به عثمان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  در آن هنگام که مردم نزد او جمع شدند و از عثمان شکایت کردند و از آن حضرت خواستند که با عثمان در این زمینه صحبت کند (و از او بخواهد از خطاها و اشتباهاتش دست بردارد) امام (علیه السلام) بر عثمان وارد شد و (با لحنی مودّبانه و آمیخته با احترام به او) فرمود.

  خطبه 77 - نکوهش رفتار بني اميه با آن حضرت:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را در زمان عثمان، هنگامی که «سعید بن عاص» حق مسلّم امام (علیه السلام) را از بیت المال (به منظور قرار دادن آن حضرت در تنگناهای اقتصادی) دریغ داشت، بیان فرمود
  بنی امیّه از میراث محمّد (صلی الله علیه و آله) جز مقدار کمی در اختیار من نمی گذارند، به اندازه یک بار دوشیدن شیر شتر. به خدا سوگند! اگر زنده بمانم آن ها را از صحنه حکومت اسلامی بیرون خواهم ریخت، همان گونه که قصّاب اعضای درون شکم حیوان را  که به روی زمین می افتد  از خاک پاک می کند!.

  خطبه 205 - در خطاب به طلحه و زبير:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  هنگامی که طلحه و زبیر بعد از بیعت با امام به او اعتراض کردند که چرا در کارها با آن ها مشورت نکرده و از آن ها کمک نگرفته است (امام (علیه السلام) این سخن را در پاسخ آن ها بیان فرمود).

  خطبه 67 - در معني انصار:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که دربرابر گروهی از قریش بیان فرمود
  گفته اند: هنگامی که اخبار «سقیفه بنی ساعده» بعد از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به امام (علیه السلام) رسید حضرت پرسید: انصار (در برابر پیشنهاد خلافت برای مهاجرین) چه گفتند پاسخ دادند: انصار گفتند که زمامداری از ما انتخاب شود و زمامداری از شما (و امر خلافت، در میان ما دو گروه به طور مساوی باید تقسیم شود!) در این هنگام امام (علیه السلام) این سخنان را ایراد فرمود. چرا دربرابر آن ها (یعنی انصار که تقاضا داشتند خلیفه ای از ما و خلیفه ای از مهاجرین باشدبه این حدیث) استدلال نکردید که پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها (انصار) فرمود: «با نیکان آن ها به نیکی رفتار کنید و از بدان آن ها درگذرید» حاضران عرض کردند:«این چه دلیلی بر ضدّ آن ها می شود» امام (علیه السلام) فرمود: «اگر حکومت و زمامداری در میان آن ها بود، سفارش درباره آن ها (به مهاجران) معنا نداشت». سپس فرمود: «قریش به چه چیز استدلال کردند» عرض کردند: «دلیل آن ها (برای اولویّت خود در امر خلافت) این بود که آنان از شجره رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند (و از خویشاوندان او)» فرمود: «آن ها به شجره استدلال کردند اما ثمره را ضایع ساختند!» (اگر خویشاوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودن، دلیل بر اولویّت است، اهل بیت او بودن، به طریق اولی دلیل بر این امر خواهد بود).

  خطبه 8 - درباره زبير و بيعت او:
  از سخنان امام (علیه السلام) است که خطاب به زبیر بیان می فرماید
  در جایی که اقتضای چنین سخنی را داشت و هدف امام (علیه السلام) این است که با این سخن او را به بیعت خود بازگردانداو ادّعا می کند که بیعتش تنها با دست بود نه با دل، پس اقرار به بیعت کرده، ولی مدّعی یک امر پنهانی است (که نیّتش برخلاف آن بوده) بنابراین بر او لازم است که دلیل روشنی بر این ادّعای خود بیاورد و گرنه باید در آن چیزی که از آن خارج شده، داخل شود و به بیعت خود بازگردد و به آن وفادار باشد.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.


text: هنگامى که خبر رسید بنى امیه حضرت را متّهم به شرکت در قتل عثمان کرده اند چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:40:52
type: private
first_name: m
answer:
  حکمت 325 - در وصف مؤمن:
  هنگامی که خبر شهادت محمد بن ابی بکر به امام (علیه السلام) رسید، فرمود: اندوه ما بر او به اندازه شادی شامیان است، زیرا از آن ها دشمنی بزرگ کم شد و از ما دوستی بزرگ.

  خطبه 77 - نکوهش رفتار بني اميه با آن حضرت:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را در زمان عثمان، هنگامی که «سعید بن عاص» حق مسلّم امام (علیه السلام) را از بیت المال (به منظور قرار دادن آن حضرت در تنگناهای اقتصادی) دریغ داشت، بیان فرمود
  بنی امیّه از میراث محمّد (صلی الله علیه و آله) جز مقدار کمی در اختیار من نمی گذارند، به اندازه یک بار دوشیدن شیر شتر. به خدا سوگند! اگر زنده بمانم آن ها را از صحنه حکومت اسلامی بیرون خواهم ریخت، همان گونه که قصّاب اعضای درون شکم حیوان را  که به روی زمین می افتد  از خاک پاک می کند!.

  نامه 47 - وصيتي به حسن و حسين عليهما السلام وقتي ابن ملجم - لعنة الله:
  از وصایای امام (علیه السلام)
  به امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) است، هنگامی که ابن ملجم  لعنت خدا بر او باد  به آن حضرت ضربه زد.

  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.

  خطبه 27 - در فضيلت جهاد:
  از خطببه های امام (علیه السلام) استهنگامی که خبر حمله لشکر معاویه به شهر (مرزی) انبار، به آن حضرت رسید، مردم برای جهاد حرکت نکردند؛ امام (علیه السلام) این خطبه را ایراد می فرماید و فضیلت جهاد را، در آن برمی شمرد و مردم را به قیام (در برابر غارتگران شام) تشویق می کند، همچنین آگاهی خود را به فنون و مدیریت جنگ بیان می دارد و مسئولیّت عواقب این جمله را متوجه مردمی می سازد که از وی اطاعت نکردند.

  خطبه 94 - در فضل رسول اکرم و پند و اندرز:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که صفات خداوند، سپس فضیلت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت گرامی آن حضرت را بیان کرده، آنگاه مردم را موعظه می کند.

  خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت فرمود، عباس و ابوسفیان به علی (علیه السلام) عرض کردند که آماده اند با او برای خلافت بیعت کنند (و این در زمانی بود که بیعت در «سقیفه» برای «ابوبکر» پایان یافته بود  حضرت نپذیرفت و این خطبه را ایراد فرمود  و در آن، نهی از فتنه و آشوب می کند و از روحیه و آگاهی های خود پرده برمی دارد).

  خطبه 164 - اندرز او به عثمان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  در آن هنگام که مردم نزد او جمع شدند و از عثمان شکایت کردند و از آن حضرت خواستند که با عثمان در این زمینه صحبت کند (و از او بخواهد از خطاها و اشتباهاتش دست بردارد) امام (علیه السلام) بر عثمان وارد شد و (با لحنی مودّبانه و آمیخته با احترام به او) فرمود.

  حکمت 136 - شکيبايي 3:
  امام (علیه السلام) فرمود: نماز وسیله تقرب هر پرهیزگاری است و حج، جهاد هر ضعیف، و برای هر چیز زکاتی است و زکات بدن روزه است و جهاد زن شوهرداری شایسته اوست.

  خطبه 75 - پاسخ به اتهامي ناروا:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  هنگامی که به امام (علیه السلام) خبر رسید که بنی امیّه او را متّهم به شرکت در قتل عثمان کرده اند، این سخن را ایراد فرمود (و به این اتّهام پاسخ گفت)
  آیا آگاهی بنی امیّه از (روحیات و صفات) من، آنان را از عیب جویی درباره من بازنداشته و آیا سابقه من (در اسلام) این افراد نادان را از گمان بد در حقّ من مانع نشده است! پند و اندرز الهی از گفتار من رساتر است (ولی آن ها به اندرزهای الهی نیز گوش فرانمی دهند) من با مارقین (آنان که از دین خدا خارج شده اند) محاجّه می کنم و دشمن آشتی ناپذیر پیمان شکنان و تردیدکنندگان (در حقایق اسلام) هستم. آنچه مبهم است باید در پرتو عرضه بر کتاب خدا روشن گردد وبندگان به آنچه در دل دارند، جزا داده می شوند.


text: حضرت درباره اخراج کارگزاران بنی امبه از صحنه حکومت اسلامى چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:41:18
type: private
first_name: m
answer:
  حکمت 190 - در ذم اوباش و فرو مايگان:
  امام (علیه السلام) فرمود: عجبا! آیا خلافت با همنشینی پیامبر حاصل می شود؛ ولی با همنشینی و خویشاوندی حاصل نمی گردد مرحوم سید می گوید: از آن حضرت شعری در همین زمینه نقل شده است که (خطاب به خلیفه اوّل) می گوید: اگر تو به سبب شورا مالک امور مردم شدی این چه شورایی است که طرف های مشورت (امثال من و جمعی از بنی هاشم و دیگران) غایب بودند و اگر از طریق قرابت با پیامبر دربرابر مخالفانت استدلال کردی دیگری (اشاره به خود امام است) از تو به پیامبر سزاوارتر و نزدیک تر است. قال الرّضیّ: و روی له شعْر فی هذا الْمعْنی: فانْ کنْت بالشّوری ملکْت امورهمْ *** فکیْف بهذا والْمشیرون غیّب و انْ کنْت بالْقرْبی حججْت خصیمهمْ *** فغیْرک اوْلی بالنّبیّ و اقْرب.

  خطبه 68 - پس از شهادت محمد بن ابي بکر:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را پس از این که فرمان حکومت مصر را به محمّد بن ابی بکر داد و او در صحنه مبارزه با دشمن مغلوب و کشته شد، ایراد فرمود
  من می خواستم هاشم بن عتبه (مرقال) را زمامدار مصر کنم و اگر او را والی آن منطقه کرده بودم، عرصه را بر آن ها (لشکر معاویه) خالی نمی گذاشت و به آن ها فرصت نمی داد (ولی فشار گروهی از افراد مانع شد) با این حال، من محمّد بن ابی بکر را نکوهش نمی کنم، زیرا او مورد علاقه من بود و در دامان من پرورش یافت.

  خطبه 67 - در معني انصار:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که دربرابر گروهی از قریش بیان فرمود
  گفته اند: هنگامی که اخبار «سقیفه بنی ساعده» بعد از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به امام (علیه السلام) رسید حضرت پرسید: انصار (در برابر پیشنهاد خلافت برای مهاجرین) چه گفتند پاسخ دادند: انصار گفتند که زمامداری از ما انتخاب شود و زمامداری از شما (و امر خلافت، در میان ما دو گروه به طور مساوی باید تقسیم شود!) در این هنگام امام (علیه السلام) این سخنان را ایراد فرمود. چرا دربرابر آن ها (یعنی انصار که تقاضا داشتند خلیفه ای از ما و خلیفه ای از مهاجرین باشدبه این حدیث) استدلال نکردید که پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها (انصار) فرمود: «با نیکان آن ها به نیکی رفتار کنید و از بدان آن ها درگذرید» حاضران عرض کردند:«این چه دلیلی بر ضدّ آن ها می شود» امام (علیه السلام) فرمود: «اگر حکومت و زمامداری در میان آن ها بود، سفارش درباره آن ها (به مهاجران) معنا نداشت». سپس فرمود: «قریش به چه چیز استدلال کردند» عرض کردند: «دلیل آن ها (برای اولویّت خود در امر خلافت) این بود که آنان از شجره رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند (و از خویشاوندان او)» فرمود: «آن ها به شجره استدلال کردند اما ثمره را ضایع ساختند!» (اگر خویشاوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودن، دلیل بر اولویّت است، اهل بیت او بودن، به طریق اولی دلیل بر این امر خواهد بود).

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 158 - پيامبر و قرآن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن از فضایل پیامبر بزرگ اسلام (صلی الله علیه و آله) و عظمت قرآن مجید و سپس از وضع دولت بنی امیّه سخن می گوید.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 77 - نکوهش رفتار بني اميه با آن حضرت:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که آن را در زمان عثمان، هنگامی که «سعید بن عاص» حق مسلّم امام (علیه السلام) را از بیت المال (به منظور قرار دادن آن حضرت در تنگناهای اقتصادی) دریغ داشت، بیان فرمود
  بنی امیّه از میراث محمّد (صلی الله علیه و آله) جز مقدار کمی در اختیار من نمی گذارند، به اندازه یک بار دوشیدن شیر شتر. به خدا سوگند! اگر زنده بمانم آن ها را از صحنه حکومت اسلامی بیرون خواهم ریخت، همان گونه که قصّاب اعضای درون شکم حیوان را  که به روی زمین می افتد  از خاک پاک می کند!.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري):
  (ای مالک!) بدان که مردم یک کشور از گروه های متعددی تشکیل شده اند که هر یک جز به وسیله دیگری اصلاح و تکمیل نمی شود و هیچ کدام از دیگری بی نیاز نیست. گروهی لشکریان خداوند هستند (که امنیّت و نظم جامعه را تامین و آن را از آسیب دشمنان حفظ می کنند). گروه دیگری نویسندگان عمومی و خصوصی هستند (که برنامه آن ها نگه داشتن حساب های مالی دولت، تنظیم بودجه، ثبت اسناد وتعلیم وتربیت مردم است). جمع دیگری قضات عدل و دادگسترند (که به فصل خصومت و احقاق حقوق می پردازند). عده دیگری عاملان انصاف و مدارا (و کارگزاران حکومت) هستند. و قشری دیگر از غیر مسلمانان، اهل جزیه هستند که در پناه حکومت اسلامی زندگی می کنند (و دربرابر حفظ جان و مالشان به حکومت اسلامی مالیاتی می پردازند). و گروهی نیز از مسلمانان، اهل خراج اند (که در زمین های خراجی کشاورزی می کنند و خراج آن را می پردازند). جمع دیگری تاجران و صنعت گران اند. گروه دیگر طبقه پایین اجتماع از نیازمندان ومحرومان هستند (و از کارافتادگان و پیران ناتوان وکهن سال که قادر به انجام هیچ کاری نیستند). خداوند برای هرکدام از این گروه ها سهمی مقرر کرده و در کتاب خود یا سنّت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) وظیفه جداگانه ای تعیین کرده که به صورت عهدی ازسوی او در نزد ما محفوظ است.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.


text: حضرت درباره استفاده از علم نجوم چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:41:39
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 79 - پاسخ اخترشناس:
  ای مردم! از فرا گرفتن علم نجوم (آنچه مربوط به پیشگویی به وسیله ستارگان است) بپرهیزید! جز به آن مقدار که در خشکی، یا دریا به وسیله آن هدایت حاصل می شود؛ چرا که نجوم به کهانت دعوت می کند و منجّم همچون کاهن است و کاهن همچون ساحر و ساحر همچون کافر است و کافر در آتش دوزخ است! حال که چنین است، به نام خدا به سوی مقصد حرکت کنید.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  خطبه 79 - پاسخ اخترشناس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است هنگامی که آماده حرکت برای نبرد با خوارج بود، یکی از یارانش عرض کرد: «ای امیرمومنان! از آن می ترسم که اگر در این ساعت حرکت کنی، به مراد خویش نرسی؛ این سخن را که می گویم به وسیله علم نجوم به دست آورده ام». امام (علیه السلام) در پاسخ چنین فرمود:.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  خطبه 65 - در علم الهي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن بحث های لطیفی از علم خداوند (و سایر صفات او) مطرح شده است.

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  خطبه 1 - آغاز آفرينش آسمان و زمين آدم:
  آفرینش را بدون نیاز به اندیشه و فکر و استفاده از تجربه، و بی آن که حرکتی ایجاد کند و درباره تصمیمی بیندیشد ایجاد کرد و آغاز نمود. خلقت هر موجودی را به وقت خاصّش موکول کرد موجودات گوناگون را با یکدیگر التیام داد و به هرکدام طبیعتی مخصوص و غریزه ای ویژه بخشید و صفات ویژه آن ها را همراهشان ساخت و پیش از آن که آن ها را بیافریند از همه آن ها آگاه بود و به حدود و پایان آن ها احاطه داشت و از جمیع لوازم و تمام جوانب آن ها باخبر بود.


text: حضرت پس از پایان جنگ جمل در نکوهش بعضى از زنان چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:42:15
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 195 - در ستايش خدا و پيامبر و پند و اندرز:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن پس از ستایش خدا و پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) مردم را نصیحت می فرماید.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 238 - درباره حکمين 1:
  از سخننان امام (علیه السلام) است
  درباره حکمین و نکوهش شامیان (پیروان معاویه).

  خطبه 80 - نکوهش زنان:
  از خطبه های امام (علیه السلام)
  که پس از جنگ «جمل» در نکوهش (بعضی از) زنان ایراد فرموده است
  ای مردم! زنان از نظر ایمان و بهره اقتصادی و موهبت عقل، کاستی هایی دارند؛ امّا کاستی ایمان آن ها، به این دلیل است که از نماز و روزه در ایّام عادت بازمی مانند، و گواه کاستی عقول آنان این است که شهادت دو نفر از آنان همچون شهادت یک مرد است، و امّا کاستی بهره اقتصادی آن ها دلیلش این است که سهم ارث آنان، نصف سهم مردان است. حال که چنین است از زنان بد بپرهیزید و مراقب نیکان آن ها باشید و در اعمال نیک (به صورت اطاعت بی قید و شرط) از آنان اطاعت نکنید، تا در اعمال بد، از شما انتظار پیروی نداشته باشند.

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  خطبه 35 - بعد از حکميت:
  از سخنان امام (علیه السلام) استاز خطبه های امام (علیه السلام) است
  که پس از پایان گرفتن جریان حکمین ایراد فرمود، (عمروبن عاص با حیله و تزویر، ابوموسی اشعری نادان را فریب داد تا علی (علیه السلام) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کنند و این موضوع مردم عراق را سخت تکان داد) و در این خطبه، امام (علیه السلام) بعد از حمد و ثنای الهی بر این ابتلا، به شرح آن می پردازد. ستایش مخصوص خداوند است، هر چند روزگار، حوادث سنگین و مهم (و دردناکی برای ما) پیش آورده است. و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه نیست، شریکی ندارد و معبودی با او نیست و گواهی می دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده (برگزیده) و فرستاده اوست. امّا بعد؛ نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان دانای باتجربه، موجب حسرت و اندوه می گردد و پشیمانی به بار می آورد. من درباره مسئله حکمیت، فرمان خود را به شما گفتم و نظر خالص خویش را در اختیار شما گذاشتم؛ اگر به سخنان قصیر، گوش داده می شد (چه نیکو بود)! ولی شما مانند مخالفان جفاکار و عصیان گران پیمان شکن (از قبول سخنانم) امتناع کردید، تا آن جا که گویی نصیحت کننده در پند خویش به تردید افتاد و از ادامه اندرز خودداری کرد. در این حال، مثال من و شما مانند گفتار «اخوهوازن» (مردی از قبیله بنی هوازن) است که (در یک ماجرای تاریخی) گفت:
   من در سرزمین منعرج اللوی، دستور خود را دادم (ولی شما گوش ندادید) و اثر آن را فردا صبح درک کردید.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  حکمت 61 - غفلت:
  امام (علیه السلام) می فرماید: زن عقربی است که نیش او شیرین است.

  خطبه 113 - نکوهش دنيا 2:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در نکوهش دنیا (و دنیاپرستی) ایراد فرموده است.

  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.


text: حضرت در تعریف زهد چه فرموده؟
date: 2026-02-25 10:50:14
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 191 - در حمد خدا و لزوم تقوا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن خداوند را حمد و پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) را ستایش می کند و به رعایت زهد و تقوا توصیه می فرماید.

  خطبه 32 - روزگار و مردمان:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که ستمگری زمانه را وصف کرده و مردم را به پنج دسته تقسیم می فرماید همچنین در آن از زهد در دنیا سخن به میان آمده است.

  حکمت 469 - گناه 2:
  امام (علیه السلام) فرمود: دو کس در مورد من هلاک خواهند شد: دوستی که در حق من افراط و غلو می کند و دشمنی که بهتان می زند و افترا می بندد. سید رضی در ذیل این کلام می گوید: «این سخن مانند سخن دیگری است که از امام (علیه السلام) نقل شده است: دو کس درباره من هلاک شده اند: دوست غلوکننده و دشمن کینه توز»؛ (قال الرضیّ: و هذا مثل قوله (علیه السلام): هلک فیّ رجلان: محبّ غال و مبْغض قال).

  حکمت 420 - درباره عيد:
  روایت شده است که آن حضرت در میان اصحابش نشسته بود. زن زیبایی (که تمام چهره اش را نپوشانده بود) از آن جا عبور کرد و چشم حاضران را به خود جلب نمود. امام (علیه السلام) فرمود: چشمان این مردان، طغیانگر است و آنچه نظرشان بر آن افتاد مایه تحریک و هیجان آن هاست. هرگاه یکی از شما نظرش به زنی افتاد که زیبا و صاحب جمال بود، برود و با همسر خود آمیزش کند زیرا او هم زنی است مانند همسرش! در این هنگام مردی از خوارج گفت: خداوند این کافر را بکشد چقدر دانا
  و فقیه است!! هنگامی که حاضران این سخن را شنیدند از جای پریدند تا او را به قتل برسانند، ولی امام (علیه السلام) فرمود: آرام باشید جواب دشنام، بدگویی است و یا گذشت از گناه (نه کشتن مرد بدزبان).

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 103 - در تشويق به زهد:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره زهد در دنیا ایراد فرموده است.

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.

  خطبه 81 - وارستگي و پارسائي:
  از سخنان امام (علیه السلام)
  که درباره زهد فرموده است
  ای مردم! «زهد» همان کوتاهی آرزو، و شکر و سپاس در برابر نعمت، و پارسایی در برابر گناه است. و اگر نتوانستید همه این صفات را فراهم سازید، لااقل مراقب باشید حرام بر اراده و صبر شما چیره نگردد، و در برابر نعمت های الهی شکر خدا را به فراموشی نسپارید؛ چرا که خداوند با دلایل روشن و آشکار و کتب آسمانی واضح، اتمام حجّت کرده است! (و آنچه درباره زهد و شکر لازم بوده، به شما تعلیم داده است).

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.


text: حضرت در مذمت دنیا چه فرموده؟
date: 2026-02-25 10:50:32
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  نامه 3 - براي شريح پسر حارث، قاضي خود:
  از نامه های امام (علیه السلام) است به شریح بن حارث، قاضی آن حضرت (در کوفه) روایت شده است که شریح بن حارث، قاضی امیر المومنین (علیه السلام) در دوران حکومت امام (علیه السلام)، خانه ای به هشتاد دینار خریداری کرد، خبر این مطلب به آن حضرت رسید، امام (علیه السلام) شریح را فراخواند و به او چنین فرمود:.

  نامه 42 - به عمر بن ابي سلمه مخزومي،کارگزار امام در بحرين:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به عمر بن ابی سلمه مخزومی، فرماندار آن حضرت بر بحرین که او را برکنار کرد و نعمان بن عجلان زرقی را به جای او منصوب فرمود
  اما بعد (از حمد وثنای الهی)، من نعمان بن عجلان زرقی را به فرمانداری بحرین منصوب کردم و تو را از آن جا برگرفتم بی آن که تو را مذمت کنم و یا ملامتی بر تو باشد، چراکه تو زمامداری و ماموریت خود را به نیکویی انجام دادی و حق امانت را ادا کردی، بنابراین به سوی ما بیا بی آن که مورد سوئظن یا ملامت باشی و نه متهم و نه گناهکار. من تصمیم گرفتم به سوی ستمگران اهل شام (برای مبارزه با معاویه وهوادارانش) حرکت کنم و دوست دارم تو با من باشی، زیرا تو از کسانی هستی که من در جهاد با دشمن و برپا داشتن ستون دین از آن ها استعانت می جویم. ان شائ الله.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  حکمت 420 - درباره عيد:
  روایت شده است که آن حضرت در میان اصحابش نشسته بود. زن زیبایی (که تمام چهره اش را نپوشانده بود) از آن جا عبور کرد و چشم حاضران را به خود جلب نمود. امام (علیه السلام) فرمود: چشمان این مردان، طغیانگر است و آنچه نظرشان بر آن افتاد مایه تحریک و هیجان آن هاست. هرگاه یکی از شما نظرش به زنی افتاد که زیبا و صاحب جمال بود، برود و با همسر خود آمیزش کند زیرا او هم زنی است مانند همسرش! در این هنگام مردی از خوارج گفت: خداوند این کافر را بکشد چقدر دانا
  و فقیه است!! هنگامی که حاضران این سخن را شنیدند از جای پریدند تا او را به قتل برسانند، ولی امام (علیه السلام) فرمود: آرام باشید جواب دشنام، بدگویی است و یا گذشت از گناه (نه کشتن مرد بدزبان).

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 114 - در اندرز به مردم:
  (آگاه باشید) دنیا سرای فنا، مشقت، دگرگونی و عبرت است. از نشانه های فنای آن این است که همچون تیراندازی ماهر، کمان را آماده ساخته (هرگز) تیرهایش به خطا نمی رود، و مجروحانش بهبودی نمی یابند. زندگان را هدف تیرهای مرگ و تندرستان را هدف بیماری، و نجات یافتگان را هدف هلاکت قرار می دهد. دنیا خورنده ای است که هرگز از خوردن (انسان ها) سیر نمی شود ونوشنده ای است که (از نوشیدن خون بشر) هیچ گاه عطش او فرو نمی نشیند. و از نشانه های درد و رنج دنیا این است که انسان اموالی را گردآوری می کند که هرگز نمی تواند آن را بخورد و مصرف کند، و بناهایی می سازد که هیچ گاه در
  آن ها ساکن نمی شود، سپس از این جهان به سوی خدا می رود درحالی که نه مالی با خود می برد و نه خانه ای را همراه خویش منتقل می سازد. و از نشانه های دگرگونی آن این است که آن کس که روزی مورد ترحم مردم بوده، روز دیگر مورد غبطه آن ها واقع می شود، و آن کس که مورد غبطه بود مورد ترحم قرار می گیرد، و این نیست مگر به دلیل زوال سریع نعمت ها و نزول ناگهانی بلاها. و از نشانه های عبرت انگیز بودن آن این است که انسان در حالی که نزدیک است به آرزوهایش برسد ناگهان اجلش فرامی رسد و امیدش را قطع می کند، نه او به آرزو رسیده و نه آنچه مورد آرزوی اوست بقایی دارد. سبْحان الله! چه کمیاب است سرور و نشاط در این دنیا! و چه تشنگی زاست سیراب شدنش، و چه زود سایه هایش از میان می رود. نه آنچه قرار است رخ دهد، قابل پیشگیری است و نه آنچه گذشته است بازمی گردد. سبْحان الله! چقدر زندگان به مردگان نزدیک اند؛ چراکه به زودی به آن ها ملحق می شوند وچقدر مردگان از زندگان دورند، زیرا برای همیشه از آن ها جدا شده اند!.

  حکمت 469 - گناه 2:
  امام (علیه السلام) فرمود: دو کس در مورد من هلاک خواهند شد: دوستی که در حق من افراط و غلو می کند و دشمنی که بهتان می زند و افترا می بندد. سید رضی در ذیل این کلام می گوید: «این سخن مانند سخن دیگری است که از امام (علیه السلام) نقل شده است: دو کس درباره من هلاک شده اند: دوست غلوکننده و دشمن کینه توز»؛ (قال الرضیّ: و هذا مثل قوله (علیه السلام): هلک فیّ رجلان: محبّ غال و مبْغض قال).

  خطبه 223 - تلاوت يا ايها الانسان . . .:
  حق می گویم: دنیا تو را فریب نداده، این تو هستی که به آن فریفته و مغرور شده ای (و خود را فریب داده ای)، دنیا پندهای فراوانی دارد که پرده از روی واقعیت خود برای تو برداشته و تو را به عدل و انصاف فراخوانده است. دنیا با هشدارهایی که از طریق نزول بلا و آفات در جسمت و کاستن از قوا و نیرویت به تو می دهد راستگوتر و وفادارتر از آن است که به تو دروغ گوید یا فریبت دهد. چه بسیار نصیحت کنندگانی درباره دنیا که نزد تو متهم اند و چه بسیار راستگویانی درمورد اخبار دنیا که ازسوی تو تکذیب می شوند. اگر حال دنیا را در مناطق ویران شده و خانه های خالی از سکنه جست وجو کنی، به یقین آن را یادآوری کننده ای نیکو و واعظی گویا می یابی همچون دوستی مهربان که از رسیدن اندوه به تو به شدّت ناراحت می شود. دنیا چه سرای خوبی است برای
  کسی که آن را خانه همیشگی خود نداند و چه محلّ نیکویی است برای کسی که آن را وطن خود برنگزیند. (آری!) سعادتمندان به وسیله دنیا در قیامت، کسانی هستند که امروز از آن می گریزند.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.


text: حضرت محبوبترین بندگان نزد خداوند را چه کسى معرفی می کند؟
date: 2026-02-25 10:51:20
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  خطبه 191 - در حمد خدا و لزوم تقوا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن خداوند را حمد و پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) را ستایش می کند و به رعایت زهد و تقوا توصیه می فرماید.

  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن مردم را موعظه می کند و فضایل قرآن را بیان می فرماید و از بدعت ها نهی می کند.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  حکمت 346 - دانا و زيرک:
  امام (علیه السلام) فرمود: آبرویت جامد است و تقاضا آن را آب کرده، فرو می ریزد. ببین آن را نزد چه کسی فرو می ریزی.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  خطبه 87 - موعظه ياران،وصف بنده محبوب خدا:
  ای بندگان خدا! از محبوب ترین بندگان نزد خداوند، کسی است که خدا او را در راه پیروزی بر (هوس های سرکش) نفسش یاری کرده است؛ از این رو حزن و اندوه را شعار [=لباس زیرین] و ترس از خدا را جلباب [= لباس رویین] خود قرار داده است. در نتیجه، چراغ هدایت، در قلبش روشن شده و وسیله پذیرایی روزی را که در پیش دارد (روز مرگ و رستاخیز)، برای خود فراهم ساخته است. او، دور را برای خود نزدیک و سختی را آسان کرده است (با دیده حق بین) نگاه کرده و (حقایق هستی و عظمت پروردگار را) دیده است؛ به یاد خدا بوده وبه همین دلیل، اعمال نیک فراوان به جا آورده است. از آب گوارایی که به آسانی
  (با امدادهای الهی) در اختیارش قرار گرفته، سیراب گشته و یک باره آن را سرکشیده است و راه هموار و مستقیمی را (که خدا به او نشان داده) پیموده است. جامه شهوات را از تن برون کرده و از تمام همّوغم ها  جز یک اندوه  خود را تهی ساخته و تنها به آن می اندیشد (همّ و غم او، تنها وصال محبوب و قرب پروردگار است). این زهد و اخلاص، او را از نابینایی ها رهایی بخشیده و از زمره هوی پرستان خارج ساخته است؛ (بدین سبب) کلید درهای هدایت و قفل درهای ضلالت گردیده است. راه هدایت را با بصیرت دریافته و در آن گام نهاده و نشانه های این راه را به خوبی شناخته و از امواج متلاطم شهوات، گذشته است. از میان دستگیره های هدایت، به مطمئن ترین آن ها چنگ زده و از رشته ها(ی نجات) به محکم ترین آن ها متمسّک شده است؛ به همین دلیل، در مقام یقین به آن جا رسیده که (حقایق را) همانند نور آفتاب می بیند.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 130 - سخني با ابوذز:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که خطاب به «ابوذر» هنگامی که به «ربذه» تبعید می شد، ایراد فرمود
  ای ابوذر! تو به خاطر خدا (بر آن ها) غضب کردی پس به آن کس که برایش غضب کردی امیدوار باش، آن گروه به خاطر دنیایشان از تو بر ترسیدند و تو به خاطر دینت از آن ها ترسیدی! بنابراین، آنچه را که آن ها برای (از دست دادن) آن در وحشت اند به خودشان واگذار، و برای آنچه به دلیل از دست رفتنش می ترسی، از آن ها فرار کن!
  چه نیازمندند آن ها به آنچه از آن منعشان کردی، و چه بی نیازی از آنچه تو را از آن منع کردند. و به زودی می دانی چه کسی فردای قیامت سود می برد و چه کسی (از فزونی رحمت الهی) مورد غبطه واقع می شود. (بدان) اگر درهای آسمان ها وزمین ها به روی بنده ای بسته شده باشد، و او تقوای الهی را پیشه کند خداوند راهی در زمین و آسمان برای او خواهد گشود. (ای ابوذر!) چیزی جز حق مایه آرامش تو نشود. و چیزی غیر از باطل تو را به وحشت نیفکند. اگر تو دنیای آن ها را پذیرفته بودی (و به آن ها در نیل به مطامعشان کمک می کردی) تو را دوست می داشتند. و اگر سهمی از آن را به خود اختصاص می دادی (و با آن ها کنار می آمدی) به تو امان می دادند!.

  خطبه 160 - در بيان عظمت پروردگار:
  اگر بخواهی، دومین نفر یعنی موسای کلیم (علیه السلام) را به تو معرفی می کنم، آنگاه که عرضه داشت: پروردگارا! به آنچه به من از نیکی عطا کنی نیازمندم. به خدا سوگند! موسی (علیه السلام) غیر از قرص نانی که بخورد از خدا نخواست؛ زیرا وی (از زمانی که از مصر فرار کرد و به سوی مدین آمد) از گیاهان زمین تغذیه می کرد تا آن جا که براثر لاغری شدید و تحلیل رفتن گوشت بدن او رنگ سبز گیاه از پشت پرده شکمش آشکار بود. و چنانچه بخواهی، سومین نفر، داود (علیه السلام)، صاحب «مزامیر» و قاری بهشتیان را به تو معرفی می کنم؛ او با دست خویش از برگ درخت خرما زنبیل می بافت و به دوستانش می گفت: کدام یک از شما حاضر است این ها را برای من بفروشد از بهای آن قرص نان جویی تهیه و تناول می کرد. و اگر بخواهی، زندگی عیسی بن مریم (علیهما السلام) را برایت بازگو می کنم؛ او سنگ را بالش خود قرار می داد؛ لباس خشن می پوشید؛ غذای ناگوار می خورد؛ نان و خورشش گرسنگی، چراغ شب هایش ماه، سرپناه او در زمستان، مشرق و مغرب زمین بود (صبح ها در طرف غرب و عصرها در طرف شرق رو به آفتاب قرار می گرفت) میوه و گل او گیاهانی بود که از زمین برای چهارپایان می روید؛ نه همسری داشت که او را بفریبد و نه فرزندی که (مشکلاتش) او را غمگین سازد؛ نه مالی داشت که او را به خود مشغول سازد و نه طمعی که خوارش کند؛ مرکبش پاهایش بود و خادمش دست هایش!.


text: اسباب هلاکت ملّتها در بیان حضرت چیست؟
date: 2026-02-25 10:51:58
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  حکمت 93 - فضل عبادت همراه با يقين به امامت:
  امام (علیه السلام) فرمود: هیچ کس از شما نگوید: خداوندا! به تو پناه می برم از این که مرا امتحان کنی، زیرا هیچ کس نیست مگر این که امتحانی دارد. ولی اگر کسی می خواهد به خدا پناه برد و دعا کند، از آزمون های گمراه کننده به خدا پناه برد، خداوند سبحان می فرماید: «بدانید اموال و اولاد شما وسیله آزمایش شما هستند». معنای این سخن آن است که خداوند مردم را با اموال و اولادشان آزمایش می کند تا آن کس که از روزی اش خشمگین است از آن که شاکر و راضی است شناخته شود، هرچند خداوند سبحان به مردم از خودشان آگاه تر است، ولی این
   به دلیل آن است که کارهایی که موجب استحقاق ثواب و عقاب می شود ظاهر گردد، زیرا بعضی از مردم (مثلا) پسر را دوست دارند و از فرزندان دختر ناخشنودند و بعضی افزایش مال را می خواهند و از نقصان آن ناراحت اند (هیچ یک از این نیات سبب پاداش و کیفر نمی شود مگر زمانی که در میدان عمل آشکار گردد). مرحوم سیّد رضی می گوید: «آنچه امام (علیه السلام) در این بیان آورده از تفسیرهای عمیق و پیچیده ای است که از آن حضرت شنیده شده است»؛ (قال الرّضی: وهذا منْ غریب ما سمع منْه فی التّفْسیر).

  نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به ابوموسی اشعری، فرماندار آن حضرت در کوفه هنگامی که به آن حضرت خبر رسید که ابو موسی اهل کوفه را از حرکت (به سوی بصره) برای همراهی آن حضرت در جنگ جمل بازداشته است
  این نامه ای است از بنده خدا علی، امیرمومنان به عبدالله بن قیس (ابوموسی اشعری) اما بعد (از حمد و ثنای الهی)، سخنی از تو به من گزارش داده شده که هم به سود توست و هم به زیان تو. هنگامی که فرستاده من بر تو وارد شد دامن بر کمر زن و کمربندت را محکم ببند و از لانه ات بیرون آی و از کسانی که با تو هستند (برای شرکت در میدان جهاد و مبارزه با شورشیان بصره) دعوت کن؛ اگر حق را یافتی و تصمیم خود را گرفتی آن ها را (با خود به سوی ما) بیاور و هرگاه سستی را پیشه کردی از مقام خود کنار برو. به خدا سوگند! (در صورت تخلف از این دستور) هرجا باشی به سراغ تو خواهند آمد و تو را رها نخواهند ساخت تا گوشت و استخوانت و تر و خشکت به هم درآمیزد و حتی نتوانی بر زمین بنشینی و (تو را چنان محاصره می کنند که) از پیش رویت همان گونه خواهی ترسید که از پشت سرت. این فتنه (فتنه جمل) به آن آسانی ای که تو فکر می کنی نیست، بلکه حادثه بزرگی است که باید بر مرکبش سوار شد و سختی هایش را هموار کرد و کوه مشکلاتش را صاف نمود. اندیشه خود را به کار گیر و مالک کار خود باش و بهره و نصیبت را دریاب (و در میدان جهاد اسلامی با ما همراه باش) ولی اگر این کار برای تو خوشایند نیست (و لجوجانه بر فکر خود اصرار داری، از فرمانداری کوفه) کنار برو (و بدان که) نه گشایشی برای تو خواهد بود و نه نجاتی (نه راه رستگاری در دنیا و نه رستگاری در آخرت) اگر تو در خواب فرو روی سزاست که دیگران انجام وظیفه کنند و آن چنان به دست فراموشی سپرده شوی که نگویند فلانی کجاست به خدا سوگند! این راه (که ما می رویم) راه حقی است که به وسیله مرد حق پیموده می شود و من باکی ندارم که خدانشناسان (همچون تو) چه کار می کنند. والسلام.

  حکمت 417 - ترغيب دستگيري مستمندان:
  امام (علیه السلام) به شخصی که در حضور او (از روی غفلت و بی خبری) استغفرالله گفت، فرمود: مادرت به عزایت بنشیند آیا می دانی استغفار چیست استغفار مقام بلندمرتبه گان است و واژه ای است که بر شش معنا اطلاق می شود (مراحل شش گانه ای دارد): نخست پشیمانی از اعمال گذشته، دوم تصمیم بر ترک همیشگی آن ها در آینده. سوم این است که حقوقی را که از مردم ضایع کرده ای به آن ها بازگردانی تا به هنگام ملاقات پروردگار (به هنگام مرگ یا محشور شدن در قیامت) مدیون کسی نباشی
  و چهارم این که هر واجبی که از تو فوت شده است حق آن را ادا کنی (و قضای آن را به جای آوری) پنجم، گوشت هایی را که براثر حرام بر اندامت روییده با اندوه بر گناه آب کنی تا چیزی از آن باقی نماند و پوست به استخوانت بچسبد و گوشت تازه در میان آن ها بروید و ششم آن که به همان اندازه که لذت و شیرینی گناه را به خود چشانده ای زحمت و مرارت طاعت را نیز به آن بچشانی. پس از انجام این مراحل می گویی: استغفر الله.

  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن مردم را موعظه می کند و فضایل قرآن را بیان می فرماید و از بدعت ها نهی می کند.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  خطبه 88 - در بيان هلاکت مردم:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که اسباب هلاکت امّت ها را بیان فرموده (و چگونگی آن را توضیح داده) است.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  حکمت 199 - پند و اندرز 3:
  امام (علیه السلام) در بیان صفت توده های بی بندوباری که گاه دست به دست هم می دهند و مفاسدی در جامعه ایجاد می کنند فرمود: آنها کسانی هستند که هر وقت هماهنگ شوند غالب می گردند و هنگامی که پراکنده شوند شناخته نخواهند شد. در تعبیر دیگری گفته شده که امام (علیه السلام) فرمود: آنها کسانی هستند که هرگاه متحد شوند زیان می رسانند و هر زمان متفرق گردند سود به بار می آورند. کسی سوال کرد: زیان آن ها را به هنگام متحد شدن دانستیم، منفعت آن ها به هنگام پراکنده شدن چیست
  امام (علیه السلام) فرمود: پیشه وران و اهل کسب (از آنها) به کارهای خود بازمی گردند و مردم از کار آنها بهره مند می شوند؛ بنّا به سراغ بنّایی می رود و بافنده مشغول بافندگی می شود و نانوا به پخت نان می پردازد.


text: امام در پاسخ به درخواست توصیف خدا آنچنان که گویا او را با چشم مى بیند چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:52:31
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 91 - خطبه اشباح:
  از خطبه های درخشان امام (علیه السلام) است که به خطبه «اشباح» معروف است 
   مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند: امیرمومنان (علیه السلام) این خطبه را بر منبر کوفه به این دلیل ایراد کرد که شخصی از امام (علیه السلام) خواست، خدا را آن چنان برایش توصیف کند که گویا او را با چشم می بیند، تا بر معرفتش افزوده گردد! امام (علیه السلام) از این سخن خشمگین شد و اعلام کرد همه حاضر شوند؛ مسجد پر از جمعیّت شد، امام (علیه السلام) بر منبر قرار گرفت، در حالی که غضبناک بود و رنگ چهره اش متغیّر؛ پس از ستایش خداوند و درود بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) چنین فرمود:.

  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.

  خطبه 194 - در وصف منافقان:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن منافقان را توصیف می فرماید.

  نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت(در سال 39 هجري):
  (ای مالک!) بدان که مردم یک کشور از گروه های متعددی تشکیل شده اند که هر یک جز به وسیله دیگری اصلاح و تکمیل نمی شود و هیچ کدام از دیگری بی نیاز نیست. گروهی لشکریان خداوند هستند (که امنیّت و نظم جامعه را تامین و آن را از آسیب دشمنان حفظ می کنند). گروه دیگری نویسندگان عمومی و خصوصی هستند (که برنامه آن ها نگه داشتن حساب های مالی دولت، تنظیم بودجه، ثبت اسناد وتعلیم وتربیت مردم است). جمع دیگری قضات عدل و دادگسترند (که به فصل خصومت و احقاق حقوق می پردازند). عده دیگری عاملان انصاف و مدارا (و کارگزاران حکومت) هستند. و قشری دیگر از غیر مسلمانان، اهل جزیه هستند که در پناه حکومت اسلامی زندگی می کنند (و دربرابر حفظ جان و مالشان به حکومت اسلامی مالیاتی می پردازند). و گروهی نیز از مسلمانان، اهل خراج اند (که در زمین های خراجی کشاورزی می کنند و خراج آن را می پردازند). جمع دیگری تاجران و صنعت گران اند. گروه دیگر طبقه پایین اجتماع از نیازمندان ومحرومان هستند (و از کارافتادگان و پیران ناتوان وکهن سال که قادر به انجام هیچ کاری نیستند). خداوند برای هرکدام از این گروه ها سهمی مقرر کرده و در کتاب خود یا سنّت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) وظیفه جداگانه ای تعیین کرده که به صورت عهدی ازسوی او در نزد ما محفوظ است.

  حکمت 409 - شرايط استغفار و طلب آمرزش:
  امام (علیه السلام) فرمود: قلب، کتاب چشم است. (و آنچه را انسان با چشم می بیند و می آزماید در قلبش نقش می بندد).

  حکمت 17 - خضاب 2:
  ازامام (علیه السلام) درباره این گفتارپیامبر (صلی الله علیه و آله) سوال شد که فرموده است: «موهای سفید خود را تغییر دهید (و آن را رنگ و خضاب کنید) و خود را شبیه یهود نسازید». امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: این سخن را پیامبر (صلی الله علیه و آله) زمانی فرمود که پیروان اسلام کم بودند اما امروز که اسلام گسترش یافته و آرامش و امنیت برقرار گشته (و دین استقرار یافته است) هر کسی مختار است (که رنگ و خضاب بکند یا نه).

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  خطبه 182 - در توحيد الهي و يادي از ياران شهيد خود در صفين:
  ستایش مخصوص خداوندی است که پیش از آن که کرسی یا عرش، یا آسمان یا زمین، یا جن یا انسی موجود باشد وجود داشته است. خداوندی که نه با فکر وعقل ژرف اندیشان درک می شود و نه با نیروی فهم، اندازه ای برای او می توان تعیین کرد. هیچ درخواست کننده ای او را به خود مشغول نمی سازد (به گونه ای که از امور دیگر غافل شود) و هیچ گاه بخشش و عطایش از خزانه بی کرانش نمی کاهد. نه به وسیله چشم می بیند و نه در مکانی محدود می شود. نه همتا و همسری دارد و نه در آفرینش نیاز به وسیله ای؛ نه با حواس درک می شود و نه با مردم
  مقایسه می گردد. او همان کسی است که با موسی سخن گفت و آیات بزرگش را به او نشان داد بی آن که نیاز به اعضا و ابزار و زبان و حنجره داشته باشد. ای کسی که خود را برای بیان اوصاف پروردگارت به زحمت افکنده ای! اگر راست می گویی جبرئیل و میکائیل و لشکر فرشتگان مقربین را وصف کن، همان ها که در بارگاه قدس به عبادت و خضوع مشغول اند و عقولشان از این که خداوند احسن الخالقین را وصف کند در حیرت فرو مانده است. (آری!) کسی را می توان با صفات شناخت که دارای هیئت و اعضا و ابزاری باشد و عمرش در زمان معینی سپری گردد، معبودی جز او نیست معبودی که با نور خویش هر ظلمتی را روشن ساخته و با تاریکی هایی که آفریده هر نوری را در ظلمت فرو برده است.

  خطبه 26 - اعراب پيش از بعثت:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه حال اعراب و چگونگی حیات و معیشت آنان را در پیش از بعثت پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیان می کند؛ آنگاه به شرح حال خویش در سال های قبل از بیعت مسلمین با وی، می پردازد.

  نامه 20 - به زياد ابن ابيه هنگامي که جانشين عبدالله بن عباس در بصره بو:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که به زیاد بن ابیه، جانشین عبدالله بن عباس، فرماندار آن حضرت در بصره، نوشته است. عبدالله بن عباس در آن زمان فرمانداری بصره، اهواز، فارس، کرمان و دیگر نواحی آن جا را از طرف امام (علیه السلام) بر عهده داشت
  صادقانه به خداوند سوگند یاد می کنم! اگر به من گزارش رسد که از بیت المال مسلمین چیزی کم یا زیاد، به خیانت برداشته ای آن چنان بر تو سخت می گیرم که زندگی تو را کم بهره، سنگین بار و حقیر و ذلیل سازد؛ والسلام.


text: امام بعد از کشته شدن عثمان هنگام بیعت مردم با وى چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:52:58
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 26 - اعراب پيش از بعثت:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه حال اعراب و چگونگی حیات و معیشت آنان را در پیش از بعثت پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیان می کند؛ آنگاه به شرح حال خویش در سال های قبل از بیعت مسلمین با وی، می پردازد.

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 229 - در توصيف بيعت مردم با آن جناب برخلافت:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  درباره بیعت مردم با او در امر خلافت
  و مرحوم سیّد رضی می گوید: نظیر این سخن با تعبیرهای دیگری قبلا گذشت. شما دست مرا (برای بیعت) گشودید و من آن را بستم، شما بودید که دست مرا به سوی خود می کشیدید و من آن را جمع می کردم، آنگاه همچون شتران تشنه که در روز وعده آب با شتاب به آبشخور هجوم می آورند و به یکدیگر پهلو می زنند به سوی من آمدید، آن گونه که بند کفشم پاره شد و عبا از دوشم افتاد، وضعیفان (در این میان) پایمال شدند. آن قدر مردم از بیعتشان با من مسرور و شادمان شده بودند که کودکان به وجد آمده و پیران خانه نشین با پای لرزان برای دیدن منظره این بیعت و شرکت در آن به راه افتاده بودند. بیماران برای مشاهده آن به زحمت خود را بدان جا می رساندند و دوشیزگان نو رسیده (براثر عجله و شتاب، سر از پا نشناخته،) بدون نقاب در آن جمع حاضر شده بودند!.

  خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  به ابن عباس هنگامی که او از ناحیه عثمان که در محاصره بود نامه ای برای امام آورد که در آن پیشنهاد شده بود امام از مدینه خارج شود و به ملک خود در ینبع برود تا مردم شعار خلافت به نام او ندهند و این بار دوم بود که عثمان از آن حضرت چنین درخواستی می کرد؛ امام در پاسخ، این سخن را ایراد فرمود
  ای ابن عباس، عثمان (با این پیام های ضدونقیض و دور از منطق) مقصودی جز این ندارد که مرا همچون شتر آب کش قرار دهد؛ گاهی بگوید بیا و گاهی بگوید بازگرد، یک بار عثمان کسی را نزد من فرستاد که از مدینه خارج شوم، باز شخصی را نزد من فرستاد که برگردم و هم اکنون فرستاده است که بیرون روم. به خدا سوگند! من آن قدر از عثمان دفاع کردم که ترسیدم گنهکار باشم!.

  خطبه 205 - در خطاب به طلحه و زبير:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  هنگامی که طلحه و زبیر بعد از بیعت با امام به او اعتراض کردند که چرا در کارها با آن ها مشورت نکرده و از آن ها کمک نگرفته است (امام (علیه السلام) این سخن را در پاسخ آن ها بیان فرمود).

  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  خطبه 35 - بعد از حکميت:
  از سخنان امام (علیه السلام) استاز خطبه های امام (علیه السلام) است
  که پس از پایان گرفتن جریان حکمین ایراد فرمود، (عمروبن عاص با حیله و تزویر، ابوموسی اشعری نادان را فریب داد تا علی (علیه السلام) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کنند و این موضوع مردم عراق را سخت تکان داد) و در این خطبه، امام (علیه السلام) بعد از حمد و ثنای الهی بر این ابتلا، به شرح آن می پردازد. ستایش مخصوص خداوند است، هر چند روزگار، حوادث سنگین و مهم (و دردناکی برای ما) پیش آورده است. و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه نیست، شریکی ندارد و معبودی با او نیست و گواهی می دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده (برگزیده) و فرستاده اوست. امّا بعد؛ نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان دانای باتجربه، موجب حسرت و اندوه می گردد و پشیمانی به بار می آورد. من درباره مسئله حکمیت، فرمان خود را به شما گفتم و نظر خالص خویش را در اختیار شما گذاشتم؛ اگر به سخنان قصیر، گوش داده می شد (چه نیکو بود)! ولی شما مانند مخالفان جفاکار و عصیان گران پیمان شکن (از قبول سخنانم) امتناع کردید، تا آن جا که گویی نصیحت کننده در پند خویش به تردید افتاد و از ادامه اندرز خودداری کرد. در این حال، مثال من و شما مانند گفتار «اخوهوازن» (مردی از قبیله بنی هوازن) است که (در یک ماجرای تاریخی) گفت:
   من در سرزمین منعرج اللوی، دستور خود را دادم (ولی شما گوش ندادید) و اثر آن را فردا صبح درک کردید.

  خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت فرمود، عباس و ابوسفیان به علی (علیه السلام) عرض کردند که آماده اند با او برای خلافت بیعت کنند (و این در زمانی بود که بیعت در «سقیفه» برای «ابوبکر» پایان یافته بود  حضرت نپذیرفت و این خطبه را ایراد فرمود  و در آن، نهی از فتنه و آشوب می کند و از روحیه و آگاهی های خود پرده برمی دارد).

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 67 - در معني انصار:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که دربرابر گروهی از قریش بیان فرمود
  گفته اند: هنگامی که اخبار «سقیفه بنی ساعده» بعد از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به امام (علیه السلام) رسید حضرت پرسید: انصار (در برابر پیشنهاد خلافت برای مهاجرین) چه گفتند پاسخ دادند: انصار گفتند که زمامداری از ما انتخاب شود و زمامداری از شما (و امر خلافت، در میان ما دو گروه به طور مساوی باید تقسیم شود!) در این هنگام امام (علیه السلام) این سخنان را ایراد فرمود. چرا دربرابر آن ها (یعنی انصار که تقاضا داشتند خلیفه ای از ما و خلیفه ای از مهاجرین باشدبه این حدیث) استدلال نکردید که پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها (انصار) فرمود: «با نیکان آن ها به نیکی رفتار کنید و از بدان آن ها درگذرید» حاضران عرض کردند:«این چه دلیلی بر ضدّ آن ها می شود» امام (علیه السلام) فرمود: «اگر حکومت و زمامداری در میان آن ها بود، سفارش درباره آن ها (به مهاجران) معنا نداشت». سپس فرمود: «قریش به چه چیز استدلال کردند» عرض کردند: «دلیل آن ها (برای اولویّت خود در امر خلافت) این بود که آنان از شجره رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند (و از خویشاوندان او)» فرمود: «آن ها به شجره استدلال کردند اما ثمره را ضایع ساختند!» (اگر خویشاوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودن، دلیل بر اولویّت است، اهل بیت او بودن، به طریق اولی دلیل بر این امر خواهد بود).


text: بخشی از مقامات رسول خدا صلى الله علیه و آله در بیان حضرت را بیان کنید
date: 2026-02-25 10:53:33
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 147 - در هدف از بعثت:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن، هدف از بعثت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)
  (و اهمیّت قرآن و بخشی از حوادث آینده) بیان شده است.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 72 - درود بر پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که طرز فرستادن صلوات و درود بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) و آل او (علیهم السلام) را به مردم یاد می دهد. همچنین در این خطبه، بخشی از صفات خداوند سبحان و صفات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و دعا برای آن حضرت نیز آمده است.

  خطبه 195 - در ستايش خدا و پيامبر و پند و اندرز:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن پس از ستایش خدا و پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) مردم را نصیحت می فرماید.

  خطبه 191 - در حمد خدا و لزوم تقوا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن خداوند را حمد و پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) را ستایش می کند و به رعایت زهد و تقوا توصیه می فرماید.

  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.

  خطبه 94 - در فضل رسول اکرم و پند و اندرز:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که صفات خداوند، سپس فضیلت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت گرامی آن حضرت را بیان کرده، آنگاه مردم را موعظه می کند.

  خطبه 202 - آه و ناله هنگام به خاک سپردن فاطمه زهراء:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که به هنگام دفن سیده زنان جهان، فاطمه (علیها السلام) خطاب به رسول الله (صلی الله علیه و آله) در کنار قبر پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیان کرد و
  سلام و درود بر تو ای رسول خدا ازسوی خودم و ازسوی دخترت (زهرا) که هم اکنون در جوار تو فرود آمده و به سرعت به تو ملحق شده است. ای رسول خدا! از فراق دختر برگزیده و پاکت پیمانه صبرم لبریز شده و طاقتم از دست رفته است، هر چند پس از روبرو شدن با غم بزرگ فراق و مصیبت دردناک تو، این مصیبت برای من قابل تحمّل شده است. (فراموش نمی کنم) من تو را با دست خود در میان قبر نهادم و هنگام رحلتت، روح تو در میان گلو و سینه من روان شد «ف (انّا للّه و انّا الیْه راجعون)؛ ما از خداییم و به سوی او بازمی گردیم» (ای رسول خدا) امانتی که به من سپرده بودی هم اکنون بازپس داده شد و گروگانی که نزد من بود گرفته شد؛ ولی اندوهم جاودانی است و شب هایم همراه بیداری وبی قراری؛ تا آن زمان که خداوند منزلگاهی را که تو در آن اقامت گزیده ای برایم برگزیند (و به تو ملحق شوم). (ای رسول خدا) به زودی دخترت تو را آگاه خواهد ساخت که امّت تو در ستم کردن به وی دست به دست هم داده بودند. سرگذشت دردناک او را بی پرده از او بپرس و خبر این حوادث را از وی بگیر. این حوادث دردناک در زمانی رخ داد که هنوز مدّت زیادی از رحلت تو نگذشته و یادت فراموش نگشته بود. درود خدا بر شما هر دو باد، درود و سلام وداع کننده؛ نه سلام (و وداع) ناخشنود خسته دل، اگر از کنار قبرت بازگردم به سبب ملالت نیست و اگر اقامت گزینم (و گریه و زاری سردهم) هرگز به دلیل سوئظن به وعده نیک خداوند درمورد صابران و شکیبایان نمی باشد.

  خطبه 26 - اعراب پيش از بعثت:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استکه حال اعراب و چگونگی حیات و معیشت آنان را در پیش از بعثت پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیان می کند؛ آنگاه به شرح حال خویش در سال های قبل از بیعت مسلمین با وی، می پردازد.

  خطبه 164 - اندرز او به عثمان:
  مردم به سراغ من آمده اند و مرا میان خود و تو سفیر قرار داده اند. به خدا! نمی دانم چه چیز را برای تو بگویم من مطلبی را که تو از آن بی اطّلاع باشی (در مورد حقوق مردم) سراغ ندارم، و نمی توانم تو را به چیزی راهنمایی کنم که از آن آگاه نیستی (چرا که) آنچه ما (در این زمینه) می دانیم، می دانی و ما به چیزی پیش تر از تو دست نیافته ایم که تو را از آن آگاه سازیم و مطلب پنهانی نزد ما نیست که به تو ابلاغ کنیم. آنچه ما (در عصر پیامبر (صلی الله علیه و آله)) دیده ایم تو نیز دیده ای و آنچه ما شنیده ایم همانند ما شنیده ای و همان گونه که ما با پیامبر (صلی الله علیه و آله) همنشین بودیم تو نیز همنشین بودی (علاوه بر این،) فرزند ابی قحافه (ابوبکر) و پسر خطاب (عمر) در اجرای اعمال نیک از تو سزاوارتر نبودند؛ چرا که تو از نظر
  پیوند خویشاوندی، از آن دو به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نزدیک تری؛ تو به افتخار دامادی پیامبر (صلی الله علیه و آله) نائل شدی که آن ها نشدند. خدا را! خدا را! (ای عثمان!) به جان خود رحم کن؛ چرا که به خدا سوگند! تو کور نیستی تا بینایت کنند و جاهل نیستی تا تعلیمت دهند؛ زیرا راه ها آشکارند و نشانه های دین بر پا و روشن! (از خدا بترس و به کار مردم رسیدگی کن).


text: حضرت درباره مهلت دادن خداوند، به ستمگر چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:54:33
type: private
first_name: m
answer:
  حکمت 464 - دعاي باران:
  امام (علیه السلام) فرمود: بنی امیه تا زمان معینی مهلت دارند که به تاخت و تاز مشغول باشند و همین که بین آن ها اختلاف افتاد دشمنان ضعیف کفتار صفتشان آن ها را فریب می دهند و بر آنان پیروز می شوند. مرحوم سید رضی در ذیل این گفتار حکیمانه می گوید: «مرود» در این جا مفعل (بر وزن مکتب) است که از ماده «ارواد» گرفته شده و به معنای مهلت دادن و اظهار کردن است و این تعبیر از فصیح ترین و جالب ترین تعبیرات است گویا امام (علیه السلام) مهلتی را که آن ها برای حکومت دارند تشبیه به میدان مسابقه کرده که مسابقه دهندگان با نظم و ترتیب در یک مسیر به سوی هدفی پیش می روند اما هنگامی که به آن هدف رسیدند نظم آن ها به هم می خورد؛ (قال الرضیّ: و المرود هنا مفعل من الارواد و هو الامهال و الاظهار و هذا من افصح الکلام و اغربه فکانّه (علیه السلام) شبّه المهله التی هم فیها بالمضمار الذی یجرون فیه الی الغایه فاذا بلغوا منقطعها انتقض نظامهم بعدها).

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 161 - در بيان صفات پيامبر و خاندان او:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که از فضایل پیامبر و خاندانش (علیهم السلام) و پیروان آیینش سخن می گوید و در ضمن، مردم را به تقوا دعوت می فرماید.

  حکمت 260 - دوستي و دشمني:
  امام (علیه السلام) فرمود: چه بسیارند کسانی که به وسیله احسان الهی به آن ها غافلگیر می شوند و به سبب پرده پوشی خدا درباره آن ها مغرور می گردند و براثر تعریف و تمجید از آنان فریب می خورند و خداوند هیچ کس را با چیزی مانند مهلت دادن (و ادامه نعمت ها و ترک عقوبت) نیازموده است. سیّد رضی می گوید: «این سخن سابقآ (در حکمت 116) گذشت جز این که در این جا اضافه خوب و مفیدی دارد»؛ (قال الرّضیّ: و قدْ مضی هذا الْکلام فیما تقدّم، الاّ انّ فیه هاهنا زیاده جیّده مفیده).

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  حکمت 116 - اوصاف:
  امام (علیه السلام) فرمود: چه بسیارند کسانی که به سبب نعمتی که به آن ها داده شده در غفلت فرو می روند و به سبب پرده پوشی خدا درباره آن ها، مغرور می گردند و براثر تعریف و تمجید از آنان، فریب می خورند و خداوند هیچ کس را با چیزی مانند مهلت دادن (و ادامه نعمت ها و ترک عقوبت) آزمایش نکرده است.

  خطبه 3 - شقشقيه:
  از خطبه های امام (علیه السلام) که معروف به خطبه شقشقیّه استو مشتمل بر شکایت درباره خلافت وسپس ترجیح دادن شکیبایی دربرابر آن و آنگاه بیعت مردم با ایشان می باشد.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  حکمت 341 - سود و زيان برخي از خو ها:
  امام (علیه السلام) فرمود: روز اجرای عدل درباره ستمگر، سخت تر است از روز ظلم کردن ستمگر بر مظلوم.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.


text: حضرت درباره مبادله یاران خود با یاران معاویه چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:55:05
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.

  خطبه 238 - درباره حکمين 1:
  از سخننان امام (علیه السلام) است
  درباره حکمین و نکوهش شامیان (پیروان معاویه).

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 193 - به همام درباره پرهيزکاران:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است

  که در آن صفات و روحیات پرهیزکاران را شرح می دهد
  (شان ورود خطبه از این قرار است که) یکی از یاران امیرمومنان علی (علیه السلام) به نام «همّام» که مرد عابد و پرهیزکاری بود، به آن حضرت عرض کرد: ای امیرمومنان! پرهیزکاران را برایم آن چنان وصف کن که گویی آن ها را با چشم می نگرم. امام (علیه السلام) در پاسخ او درنگ کرد و آنگاه فرمود: ای همّام! تقوای الهی پیشه ساز و نیکی کن که خداوند با کسانی است که تقوا پیشه کنند و کسانی که نیکوکارند؛ ولی همّام به این مقدار قانع نشد (و توضیح بیشتر خواست و اصرار ورزید) تا این که امام (علیه السلام) تصمیم گرفت صفات متقین را برای او شرح دهد، پس حمد و ثنای خدای را به جا آورد و بر پیامبرش (صلی الله علیه و آله) درود فرستاد. سپس فرمود:.

  نامه 65 - به معاويه (پس از جنگ نهروان در سال 38 هجري):
  نامه ای از امام (علیه السلام) است باز هم به معاویه.

  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  نامه 1 - به مردم کوفه هنگامي که از مدينه به بصره ميرفت:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که برای اهل کوفه به هنگام حرکت از مدینه به سوی بصره نگاشته است.

  خطبه 116 - در اندرز به ياران 2:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن یاران خود را اندرز می دهد.

  خطبه 72 - درود بر پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که طرز فرستادن صلوات و درود بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) و آل او (علیهم السلام) را به مردم یاد می دهد. همچنین در این خطبه، بخشی از صفات خداوند سبحان و صفات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و دعا برای آن حضرت نیز آمده است.


text: حضرت درباره زهد و ترک دنیا پرستى چه سخنی فرمود؟
date: 2026-02-25 10:55:29
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 32 - روزگار و مردمان:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که ستمگری زمانه را وصف کرده و مردم را به پنج دسته تقسیم می فرماید همچنین در آن از زهد در دنیا سخن به میان آمده است.

  حکمت 34 - رنجانيدن زبان:
  امام (علیه السلام) فرمود: برترین غنا و بی نیازی، ترک آرزوهاست.

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 191 - در حمد خدا و لزوم تقوا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن خداوند را حمد و پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) را ستایش می کند و به رعایت زهد و تقوا توصیه می فرماید.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  خطبه 99 - در گريز از دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره زهد در دنیا سخن می گوید.

  حکمت 469 - گناه 2:
  امام (علیه السلام) فرمود: دو کس در مورد من هلاک خواهند شد: دوستی که در حق من افراط و غلو می کند و دشمنی که بهتان می زند و افترا می بندد. سید رضی در ذیل این کلام می گوید: «این سخن مانند سخن دیگری است که از امام (علیه السلام) نقل شده است: دو کس درباره من هلاک شده اند: دوست غلوکننده و دشمن کینه توز»؛ (قال الرضیّ: و هذا مثل قوله (علیه السلام): هلک فیّ رجلان: محبّ غال و مبْغض قال).

  خطبه 103 - در تشويق به زهد:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره زهد در دنیا ایراد فرموده است.

  خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:
  از خطبه های امام (علیه السلام) استمرحوم سیّد رضی در آغاز این خطبه می گوید: اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند. عبیدالله بن عباس و سعید بن نمران، فرمانداران امام (علیه السلام) در یمن، پس از غلبه بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا، نزد امام (علیه السلام) بازگشتند. امام (علیه السلام) برای توبیخ و سرزنش اصحابش به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتش، بر منبر ایستاد و این سخن را ایراد فرمود.

  خطبه 81 - وارستگي و پارسائي:
  از سخنان امام (علیه السلام)
  که درباره زهد فرموده است
  ای مردم! «زهد» همان کوتاهی آرزو، و شکر و سپاس در برابر نعمت، و پارسایی در برابر گناه است. و اگر نتوانستید همه این صفات را فراهم سازید، لااقل مراقب باشید حرام بر اراده و صبر شما چیره نگردد، و در برابر نعمت های الهی شکر خدا را به فراموشی نسپارید؛ چرا که خداوند با دلایل روشن و آشکار و کتب آسمانی واضح، اتمام حجّت کرده است! (و آنچه درباره زهد و شکر لازم بوده، به شما تعلیم داده است).


text: حضرت درباره زهد پیامبر صلى الله علیه و آله چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:56:07
type: private
first_name: m
answer:
  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).

  حکمت 57 - گفتار بي انديشه:
  امام (علیه السلام) فرمود: قناعت مالی است که هرگز تمام نمی شود. سیّد رضی می گوید: این کلام از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نیز نقل شده است؛ (قال الرّضی: و قدْ روی هذا الْکلام عن النّبیّ (صلی الله علیه و آله)).

  خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که در آن یاران خود را با یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مقایسه می فرماید.

  خطبه 195 - در ستايش خدا و پيامبر و پند و اندرز:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن پس از ستایش خدا و پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) مردم را نصیحت می فرماید.

  خطبه 164 - اندرز او به عثمان:
  مردم به سراغ من آمده اند و مرا میان خود و تو سفیر قرار داده اند. به خدا! نمی دانم چه چیز را برای تو بگویم من مطلبی را که تو از آن بی اطّلاع باشی (در مورد حقوق مردم) سراغ ندارم، و نمی توانم تو را به چیزی راهنمایی کنم که از آن آگاه نیستی (چرا که) آنچه ما (در این زمینه) می دانیم، می دانی و ما به چیزی پیش تر از تو دست نیافته ایم که تو را از آن آگاه سازیم و مطلب پنهانی نزد ما نیست که به تو ابلاغ کنیم. آنچه ما (در عصر پیامبر (صلی الله علیه و آله)) دیده ایم تو نیز دیده ای و آنچه ما شنیده ایم همانند ما شنیده ای و همان گونه که ما با پیامبر (صلی الله علیه و آله) همنشین بودیم تو نیز همنشین بودی (علاوه بر این،) فرزند ابی قحافه (ابوبکر) و پسر خطاب (عمر) در اجرای اعمال نیک از تو سزاوارتر نبودند؛ چرا که تو از نظر
  پیوند خویشاوندی، از آن دو به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نزدیک تری؛ تو به افتخار دامادی پیامبر (صلی الله علیه و آله) نائل شدی که آن ها نشدند. خدا را! خدا را! (ای عثمان!) به جان خود رحم کن؛ چرا که به خدا سوگند! تو کور نیستی تا بینایت کنند و جاهل نیستی تا تعلیمت دهند؛ زیرا راه ها آشکارند و نشانه های دین بر پا و روشن! (از خدا بترس و به کار مردم رسیدگی کن).

  خطبه 191 - در حمد خدا و لزوم تقوا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن خداوند را حمد و پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) را ستایش می کند و به رعایت زهد و تقوا توصیه می فرماید.

  خطبه 72 - درود بر پيامبر:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که طرز فرستادن صلوات و درود بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) و آل او (علیهم السلام) را به مردم یاد می دهد. همچنین در این خطبه، بخشی از صفات خداوند سبحان و صفات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و دعا برای آن حضرت نیز آمده است.

  حکمت 240 - ترغيب به کار نيک:
  امام (علیه السلام) فرمود: سنگ غصبی در بنای خانه گروگان ویرانی آن است. مرحوم سید رضی می گوید: «این سخن از پیامبر (صلی الله علیه و آله) نیز نقل شده است و جای تعجب نیست که هر دو کلام مانند هم باشند، زیرا هر دو از یک محل سرچشمه گرفته و ریزش هر دو از یک دلو بوده است»؛ (قال الرّضیّ: و یروی هذا الْکلام عن النّبیّ (صلی الله علیه و آله) و لا عجب انْ یشْتبه الْکلامان لانّ مسْتقاهما منْ قلیب و مفْرغهما منْ ذنوب).

  خطبه 89 - در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که درباره چگونگی ظهور پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و انجام رسالت های او توسط امام (علیه السلام) بعد از آن حضرت، سخن می گوید.

  حکمت 475 -:
  امام (علیه السلام) فرمود: قناعت ثروتی است پایان ناپذیر. مرحوم سید رضی بعد از ذکر این گفتار حکیمانه می گوید: بعضی این سخن را از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نقل کرده اند. (قال الرضیّ: و قد روی بعضهم هذا الکلام لرسول الله (صلی الله علیه و آله)).


text: حضرت درباره فراگرفتن قرآن چه فرمود؟
date: 2026-02-25 10:56:48
type: private
first_name: m
answer:
  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  خداوند سبحان، احدی را درباره چیزی مانند قرآن، پند و اندرز نداده است؛ زیرا قرآن رشته محکم خدا و وسیله مطمئن اوست. در قرآن، بهار دل ها وچشمه های جوشان علم و دانش است و برای (زدودن زنگار غفلت و گناه از) قلب، صیقلی جز قرآن نیست؛ اما متاسفانه آن ها که از قرآن پند می گرفتند رفتند وفراموش کاران یا کسانی که خود را به فراموشی زده اند، مانده اند (راه خدا ومسیر قرآن، روشن است) هرگاه کار نیکی را مشاهده کردید به آن کمک کنید وهر زمان کار شرّی را دیدید از آن بگذرید؛ زیرا رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می فرمود: ای فرزند آدم! کار نیک انجام ده و بدی را رها کن که اگر چنین کنی نجابت خود را حفظ کرده ای و در جاده مستقیم و میانه (دور از افراط و تفریط) گام برداشته ای.

  خطبه 133 - در ذکر عظمت پروردگار:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که درباره عظمت خداوند و قرآن و پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) سخن می گوید و مردم را اندرز می دهد.

  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که در آن مردم را موعظه می کند و فضایل قرآن را بیان می فرماید و از بدعت ها نهی می کند.

  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که در بعضی از روزهای جنگ صفین هنگامی که مشاهده کرد فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای جنگ شتاب دارد، بیان فرمود
  این جوان (امام حسن (علیه السلام)) را از طرف من بگیرید و نگاه دارید (تا به میدان جنگ پا نگذارد) مبادا (مرگ او) مرا درهم بکوبد، زیرا من هرگز حاضر نیستم این دو  یعنی امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)  را از دست بدهم تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن ها قطع نشود.

  حکمت 470 - ترغيب به ياد دادن به نادان:
  از آن حضرت درباره توحید و عدل سوال شد، امام (علیه السلام) فرمود: توحید آن است که خدا را در وهم و اندیشه نیاوری و عدل آن است که او را متهم نسازی (اشاره به این که ذات خداوند در اندیشه هیچ کس نمی گنجد و بدانیم در تقسیم نعمت هایش عدالت و حکمت را رعایت می فرماید).

  خطبه 45 - گذرگاه دنيا:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است که روز عید فطر برای مردم بیان فرمود، و در آن خداوند را ستایش و دنیاپرستی را نکوهش می فرماید.

  خطبه 176 - در پند گرفتن از سخن خداوند:
  خداوند سبحان، احدی را درباره چیزی مانند قرآن، پند و اندرز نداده است؛ زیرا قرآن رشته محکم خدا و وسیله مطمئن اوست. در قرآن، بهار دل ها وچشمه های جوشان علم و دانش است و برای (زدودن زنگار غفلت و گناه از) قلب، صیقلی جز قرآن نیست؛ اما متاسفانه آن ها که از قرآن پند می گرفتند رفتند وفراموش کاران یا کسانی که خود را به فراموشی زده اند، مانده اند (راه خدا ومسیر قرآن، روشن است) هرگاه کار نیکی را مشاهده کردید به آن کمک کنید وهر زمان کار شرّی را دیدید از آن بگذرید؛ زیرا رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می فرمود: ای فرزند آدم! کار نیک انجام ده و بدی را رها کن که اگر چنین کنی نجابت خود را حفظ کرده ای و در جاده مستقیم و میانه (دور از افراط و تفریط) گام برداشته ای.

  خطبه 107 - در يکي از ايام صفين:
  از سخنان امام (علیه السلام) است که در یکی از روزهای جنگ صفّین ایراد فرمود
  من فرار و کناره گیری شما را از صفوف خودتان مشاهده کردم (و با چشم خود دیدم) که فرومایگان خشن و اعراب بادیه نشین شام، شما را به عقب نشینی وادار کردند، در حالی که شما از بزرگان (و شجاعان) و پیشگامان عرب و از سران شرف و پیشروان و برجستگان آن ها هستید (ولی خوشوقتم که طولی نکشید تا) ناراحتی درون سینه مرا شفا بخشیدید (و بر زخم دلم مرهم نهادید؛) چون دیدم همان گونه که آن ها شما را عقب راندند، شما صفوفشان را درهم شکستید وآنان را از لشکرگاه خود به عقب راندید؛ با رگبار تیر و نیزه به آن ها حمله کردید، آن چنان که فراریان آن ها همچون شتران تشنه عقب رانده شده از ورود به آبشخور، بر روی هم می ریختند.

  نامه 48 - به معاويه (در ماه صفر سال 38 هجري در صفين):
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  به معاویه
  (بدانید که) ظلم و ستم و سخنان باطل و برخلاف حق، انسان را در دین و دنیایش به هلاکت می افکند و عیوب او را نزد عیب جویان آشکار می سازد. من می دانم که آنچه را (ازسوی خداوند) فوت آن مقدّر شده به دست نخواهی آورد. گروهی (پیش از تو) در مطالبه امر (خلافت) به ناحق برخاستند و با هم به خدا سوگند یاد کردند ولی خداوند آن ها را تکذیب کرد (چراکه هرگز به اهدافشان نرسیدند). از آن روزی برحذر باش که افرادی که کارهای پسندیده انجام داده اند، شادند و کسانی که زمام خویش را به دست شیطان سپردند و آن را بازپس نگرفته اند، سخت پشیمان اند. تو ما را به حکمیت قرآن دعوت کردی در حالی که خود اهل قرآن نیستی. (ما گرچه حکمیّت قرآن را پذیرفتیم) ولی مقصود ما پاسخ به تو نبود بلکه به قرآن پاسخ دادیم و حکمش را گردن نهادیم. والسّلام.


text: حضرت برای طلب باران چه دعایی فرمود؟
date: 2026-02-25 10:57:42
type: private
first_name: m
answer:
  نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او:
  از نامه های امام (علیه السلام) است
  که در آغاز بیعت مردم با آن حضرت، برای معاویه نگاشت. این نامه را واقدی در کتاب «الجمل» آورده است
  این نامه ای است از بنده خدا علی امیرمومنان به معاویه فرزند ابوسفیان. اما بعد (از حمد و ثنای الهی، ای معاویه!) از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری تا آن جا که آن حادثه ای که چاره ای از آن نبود واقع شد و راهی برای دفع آن نبود (اشاره به ماجرای قتل عثمان است). این داستان، طولانی است و سخن در این جا فراوان است. گذشته گذشته است و آینده روی آورده (بنابراین سخن درباره این گونه مسائل را کنار بگذار) اکنون تو ماموری از تمام کسانی که نزد تو هستند برای من بیعت بگیری و با گروهی از یارانت (برای بیعت مستقیم با من) به سوی من بیا، والسلام.

  حکمت 63 - زير بار ناکس نرفتن:
  امام (علیه السلام) می فرماید: شفاعت کننده بال و پر طلب کننده است.

  حکمت 400 - غلبه حق بر باطل:
  امام (علیه السلام) فرمود: «چشم زخم» حق است و تعویذ (دعایی که برای دفع چشم زخم است) نیز حق است و سحر حق است وفال (نیک) نیز حق است اما طیره (فال بد) حق نیست و عدوی (اثرگذاری کسی بر دیگری در امور خرافی نیز) حق نیست. بوی خوش، عسل، سوار شدن بر مرکب و نگاه کردن به سبزه، مایه قوت و نشاط است.

  خطبه 46 - در هنگامي که به قصد شام سفر ميکرد:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  دعایی است که آن دعا را هنگامی تلاوت فرمود که پا را در رکاب گذاشت تا به سوی شام (برای خاموش کردن فتنه معاویه و شامیان گردنکش) برود
  بار الها! من از رنج و مشقّت این سفر و بازگشت پراندوه از آن و مواجه شدن با منظره ناخوشایند در خانواده و مال و فرزند، به تو پناه می برم. خداوندا! تو در سفر همراه مایی و برای بازماندگان ما در وطن، سرپرست و نگاهبانی، و جمع میان این دو را هیچ کس جز تو نمی تواند، زیرا آن کس که سرپرست بازماندگان است، همسفر نتواند بود، و آن کس که همسفر است جانشینی انسان را (در خانه و خانواده اش) نمی تواند برعهده گیرد (آری! تنها تویی که قادر بر هر دو هستی)!.

  خطبه 67 - در معني انصار:
  از سخنان امام (علیه السلام) است
  که دربرابر گروهی از قریش بیان فرمود
  گفته اند: هنگامی که اخبار «سقیفه بنی ساعده» بعد از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به امام (علیه السلام) رسید حضرت پرسید: انصار (در برابر پیشنهاد خلافت برای مهاجرین) چه گفتند پاسخ دادند: انصار گفتند که زمامداری از ما انتخاب شود و زمامداری از شما (و امر خلافت، در میان ما دو گروه به طور مساوی باید تقسیم شود!) در این هنگام امام (علیه السلام) این سخنان را ایراد فرمود. چرا دربرابر آن ها (یعنی انصار که تقاضا داشتند خلیفه ای از ما و خلیفه ای از مهاجرین باشدبه این حدیث) استدلال نکردید که پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن ها (انصار) فرمود: «با نیکان آن ها به نیکی رفتار کنید و از بدان آن ها درگذرید» حاضران عرض کردند:«این چه دلیلی بر ضدّ آن ها می شود» امام (علیه السلام) فرمود: «اگر حکومت و زمامداری در میان آن ها بود، سفارش درباره آن ها (به مهاجران) معنا نداشت». سپس فرمود: «قریش به چه چیز استدلال کردند» عرض کردند: «دلیل آن ها (برای اولویّت خود در امر خلافت) این بود که آنان از شجره رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند (و از خویشاوندان او)» فرمود: «آن ها به شجره استدلال کردند اما ثمره را ضایع ساختند!» (اگر خویشاوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودن، دلیل بر اولویّت است، اهل بیت او بودن، به طریق اولی دلیل بر این امر خواهد بود).

  نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:
  از نامه های امام (علیه السلام) است که در پاسخ معاویه نگاشته است 

   قال الشّریف: وهو منْ محاسن الْکتب. شریف رضی می گوید: این نامه از نامه های بسیار جالب است.

  خطبه 115 - در طلب باران 2:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  دعایی است برای طلب باران.

  حکمت 232 - زيان مال غصبي و دارايي:
  امام (علیه السلام) فرمود: کسی که با دست کوتاه ببخشد با دست بلند به او بخشیده می شود. مرحوم سید رضی می گوید: «معنای این کلام این است که آنچه انسان از اموال خود در راه خیر و نیکی انفاق می کند هر چند کم باشد خداوند جزا و پاداش بسیاری به او می دهد و منظور از دو دست (دست کوتاه و بلند) در این جا دو نعمت است که امام (علیه السلام) میان نعمت پروردگار و نعمت انسان، با کوتاهی و بلندی فرق گذاشته است؛ نعمت و بخشش از سوی بنده را کوتاه و آنچه را که از ناحیه خداوند است بلند شمرده و این بدان علت است که نعمت خدا همواره چندین برابر نعمت مخلوق است، زیرا نعمت های الهی اصل و اساس تمام نعمت هاست؛ تمام نعمت ها به او بازمی گردد و از سوی او سرچشمه گرفته می شود (حتی نعمتی که انسان آن را به دیگری می بخشد آن هم از سوی خداست و با توفیق الهی بذل و بخشش می شود)». ؛ (قال الرّضیّ: و معنی ذلک انّ ما ینْفقه الْمرْئ منْ ماله فی سبیل الْخیْر و الْبرّ و انْ کان یسیرا فانّ الله تعالی یجْعل الْجزائ علیْه عظیما کثیرآ و الْیدان هاهنا عباره عن النّعْمتیْن ففرّق (علیه السلام) بیْن نعْمه الْعبْد و نعْمه الرّبّ تعالی ذکْره بالْقصیره و الطّویله فجعل تلْک قصیره و هذه طویله لانّ نعم الله ابدا تضْعف علی نعم الْمخْلوق اضْعافآ کثیره اذْ کانتْ نعم الله اصْل النّعم کلّها فکلّ نعْمه الیْها ترْجع و منْها تنْزع).

  خطبه 143 - در طلب باران 1:
  از خطبه های امام (علیه السلام) است
  که درباره طلب باران ایراد فرموده و در آن، آگاهی می دهد که هرگاه باران از مردم گرفته شود باید به درگاه خدا استغاثه کنند.

  حکمت 473 -:
  به حضرت عرض کردند: چه خوب بود محاسن خود را رنگ و خضاب می کردید. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: خضاب ورنگ بستن زینت است ولی ما عزاداریم. (منظور امام (علیه السلام) رحلت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بود).


text: حضرت علی علیه السلام چه كسی را تشبیه به گاو می‌كند و علت آن چیست؟
date: 2026-02-25 11:01:29
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، حضرت علی (ع) در متون موجود، کسی را مستقیماً به گاو تشبیه نکرده‌اند.

  در **خطبه 73 - درباره مروان**، امام (ع) در مورد مروان بن حکم می‌فرمایند: "دست او دست یهودی است! اگر (امروز) با دستش بیعت کند (فردا) با پشت خود پیمانش را بر باد می دهد. بدانید او حکومت کوتاهی خواهد داشت همچون مقدار زمانی که سگی بینی خود را با زبانش می لیسد. او پدر قوچ های چهارگانه است و امّت اسلام به زودی از دست او و پسرانش روز خونینی خواهند داشت!". اگرچه این تشبیه مستقیم به گاو نیست، اما بیانگر نوعی ناپاکی، بی‌وفایی و رفتار غیرقابل اعتماد است که در این عبارت به کار رفته است.


text: «زبیر» با حضرت علی علیه السلام چه نسبتی دارد؟
date: 2026-02-25 11:03:05
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، که برگرفته از متون (احتمالاً نهج البلاغه) هستند، هیچ اطلاعاتی در خصوص نسبت «زبیر» با حضرت علی (ع) یافت نشده است. همچنین، در این متون هیچ اشاره‌ای به تشبیه حضرت علی (ع) به گاو یا تشبیه کسی توسط ایشان به گاو نشده است.


text: حضرت علی علیه السلام چه مخلوقاتی را ستون برای عرش معرفی می‌كند؟
date: 2026-02-25 11:06:28
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت علی (ع) در نهج البلاغه، در حکمت 466، به طور مستقیم هیچ مخلوقی را به عنوان ستون برای عرش معرفی نمی‌کنند.

  متن ارائه شده از نهج البلاغه، شامل حکمت 466 با عنوان "ستايش پاکدامني" است که در آن به تشبیه چشم به بند مشک و نشیمنگاه به مشک برای حفظ پاکدامنی اشاره شده است. این حکمت در مورد ستون‌های عرش نیست و اشاره‌ای به مخلوقاتی که ستون عرش باشند، ندارد.

  همچنین، در بخش دیگری از پاسخ‌های جزئی ذکر شده است که حضرت علی (ع) به طور مستقیم کسی را به گاو تشبیه نکرده‌اند و متون ارائه شده در این زمینه اطلاعاتی ارائه نمی‌دهند.


text: حضرت علی علیه السلام كوتاهی حكومت چه كسی را به لیسیدن سگ از بینی تشبیه كرده‌اند؟
date: 2026-02-25 11:07:22
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت علی (علیه السلام) در **خطبه 73 - درباره مروان**، كوتاهی حكومت **مروان بن حکم** را به لیسیدن سگ از بینی تشبیه كرده‌اند. این تشبیه، کوتاه و کنایه آمیز، به جهت توصیف حکومت کوتاه و بی ارزش مروان بن حکم است که همچون لیسیدن سگ از بینی، زودگذر و بی فایده خواهد بود.


text: از دیدگاه حضرت علی علیه السلام شریرترین مردم چه كسانی هستند؟
date: 2026-02-25 11:08:37
type: private
first_name: m
answer:
  از دیدگاه حضرت علی (ع)، شریرترین مردم کسانی هستند که مانند **مروان بن حکم** عمل می‌کنند.

  در **خطبه 73** و **حکمت 73**، امام علی (ع) به شدت از مروان بن حکم انتقاد کرده و حکومت او را کوتاه و ناچیز توصیف می‌کنند. ایشان حکومت او را به اندازه‌ای کوتاه می‌دانند که "سگی بینی خود را با زبانش می‌لیسد" و یا "به اندازه گردانیدن سگ زبان به بینی خود". این تشبیه نشان‌دهنده‌ی بی‌ارزش بودن و ناپایداری دوران حکومت اوست. امام (ع) همچنین پیش‌بینی می‌کنند که امت اسلام به زودی از دست او و پسرانش روز خونینی را تجربه خواهند کرد.


text: از دیدگاه حضرت علی علیه السلام شریرترین مردم چه كسانی هستند؟
date: 2026-02-25 11:09:48
type: private
first_name: m
answer:
  از دیدگاه حضرت علی (ع)، شریرترین مردم کسانی هستند که از گناهان خود پشیمان نمی‌شوند و در عمل به گناه، به هیچ حدی پایبند نیستند.


text: حضرت علی علیه السلام بی ارزشی چه چیزی را به آب بینی گوسفند تشبیه می‌كند؟
date: 2026-02-25 11:11:00
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، هیچ تشبیهی از حضرت علی (ع) که کسی را به گاو تشبیه کرده باشند، یافت نشد.

  همچنین، در پاسخ‌های جزئی ذکر شده که در این متون، هیچ اشاره‌ای به اینکه حضرت علی (ع) کسی را به گاو تشبیه کرده باشند، نشده است.

  در نهج البلاغه، حضرت علی (ع) در **حکمت 466 - ستايش پاکدامني**، تشبیهی را مطرح می‌کنند که در آن "نشیمنگاه" به "مشک" و "چشم" به "بندی که بر دهانه مشک می بندند" تشبیه شده است. این تشبیه به منظور بیان اهمیت خویشتن‌داری و حفظ پاکدامنی است، اما ارتباطی با تشبیه به گاو ندارد.


text: حضرت علی علیه السلام بی ارزشی چه چیزی را به آب بینی گوسفند تشبیه می‌كند؟
date: 2026-02-25 11:12:10
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت علی (ع) بی‌ارزشی **انسان در آغاز خلقت (نطفه بی‌ارزش) و در پایان (مردار گندیده)** را به صورت کلی مورد نکوهش قرار داده است. این مفهوم در **حکمت 454 - آزمايش بندگان 1** بیان شده است.

  ایشان در این حکمت می‌فرمایند: "انسان را با تکبر چه کار در آغاز، نطفه بی ارزشی بود و سرانجام مرداری (گندیده) است. نمی تواند خود را روزی دهد و نه مرگ را از خود دور سازد."

  در متون ارائه شده، تشبیه مستقیمی از "آب بینی گوسفند" به مفهوم "بی ارزشی" یافت نشد. همچنین، در هیچ یک از متن‌های ارائه شده، تشبیهی از جانب حضرت علی (ع) به گاو مشاهده نمی‌شود.


text: چه كسی دوبار اسیر شده است؟
date: 2026-02-25 11:12:47
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، هیچ یک از متن‌ها به شخصی که دوبار اسیر شده باشد اشاره نمی‌کنند. همچنین، هیچ تشبیهی از کسی به گاو توسط حضرت علی (ع) در پاسخ‌های جزئی ذکر نشده است.

  در مورد تشبیهات امام علی (ع) در نهج البلاغه، در حکمت 466 آمده است: "چشم، نگهدارنده نشیمنگاه است." مرحوم سید رضی در توضیح این گفتار بیان می‌کنند که امام (ع) نشیمنگاه را به مشک و چشم را به بندی که بر دهانه مشک می‌بندند تشبیه کرده‌اند.


text: چه كسی دوبار اسیر شده است؟
date: 2026-02-25 11:14:06
type: private
first_name: m
answer:
  **چه کسی دوبار اسیر شده است؟**

  در پاسخ‌های جزئی ارائه شده، تنها به اسیر شدن **مروان بن حکم** در روز جنگ جمل اشاره شده است. در متن نهج البلاغه، خطبه 73، آمده است که او اسیر شد و خدمت امام علی (ع) آورده شد، سپس با شفاعت امام حسن (ع) و امام حسین (ع) آزاد گردید.

  در پاسخ‌های جزئی، هیچ اشاره‌ای به افراد دیگری که دوبار اسیر شده باشند، یافت نشده است.


text: «عرف‌ النار» لقب چه كسی و به چه معنا است؟
date: 2026-02-25 11:15:59
type: private
first_name: m
answer:
  «عرف‌ النار» لقب «مروان بن حکم» است. این لقب به معنای «دست یهودی» است، کنایه از اینکه پیمان‌شکنی و عهدشکنی او مانند دست یهودیان است که قابل اعتماد نیست. (خطبه 73 - درباره مروان)

  همچنین امام علی (علیه السلام) در وصف مروان فرمودند: «بدانید او حکومت کوتاهی خواهد داشت همچون مقدار زمانی که سگی بینی خود را با زبانش می‌لیسد. او پدر قوچ‌های چهارگانه است و امت اسلام به زودی از دست او و پسرانش روز خونینی خواهند داشت!» (خطبه 73 - درباره مروان)


text: «عرف‌ النار» لقب چه كسی و به چه معنا است؟
date: 2026-02-25 11:20:02
type: private
first_name: m
answer:
  **پاسخ نهایی:**

  در نهج البلاغه، تشبیه مستقیمی برای لقب «عرف‌ النار» یافت نشد.

  اما در رابطه با مفاهیمی که در پاسخ‌های جزئی ذکر شده است:

  *   **تشبیه "گاو":** در نهج البلاغه، تشبیه مستقیمی از "گاو" به کسی یا گروهی یافت نشد. اما در **حکمت 466**، امام علی (ع) با تشبیه "نشیمنگاه" به "مشک" و "چشم" به "بند دهانه مشک"، به اهمیت کنترل چشم برای حفظ پاکدامنی اشاره کرده‌اند. این تشبیه بیانگر آن است که چشم، نگهدارنده اعضا و جوارح است و غفلت از آن منجر به فساد در سایر اعضا می‌گردد.

  *   **تشبیه "آب بینی گوسفند":** در نهج البلاغه، تشبیه مستقیمی از "آب بینی گوسفند" برای بیان بی‌ارزشی یافت نمی‌شود. با این حال، مفاهیم و ارزش‌هایی در نهج البلاغه وجود دارند که با این مفهوم قابل مقایسه هستند:
      *   **حکمت 454 - آزمايش بندگان 1:** در این حکمت، امام (علیه السلام) به ارزش ذاتی انسان و بی‌ارزشی ظاهری او در آغاز خلقت (نطفه بی‌ارزش) و پایان آن (مردار گندیده) اشاره کرده‌اند.
      *   **خطبه 32 - روزگار و مردمان:** در این بخش، دنیا و ارزش‌های مادی آن با تفاله برگ و بقایای قیچی شده پشم حیوانات مقایسه شده و بسیار ناچیز و بی‌ارزش شمرده شده‌اند. این مفهوم بی‌ارزشی با تشبیه فرضی "آب بینی گوسفند" قابل قیاس است.


text: حضرت علی علیه السلام در مورد كدام قوم فرمود«از شما حتی ده نفر باقی نخواهد ماند»؟
date: 2026-02-25 11:21:05
type: private
first_name: m
answer:
  در پاسخ به سوال شما، با استناد به پاسخ‌های جزئی ارائه شده، حضرت علی (ع) در مورد قوم خاصی نفرمودند که «از شما حتی ده نفر باقی نخواهد ماند».

  متن خطبه 73 نهج البلاغه (درباره مروان) که در پاسخ‌های جزئی ارائه شده، به سخنان امام علی (ع) در مورد مروان بن حکم اشاره دارد. در این خطبه، حضرت علی (ع) حکومت مروان را کوتاه و بی‌ارزش تشبیه کرده و درباره او و پسرانش نسبت به امت اسلام هشدار داده‌اند. اما در این بخش هیچ ذکری از پیش‌بینی نابودی یک قوم خاص و باقی نماندن حتی ده نفر از آنان، به میان نیامده است.

  همچنین، خطبه 373 نهج البلاغه (در مدح و ثناي پروردگار و نکوهش دنيا) که در پاسخ‌های جزئی آمده است، به نکوهش دنیا و زهد افراطی و تفریطی می‌پردازد و در آن به تشبیه گاو در مورد رفتار انسان در طلب دنیا اشاره شده است. اما این تشبیه نیز مربوط به نابودی یا باقی نماندن قومی خاص نیست.

  بنابراین، با توجه به پاسخ‌های جزئی ارائه شده، نمی‌توان به سوال اصلی پاسخ قطعی داد.


text: حضرت علی علیه السلام در مورد كدام قوم فرمود«از شما حتی ده نفر باقی نخواهد ماند»؟
date: 2026-02-25 11:29:44
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، حضرت علی (علیه السلام) در **خطبه 59** درباره **خوارج** فرمود: «به خدا سوگند! از آن ها (حتی) ده نفر نیز نجات نخواهد یافت و از شما ده نفر نیز کشته نخواهد شد.»


text: از دیدگاه حضرت علی علیه السلام شریرترین مردم چه كسانی هستند؟
date: 2026-02-25 11:44:56
type: private
first_name: m
answer:
  از دیدگاه حضرت علی (ع)، شریرترین مردم کسانی هستند که معیارهای زیر را دارند:

  *   **کسانی که اموال را در راه معصیت خدا به کار می‌گیرند:** (حکمت 416) این افراد با استفاده از اموال دیگران در مسیر گناه، به گناهکاران یاری می‌رسانند و خود نیز شقاوت را برای خویش رقم می‌زنند.

  *   **کسانی که به دنیا فریفته و مغرور می‌شوند:** (خطبه 223) این افراد به شدت به دنیا دل می‌بندند و از مسیر حق منحرف می‌گردند.

  *   **کسانی که از وظیفه خود در یاری حق سر باز می‌زنند و سستی می‌کنند:** (نامه 63) این افراد در برابر حق عناد می‌ورزند و وظایف خود را به درستی انجام نمی‌دهند.

  *   **احمقان بی سروپا و بی هدف:** این افراد بدون علم و دانش، دنبال هر صدایی می‌روند و با هر بادی حرکت می‌کنند. علم و دانش با مرگ آنان از بین می‌رود.

  *   **گروهی که دین را وسیله دنیا قرار می‌دهند:** این افراد از نعمت خدا بر ضد بندگانش و از دلایل الهی بر ضد اولیایش استفاده می‌کنند.

  *   **گروهی که اسیر لذت و شهوت هستند:** اینان دین و ایمان خود را فدای لذات و شهوات دنیوی می‌کنند.

  *   **گروهی که حریص به جمع کردن مال و اندوختن آن هستند:** این گروه از دین داران محسوب نمی‌شوند.

  *   **ستمگران:** (خطبه 158) اینان مرکب‌های معاصی و شتران بارکش گناهان هستند و کیفر شدیدی در انتظارشان است.

  *   **کسانی که در جهاد و دفاع از حق سهمی نداشته و غنائم مسلمانان را به ناحق طلب می‌کنند:** (خطبه 232) این افراد سهمی از دستاوردهای جهاد که متعلق به مجاهدان است را به ناحق مطالبه می‌کنند.

  *   **کسانی که به ظلم و ستم بر دیگران دست می‌زنند:** (نامه 1) این افراد با اعمال خود باعث نارضایتی عمومی می‌شوند.


text: حضرت علی علیه السلام چه مخلوقاتی را ستون برای عرش معرفی می‌كند؟
date: 2026-02-25 11:46:12
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده از نهج البلاغه:

  *   **خطبه 1 - آغاز آفرينش آسمان و زمين آدم:** حضرت علی (ع) گروهی را توصیف می‌کنند که "شانه های آن ها برای حفظ پایه های عرش خدا آماده است". این توصیف می‌تواند اشاره‌ای به ستون‌های عرش داشته باشد.

  *   **خطبه 239 - در ذکر آل محمد:** حضرت علی (ع) "آل محمد" را "ارکان اسلام" و "ستون های دین" معرفی می‌کنند. در این مورد، "ستون" به معنای مفهومی و اعتقادی است نه فیزیکی.

  با توجه به متون ارائه شده، به طور مستقیم و واضح، مخلوقاتی که حضرت علی (ع) آنها را "ستون" برای عرش معرفی می‌کنند، مشخص نشده است. اما در خطبه اول، توصیفی وجود دارد که می‌تواند به طور استعاری به نگهدارندگان پایه های عرش اشاره داشته باشد.


text: «زبیر» با حضرت علی علیه السلام چه نسبتی دارد؟
date: 2026-02-25 11:47:28
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس متن نهج البلاغه، «زبیر» یکی از کسانی بود که با حضرت علی (ع) بیعت کرد. (نامه 54 - به طلحه و زبير، نامه 54 - به طلحه و زبير توسط عمر بن حصين خزاعي)

  زبیر ادعا می‌کرد که بیعتش با حضرت علی (ع) تنها با دست بوده، نه با دل. (خطبه 8 - درباره زبير و بيعت او)

  طلحه و زبیر پس از بیعت با حضرت علی (ع)، به ایشان اعتراض کردند که چرا در کارها با آن ها مشورت نکرده و از آن ها کمک نگرفته است. (خطبه 205 - در خطاب به طلحه و زبير)

  حضرت علی (ع) در نامه‌ای به طلحه و زبیر، به بیعت آن دو اشاره کرده و فرمودند که آن ها از کسانی بودند که به سراغ ایشان آمدند و با او بیعت کردند. (نامه 54 - به طلحه و زبير، نامه 54 - به طلحه و زبير توسط عمر بن حصين خزاعي)

  همچنین، در مورد بیعت طلحه و زبیر، سخنانی از سوی حضرت علی (ع) بیان شده است. (خطبه 137 - درباره طلحه و زبير)

  حضرت علی (ع) در نامه به طلحه و زبیر، خطاب به آن ها فرمودند که شما دو نفر از کسانی بودید که به سراغ من آمدید و با من بیعت کردید. (نامه 54 - به طلحه و زبير)


text: حضرت علی علیه السلام چه كسی را تشبیه به گاو می‌كند و علت آن چیست؟
date: 2026-02-25 11:48:25
type: private
first_name: m
answer:
  با توجه به متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه، هیچ تشبیهی از سوی حضرت علی (ع) به گاو یافت نمی‌شود. بنابراین، نمی‌توان پرسش "حضرت علی علیه السلام چه كسی را تشبیه به گاو می‌كند و علت آن چیست؟" را بر اساس این متون پاسخ داد.


text: از دیدگاه حضرت علی علیه السلام شریرترین مردم چه كسانی هستند؟
date: 2026-02-25 11:49:25
type: private
first_name: m
answer:
  از دیدگاه حضرت علی (علیه السلام)، شریرترین مردم کسانی هستند که:

  *   **دنیاپرستند:** این افراد همچون سگ‌هایی هستند که پیوسته پارس می‌کنند و برای تصاحب چیزی بر سر یکدیگر فریاد می‌کشند، یا درندگانی که در پی دریدن یکدیگرند، در برابر هم می‌غرند و زوزه می‌کشند. زورمندان، ضعیفان را می‌خورند و بزرگترها، کوچکترها را مغلوب می‌سازند. آنها همچون چهارپایانی هستند که دست و پایشان بسته شده و بردگان سرسپرده مستکبران هستند. گروهی دیگر نیز همچون حیواناتی رها شده در بیابان شهوات، عقل خود را گم کرده و در راه‌های مجهول گام نهاده‌اند. آنها در وادی پر از آفت و سرزمین ناهموار سرگردانند، نه چوپانی دارند که آنها را هدایت کند و نه چراگاهی که به آن برسند. دنیا آنها را در طریق نابینایی به راه انداخته و چشم‌هایشان را از دیدن نشانه‌های هدایت برگرفته است. در نتیجه، در وادی حیرت سرگردانند و در نعمت‌ها و زرق و برق دنیا غرق شده‌اند. دنیا را به عنوان معبود خود برگزیده‌اند و دنیا نیز آنها را به بازی گرفته است و آنها نیز سرگرم بازی با دنیا شده‌اند و ماورای آن را به فراموشی سپرده‌اند. (نامه 31 - وصیتی به حسن بن علی)

  *   **دلبسته شدید به دنیا و حریص در طلب آن هستند:** سخت باید پرهیز کرد که دلبستگی‌ها و علاقه شدید دنیاپرستان به دنیا و حمله حریصانه آنها به دنیا، انسان را نفریبد و مغرور نکند. زیرا خداوند انسان را از وضع دنیا آگاه ساخته و دنیا خودش از فنا و زوالش خبر داده و بدی‌هایش را برای او آشکار کرده است.

  *   **منحرف، پیمان شکن، گمراه، گمراه کننده و فریب خورده هستند:** این صفات نشان‌دهنده دور شدن از مسیر حق و افتادن در دام ضلالت هستند.

  *   **گمشدگان وادی ضلالت هستند:** کسانی که از مسیر هدایت دور شده‌اند و در گمراهی به سر می‌برند، در زمره کسانی هستند که به سختی گرفتار شده‌اند.

  *   **ظالم هستند:** ظلم و ستم، و ایجاد اندوه و بلا برای مردم، از مصادیق شریت است. (نامه 5 - پس از رحلت رسول خدا)

  *   **فاسد و منحرف از حق هستند:** کسانی که موجب فتنه و آشوب می‌شوند و از حق منحرف می‌گردند، در زمره شریران قرار می‌گیرند. (خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا)

  *   **به مال و زندگی دیگران زیان می‌رسانند:** ربودن مال مردم و ایجاد ضرر مالی، از اعمال ناپسند و شریرانه است. (حکمت 307 - در آداب نوشتن)

  *   **در یاری دین خدا سستی می‌کنند و وظایف خود را انجام نمی‌دهند:** کسانی که وظیفه خود را در یاری حق و دین خدا به درستی انجام نمی‌دهند و سستی می‌کنند، در دایره شریت قرار می‌گیرند. (نامه 63 - به ابوموسی اشعری)

  *   **حقوق الهی را رعایت نمی‌کنند و امور را به غیر اهل آن می‌سپارند:** سپردن امور به دست کسانی که شایستگی آن را ندارند و قرار دادن آن در جایگاه نادرست، از مصادیق شریت و موجب عذاب الهی است. (خطبه 158 - پیامبر و قرآن)

  *   **مرتکب گناه و معصیت کثیر می‌شوند:** کثرت گناه و معصیت، فرد را در زمره شریران قرار می‌دهد. (خطبه 158 - پیامبر و قرآن)


text: «عرف‌ النار» لقب چه كسی و به چه معنا است؟
date: 2026-02-25 11:51:07
type: private
first_name: m
answer:
  «عرف‌ النار» به معنای «ننگ و عار» است. این عبارت در خطبه 192 - خطبه قاصعه نهج‌البلاغه آمده است و به عنوان شعاری که مردم به کار می‌بردند، توصیف شده است. این شعار نشان می‌دهد که مردم تحمل آتش دوزخ را دارند، اما ننگ و عار را نمی‌پذیرند.

  در متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه، اشاره‌ای به لقبی با عنوان «عرف‌النار» برای هیچ شخصیتی یافت نشد.


text: حضرت علی علیه السلام در مورد كدام قوم فرمود«از شما حتی ده نفر باقی نخواهد ماند»؟
date: 2026-02-25 11:52:10
type: private
first_name: m
answer:
  با توجه به پاسخ‌های جزئی ارائه شده، حضرت علی (ع) در مورد **مردم شام (لشکر معاویه)** فرمودند: «از شما حتی ده نفر باقی نخواهد ماند». این مضمون در **خطبه 27 - در فضيلت جهاد** به طور مشخص بیان شده است.


text: حضرت علی علیه السلام تركهای مغول را به صفاتی معرفی می‌كند؟
date: 2026-02-25 11:54:41
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، هیچ بخشی از متن‌های نهج البلاغه به توصیف خاص ترکان مغول توسط حضرت علی (ع) نپرداخته است. متون استخراج شده عمدتاً به مسائل سیاسی، اخلاقی، اجتماعی، حقوق مسلمانان مجاهد، فضایل پیامبر و خاندان او، وضعیت منافقان، و همچنین مفهوم و پیامدهای صفات در دیدگاه حضرت علی (ع) مانند اهمیت مال، پایبندی به قانون، دوراندیشی، قاطعیت در برابر فتنه، عبرت گرفتن از عواقب، دقت در بیان حقایق، صدق نیت، نگاه واقع‌بینانه به دنیا، مسئولیت‌پذیری و عدالت، و توکل بر خداوند اشاره دارند.


text: از دیدگاه حضرت علی علیه السلام كدام ظلم بخشودنی نیست؟
date: 2026-02-25 11:56:39
type: private
first_name: m
answer:
  از دیدگاه حضرت علی (ع)، ظلم‌هایی که بخشودنی نیستند، بر اساس متون ارائه شده از نهج البلاغه، به شرح زیر است:

  *   **تفسیر و تحریف قرآن:** تحریف معنای اصلی قرآن و تفسیر آن طبق میل شخصی، به گونه‌ای که موجب رانده شدن قرآن و اهل آن شود، از ظلم‌های نابخشودنی است. (خطبه 147 - در هدف از بعثت)
  *   **ستم بر رعیت و سوء استفاده از قدرت:** بی‌توجهی به حقوق اقشار مختلف جامعه، از جمله سپاهیان، خراج‌گزاران، قضات، کارگزاران، تجار، پیشه‌وران و نیازمندان، و عدم رسیدگی به امور آنان، مصداق ظلم است که حاکم شرع در برابر آن مسئول است. (نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت)
  *   **مسامحه در جهاد و تخلّف از دستورات:** کوتاهی و سستی در جهاد و سرپیچی از دستورات امام، بدون دلیل موجه، از مواردی است که مورد سرزنش قرار گرفته و در فضای کلی، اشاره به عدم بخشش کوتاهی‌ها دارد. (خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي)
  *   **ادعای دروغ و افترا به نیکان:** نسبت دادن دروغ به خدا و پیامبر، و افترا زدن و دروغ خواندن راستی نیکان، و قرار دادن کیفر گناه برای اعمال نیک، از مصادیق ظلم به حق و حقیقت است که نابخشودنی است. (خطبه 147 - در هدف از بعثت)


text: محبوبترین چیزی كه حضرت علی علیه السلام دوست داشت با آن ملاقات كند چه بود؟
date: 2026-02-25 11:58:18
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس متن‌های ارائه شده، محبوبترین چیزی که حضرت علی (ع) دوست داشت با آن ملاقات کند، **مرگ** بود.

  این موضوع در **خطبه 180 - در نکوهش يارانش** بیان شده است، که در آن حضرت علی (ع) فرمودند: "در چنین شرایطی محبوبترین چیزی که دوست دارم با آن ملاقات کنم مرگ است!"


text: مراد از«ناكثین»، «قاسطین» و «مارقین» چه كسانی هستند؟
date: 2026-02-25 11:59:15
type: private
first_name: m
answer:
  **مراد از «ناكثین»، «قاسطین» و «مارقین» در فرهنگ اسلامی**

  در فرهنگ اسلامی، این اصطلاحات به گروه‌های خاصی از افراد اشاره دارند که در تاریخ اسلام نقش مهمی ایفا کرده‌اند.

  **ناكثین:**
  «ناكثین» به کسانی اطلاق می‌شود که پیمان خود را شکسته‌اند. این واژه در زمینه‌های مختلفی به کار رفته است، اما در متون دینی اغلب به پیمان‌شکنان در مسائل سیاسی و اعتقادی اشاره دارد.

  *   **خطبه 162 - چرا خلافت را از او گرفتند؟:** در این خطبه، امام علی (علیه السلام) به کسانی که خلافت را از ایشان گرفتند اشاره می‌کند و «معاویه و دار و دسته منافقان» را در شمار ناکثین قرار می‌دهد که با پیمان‌شکنی و مقابله با حق، خلافت اسلامی را تهدید کرده‌اند.
  *   **خطبه 91 - خطبه اشباح:** هرچند مستقیماً به واژه «ناكثین» اشاره نشده، اما مفهوم پیمان‌شکنی در برابر حق و حقیقت در آن وجود دارد.
  *   **خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس:** رفتار عثمان منجر به شکسته شدن پیمان‌ها و عهدها می‌شد و می‌تواند افرادی را که در این مسیر قرار می‌گرفتند، در دسته پیمان‌شکنان قرار دهد.
  *   **خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان:** هرگونه اقداماتی که باعث تضعیف خط الهی شود، می‌تواند به نوعی پیمان‌شکنی با رسالت پیامبر تلقی گردد.
  *   **خطبه 189 - ايمان:** کسانی که حجت خدا را شناخته و به او ایمان نیاورند، در شمار مستضعفان قرار می‌گیرند. این در مقابل کسانی است که پیمان خود را با خدا و حجت او شکسته و به انکار یا مقابله با آن می‌پردازند.
  *   **حکمت 473:** کسانی که پس از رحلت پیامبر، جایگاه ایشان و وارثان حقش را نادیده گرفتند و پیمان خود را با وصیت پیامبر شکسته، می‌توانند مصداق ناکثین باشند.

  **قاسطین:**
  «قاسطین» به کسانی اطلاق می‌شود که از حق منحرف شده و به ستمگری پرداخته‌اند.

  *   **خطبه 238 - درباره حکمين:** در این خطبه، منظور از «قاسطین» شامیان (پیروان معاویه) هستند که در مقابل امام علی (ع) ایستادگی کرده و در برابر حق ستم روا داشتند.

  **مارقین:**
  هیچ یک از متن‌های ارائه شده به طور مستقیم به تعریف یا اطلاق واژه "مارقین" در فرهنگ اسلامی نپرداخته است. کلمه "مارقین" به معنای "خارج شدگان" است و در اصطلاح دینی به گروهی از خوارج اطلاق می‌شود که از دین خارج شده‌اند. این مفهوم در متون نهج البلاغه به صورت مستقیم با این واژه بیان نشده است.

  این اصطلاحات در متون زیر از نهج البلاغه به کار رفته است:

  *   **خطبه 238 - درباره حکمين:** این خطبه در مورد حکمیت و نکوهش شامیان (پیروان معاویه) است.
  *   **خطبه 32 - روزگار و مردمان:** این خطبه به توصیف مردمان روزگار و وضعیت آنان می‌پردازد.


text: از دیدگاه حضرت علی علیه السلام بهترین مخلوق در نزد خدا چه كسی است؟
date: 2026-02-25 12:00:31
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی استخراج شده از نهج‌البلاغه، بهترین مخلوق در نزد خداوند کسی است که:

  *   **تابع امر خداوند باشد:** اطاعت مخلوق در معصیت خالق روا نیست.
  *   **اخلاقی پاک داشته باشد:** اخلاقش از همه پاکان، پاک تر، و باران جود و سخایش، از همه بادوام تر بود.
  *   **در راه خیر انفاق کند:** کسی که با دست کوتاه ببخشد با دست بلند به او بخشیده می شود.
  *   **آماده سفر آخرت باشد:** با تهیه زاد و توشه برای سفر آخرت آماده شود، و چشم به برق نجات (و دلیل راه) بدوزد و مرکب راهوار خود را برای این سفر آماده سازد و بار و بنه خویش را بر آن ببندد. (آمادگی برای سفر آخرت)

  همچنین، کسانی که به پیامبرش تاسّی جویند و در پی او گام بردارند، از محبوب‌ترین بندگان نزد خدا هستند.


text: حضرت علی علیه السلام چه چیز را به میوه نارس تشبیه می‌كند؟
date: 2026-02-25 12:01:31
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، حضرت علی (ع) هیچ چیزی را به میوه نارس تشبیه نمی‌کند. تشبیهات موجود در پاسخ‌های جزئی شامل موارد زیر است:

  *   **خطبه 158 - پيامبر و قرآن:** در این خطبه، خوردنی‌ها و آشامیدنی‌های ناگوار و زهرآلود به عنوان عاقبت سپردن حکومت به غیر اهلش بیان شده است، اما تشبیه خاصی به میوه نارس وجود ندارد.
  *   **حکمت 466 - ستايش پاکدامني:** در این حکمت، "نشیمنگاه" به "مشک" و "چشم" به "بندی که بر دهانه مشک می‌بندند" تشبیه شده است.


text: بزرگترین شاهد در نهج‌البلاغه در خطبه 212 چه كسی معرفی شده است؟
date: 2026-02-25 12:02:12
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، **پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)** به عنوان شاهد و گواه در رستاخیز و به عنوان نعمت و فرستاده بحق به سوی شما، به عنوان رحمت معرفی شده است. این موضوع در **خطبه 106 - وصف پيامبر و بيان دلاوري** ذکر شده است.

  لازم به ذکر است که در سایر پاسخ‌های جزئی ارائه شده، هیچ کس به عنوان شاهد در خطبه 212 نهج البلاغه معرفی نشده است.


text: حضرت زمامداران بنی امیه را به چه چیزی تشبیه نمود
date: 2026-02-25 12:02:52
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت علی (ع) زمامداران بنی امیه را به گروهی تشبیه نمود که تا زمان معینی مهلت دارند به تاخت و تاز مشغول باشند. (حکمت 464 - دعاي باران)

  در حکمت 464 نهج البلاغه، امام علی (ع) می‌فرماید: "بنی امیه تا زمان معینی مهلت دارند که به تاخت و تاز مشغول باشند و همین که بین آن ها اختلاف افتاد دشمنان ضعیف کفتار صفتشان آن ها را فریب می دهند و بر آنان پیروز می شوند." (حکمت 464 - دعاي باران)

  مرحوم سید رضی در ذیل این گفتار حکیمانه، تعبیر "مرود" را به معنای مهلت دادن و اظهار کردن دانسته و بیان می‌کند که این تعبیر از فصیح‌ترین و جالب‌ترین تعبیرات است. گویا امام (علیه السلام) مهلتی را که آن‌ها برای حکومت دارند، به میدان مسابقه‌ای تشبیه کرده که مسابقه دهندگان با نظم و ترتیب در یک مسیر به سوی هدفی پیش می‌روند، اما هنگامی که به آن هدف رسیدند، نظم آن‌ها به هم می‌خورد. (حکمت 464 - دعاي باران)

  در این بخش از سخنان امام علی (ع)، دشمنان زمامداران بنی امیه به "کفتار" تشبیه شده‌اند. (حکمت 464 - دعاي باران)


text: ستمى که بدون مجازات نمى ماند
date: 2026-02-25 12:03:52
type: private
first_name: m
answer:
  **ستمى که بدون مجازات نمى ماند**

  **عدالت الهی و حسابرسی نهایی**
  حسابرسی اعمال در روز قیامت، حتی برای کوچکترین اعمال باعث می‌شود ستم بدون مجازات نماند. در آن روز، دلایل باطل ابطال شده و پاداش و جزای اعمال به طور عادلانه پرداخت خواهد شد.

  **حکمت خویشتن‌داری و دوری از ستم**
  ستم به ناتوان زشت ترین ستم هاست. ستمگری که تیغ ستم برکشد، سرانجام خودش با آن کشته می‌شود. (حکمت 201)

  **خودسازی و تقوا**
  کسی که تقوای الهی را پیشه کند، خداوند راهی در زمین و آسمان برای او خواهد گشود.

  **عواقب ستم**
  ستم به دیگران، مانند آن است که دوست نداریم به ما ستم شود. کسی که ستم کند، عاقبت خودش به ستم دچار خواهد شد. (ترک ستم - نامه 31)
  ستم به ناتوان زشت ترین ستم هاست. (ترک ستم - نامه 31)

  **رستگاری با پرهیزکاری**
  در صحنه عدل الهی، هر قدمی که به ناحق برداشته شده باشد، مجازات خواهد شد.

  **خطبه 29 - در نکوهش اهل کوفه**
  افراد ضعیف و ناتوان، هرگز نمی توانند ستم را از خود دور کنند؛ و حق جز با تلاش و کوشش به دست نمی آید.

  **حکمت 261 - کوشش براي دنيا و آخرت**
  رعایای پیش از من از ستم فرمانروایانشان شکایت داشتند؛ اما من امروز از ستم رعیتم شکایت دارم. گویی من پیروم و آن ها پیشوا و من محکومم و آن ها حاکم.

  **پیامدهای ستم بدون مجازات**
  ستمگران غم و اندوه را در خانه ها و خیمه ها فرو می ریزند و بلا و بدبختی را وارد می کنند. در آن روز برای مردم ستمدیده نه در آسمان عذرپذیری وجود دارد و نه در زمین یار و یاوری. خداوند از ستمگران انتقام می گیرد و آنها را به سزای اعمالشان می رساند.

  **ترک ستم (نامه 31)**
  ستم به ناتوان زشت ترین ستم هاست. به دیگران ستم نکن همان گونه که دوست نداری به تو ستم شود.


text: چه عاملی موجب بسیج شدن مردم بر علیه دشمن می شود
date: 2026-02-25 12:04:45
type: private
first_name: m
answer:
  عوامل بسیج شدن مردم بر علیه دشمن، بر اساس نهج البلاغه، به شرح زیر است:

  **1. دعوت به یاری دین و دفاع از حق:**
  مفهوم بسیج مردمی در نهج البلاغه، دعوت و فراخواندن مردم برای یاری دین و دفاع از حق در برابر دشمن است. این مفهوم در شرایطی که دشمن به سرزمین اسلامی حمله کرده و حقوق مردم مورد تهاجم قرار گرفته، اهمیت پیدا می کند. (مفهوم بسیج مردمی در نهج البلاغه)
  امام (علیه السلام) در خطبه 39، پس از آگاهی از حمله دشمن به عین التمر، مردم را برای یاری و همکاری بسیج می کند. ایشان مردم را نکوهش می کند که چرا برای یاری دین پروردگارشان منتظر چه هستند و آیا دینی ندارند که آنها را گرد هم آورد یا غیرتی که آنها را به خشم آورد. (دعوت به جهاد و یاری دین)

  **2. جمع آوری سپاه و آمادگی در برابر دشمن:**
  در حکمت 261، هنگامی که خبر حمله اصحاب معاویه به انبار و غارت آنجا را شنید، مردم خود را به ایشان رساندند و آمادگی خود را برای مقابله با دشمن اعلام کردند. امام (علیه السلام) در پاسخ، بر لزوم بسیج یک سپاه تاکید می کند. (جمع آوری سپاه)
  در خطبه 22، امام (علیه السلام) اشاره می کند که شیطان، حزب خود را بسیج کرده و سپاهش را گردآورده تا ظلم و ستم را بازگرداند. این جمله بیانگر آمادگی دشمن برای حمله و لزوم بسیج مردمی در برابر آن است. (فراهم کردن آمادگی در برابر دشمن)

  **3. سستی و کوتاهی مردم در جهاد:**
  سستی و کوتاهی مردم در امر جهاد با دشمن، عامل عدم بسیج مردم است. (خطبه 34 - پیكار با مردم شام)

  **4. دلاوری و شجاعت در مبارزه:**
  دلاوری و شجاعت در مبارزه با دشمن، تشویق به بسیج و پیکار است. (نامه 34 - به محمد بن ابی بکر)

  **5. توبیخ و سرزنش اصحاب به دلیل مسامحه در جهاد:**
  توبیخ و سرزنش اصحاب به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستورات، در جهت بسیج مردم انجام می شود. (خطبه 25 - رنجش از یاران سست رای)

  **6. نقش رهبری و الگوهای اجتماعی:**
  *   **دعوت به اجابت و پیروی از رهبر:** عاقل با چشم دل، پایان کار را می نگرد و اعماق و بلندی های آن را درک می کند. دعوت کننده ای دعوت (به حق) کرد و رهبری به امر سرپرستی قیام نمود. اکنون بر شما لازم است که دعوت او را اجابت کرده و از رهبرتان پیروی کنید. (دعوت به اجابت و پیروی از رهبر)
  *   **نکوهش سستی مردم و بیان وظیفه رهبر:** امام (علیه السلام) پس از شنیدن خبر حمله اصحاب معاویه به انبار و غارت آنجا، مردم خود را به سوی ایشان فرا خواند. امام (علیه السلام) در مواجهه با سستی مردم، از ستم رعیت بر خود شکوه می کند و خود را در موقعیت پیرو و محکوم می بیند. (نکوهش سستی مردم و بیان وظیفه رهبر)
  *   **بسیج مردم توسط رهبر در مواجهه با دشمن:** از خطبه های امام (علیه السلام) است آن را هنگامی ایراد فرمود که از حمله «نعمان بن شبیر» (از یاران معاویه) به «عین التمر» (از مناطق شمالی عراق) آگاه شد. امام (علیه السلام) در این خطبه، عذر خویش را (از عدم مقابله سریع با دشمن) بیان و مردم را برای یاری و همکاری بسیج می کند. (بسیج مردم توسط رهبر در مواجهه با دشمن)
  *   **اقدام عملی رهبر برای ترغیب مردم:** امام (علیه السلام) شخصا پیاده به طرف نخیله (منزلگاهی نزدیک کوفه که محل اجتماع لشکر بود) حرکت کرد. مردم خود را به امام (علیه السلام) رساندند. (اقدام عملی رهبر برای ترغیب مردم)

  **7. آمادگی روحی و عملی:**
  استغفار به عنوان مرحله ای از آمادگی روحی و عملی شامل پشیمانی از اعمال گذشته، تصمیم بر ترک همیشگی آن ها، بازگرداندن حقوق ضایع شده، ادای واجبات فوت شده، آب کردن گوشت روییده بر اثر حرام با اندوه بر گناه، و چشاندن سختی طاعت به همان اندازه لذت گناه است. (تبیین مفهوم استغفار به عنوان مرحله ای از آمادگی روحی و عملی)
  ارتباط با گناه و لذت های دنیوی، یکی از مراحل استغفار است که شامل پشیمانی و تصمیم بر ترک گناه می شود. (ارتباط با گناه و لذت های دنیوی)

  **8. تأکید بر نقش چشم در شکل گیری باورها:**
  قلب، کتاب چشم است. (و آنچه را انسان با چشم می بیند و می آزماید در قلبش نقش می بندد). (تأکید بر نقش چشم در شکل گیری باورها و نگرش ها)

  **9. حفظ نسل پیامبر:**
  حفظ نسل پیامبر به عنوان یک اولویت، یکی از انگیزه‌های مهم برای حفظ جان افراد است. (حفظ نسل پیامبر به عنوان یک اولویت)

  **10. نقش اهل بیت به عنوان وارثان علم:**
  اهل بیت به عنوان وارثان علم و اسرار پیامبر، نقش مهمی در هدایت و رهبری دارند. (نقش اهل بیت به عنوان وارثان علم و اسرار پیامبر)

  **11. وحدت و اتحاد در برابر دشمن:**
  وحدت و همدلی مردم، از مهمترین عوامل در افزایش مشارکت مردمی است. پراکندگی مسلمانان در امر حق در مقابل اتحاد دشمن در امر باطل، عامل اصلی شکست است. (وحدت و اتحاد در برابر دشمن)

  **12. اطاعت از رهبری و پرهیز از سستی:**
  رهبری و فرماندهی، نقش اساسی در بسیج و هدایت مردم دارد. اطاعت از رهبری، لازمه انسجام و مشارکت فعال است. (اطاعت از رهبری و پرهیز از سستی)

  **13. احساس مسئولیت مشترک و دلسوزی رهبر:**
  رهبر جامعه باید نسبت به مردم احساس دلسوزی و مسئولیت داشته باشد و این احساس را به مردم نیز منتقل کند. این دلسوزی رهبر، باعث ایجاد حس اعتماد و مسئولیت‌پذیری در میان مردم می‌شود. (احساس مسئولیت مشترک و دلسوزی رهبر)

  **14. ضرورت آمادگی و اقدام به موقع:**
  در شرایط تهدید، آمادگی و اقدام به موقع از سوی رهبری و مردم بسیار حیاتی است. (ضرورت آمادگی و اقدام به موقع)

  **15. جلب مشارکت افراد شایسته:**
  رهبری باید از افراد توانمند و شایسته برای دفاع از دین و مرزها بهره ببرد. (جلب مشارکت افراد شایسته)

  در مجموع، بسیج مردمی در نهج البلاغه به معنای فراخوان عمومی برای مقابله با تهدیدات و دفاع از ارزش ها و سرزمین اسلامی است، و لازمه آن اطاعت مردم از فرمان رهبر، آمادگی برای جهاد، وحدت و اتحاد، احساس مسئولیت مشترک و اقدام به موقع است.


text: رئیس خوارج چه کسی بود؟
date: 2026-02-25 12:08:30
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، رئیس خوارج **ذوالثدیه** بود.

  از سخنان امام (علیه السلام) در خطبه 192 - خطبه قاصعه: "شیطان ردهه (ذوالثدیه، رئیس خوارج) با صاعقه ای که بر او فرود آمد به گونه ای که آخرین تپش های قلب و لرزش سینه اش شنیده شد، شرّ او از من دفع گردید."

  همچنین، **برج بن مسهر طایی** نیز از خوارج بود که امام (علیه السلام) با او سخن گفته است. (خطبه 184 - خطاب به برج بن مسهر طایی)


text: با مرگ پیامبر چه چیزی قطع شد
date: 2026-02-25 12:10:10
type: private
first_name: m
answer:
  با مرگ پیامبر اسلام (ص)، آنچه قطع شد عبارتند از:

  *   **نبوّت و پیام آوردن (از سوی خدا) و اخبار آسمان** (خطبه 235 - هنگام غسل دادن و کفن کردن رسول خدا)
  *   **سنت پیامبران که هرگز امت خود را بی سرپرست رها نمی کردند، در میان شما به جای نهاد.** (خطبه 1 - آغاز آفرينش آسمان و زمين آدم)

  با رحلت پیامبر (ص)، **غم و اندوهی فراگیر شد** و مسلمانان **عزادار** بودند، به طوری که نتوانستند به دنبال زینت باشند (حکمت 473 -). این عزاداری بر اعمال ظاهری مانند رنگ کردن محاسن نیز تاثیر گذاشته بود (حکمت 473 - عزاداری).


text: اوصاف خداوند چیست
date: 2026-02-25 12:11:22
type: private
first_name: m
answer:
  اوصاف خداوند در نهج البلاغه عمدتاً در خطبه‌ها یافت می‌شود. در این راستا، خطبه‌های زیر به طور خاص به این موضوع اشاره دارند:

  **خطبه 49 - صفات خداوندي:**
  این خطبه به ستایش خداوندی می‌پردازد که ذاتش از همه چیز مخفی‌تر است، اما نشانه‌های واضحی بر هستی او دلالت دارند. هیچ چشمی قادر به مشاهده ذات او نیست و عقل‌ها از درک کنه صفاتش ناتوانند، اما شناخت لازم را دارا هستند. وجود جهان نشانه آشکار خداست و دل‌های منکران به وجودش اقرار دارند. خداوند از تشبیه به مخلوقات و انکار ذات خود منزه است.

  **خطبه 86 - صفات پروردگار-پرهيزگاري:**
  این خطبه بخشی از صفات خداوند متعال را دربردارد.

  **خطبه 72 - درود بر پيامبر:**
  این خطبه نیز شامل بخشی از صفات خداوند سبحان است.

  **خطبه 91 - خطبه اشباح:**
  در این خطبه، خداوند به عنوان موجودی معرفی شده که موجودات را بدون نیاز به نقشه‌ یا سرمشق قبلی از عدم به وجود آورده است. آثار صنع و حکمت او، انسان را به سوی شناخت او هدایت می‌کند و هر مخلوقی حجتی بر وجود اوست.

  **خطبه 152 - ستايش خدا، پيشوايان دين:**
  این خطبه درباره صفات خداوند و اوصاف پیشوایان دین است.

  **خطبه 198 - در سفارش به تقوا و وصف اسلام و پيامبر:**
  این خطبه به احاطه علم خداوند به همه جزئیات اشاره دارد.

  **خطبه 45 - گذرگاه دنيا:**
  این خطبه در ستایش خداوند است.

  **مراد از صفات ذات الهی چیست؟**
  بر اساس این متون، صفات ذات الهی به ویژگی‌های وجودی خداوند اطلاق می‌شود که بخشی از حقیقت و ماهیت او را تشکیل می‌دهند. این صفات از دسترس درک مستقیم عقل و حواس انسان خارج هستند، اما از طریق نشانه‌های خلقت و وجود جهان، به وجود او پی می‌بریم. صفات ذات الهی، شامل مواردی است که بیانگر برتری مطلق، نزدیکی بی‌نهایت، و عجز عقل از احاطه به کنه وجود اوست. خداوند متعال از هرگونه تشبیه به مخلوقات و انکار ذات خود منزه است.


text: در غوغاى ساحران حضرت موسی از چه ترسید
date: 2026-02-25 12:12:47
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، هیچ بخشی به طور مستقیم به اینکه حضرت موسی (ع) از چه چیزی در غوغای ساحران ترسید، اشاره نمی‌کند.

  **پاسخ‌های جزئی:**

  *   **عدم وجود اطلاعات مستقیم:** "هیچ بخشی از متون ارائه شده مستقیماً به شرح واقعه غوغای ساحران در زمان حضرت موسی (علیه السلام) نمی‌پردازد."
  *   **حکمت 175 - ايستادگي خود در راه حق:** این حکمت بیان می‌کند که "هنگامی که از چیزی (زیاد) می ترسی خود را در آن بیفکن، چرا که سختی پرهیز از آن از آنچه می ترسی بیشتر است." این طرز تفکر می‌تواند در مواجهه با موقعیت‌های دشوار، از جمله رویارویی با ساحران، نیز کاربرد داشته باشد. (این حکمت به ترس حضرت موسی اشاره ندارد، بلکه به طرز برخورد کلی با ترس می‌پردازد.)
  *   **ماهیت غوغای ساحران و واکنش آن به معجزات حضرت موسی (حکمت 317 - در رثاي محمد بن ابي بکر):** در این بخش، پس از عبور بنی اسرائیل از دریا، عده‌ای از آنها نزد پیامبر خود رفتند و درخواست ساختن بت کردند. موسی (ع) در پاسخ فرمود: "شما مردم نادانی هستید." این نشان‌دهنده انحراف فکری و گمراهی است که می‌تواند با "غوغای ساحران" هم‌تراز تلقی شود. واکنش حضرت موسی در برابر این درخواست، توبیخ و یادآوری جهل و نادانی آنهاست، که نشان‌دهنده قاطعیت ایشان در برابر انحراف و هدایت مردم به سوی توحید است. (این بخش به واکنش حضرت موسی در برابر گمراهی و نادانی قوم اشاره دارد، نه ترس او از ساحران.)


text: علاقه فرزند ابوطالب به مرگ به چه چیزی تشبیه شده
date: 2026-02-25 12:14:09
type: private
first_name: m
answer:
  علاقه فرزند ابوطالب به مرگ (و شهادت در راه خدا و اطاعت از اوامر الهی) به **انس و علاقه طفل شیرخوار به پستان مادرش** بیشتر است! (خطبه 5 - پس از رحلت رسول خدا)


text: چه کسانی در پیشگاه خداوند مبغوضترین مردمند
date: 2026-02-25 12:15:14
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس آموزه‌های اسلامی در نهج‌البلاغه، مبغوضترین مردم در پیشگاه خداوند کسانی هستند که دارای صفات و ویژگی‌های زیر باشند:

  *   **قرار دادن همتایی برای خدا در عبادتی که بر او فرض کرده است.** (بر اساس پاسخ‌های جزئی)
  *   **خشم خود را با کشتن بی‌گناهی فرو نشاندن.** (بر اساس پاسخ‌های جزئی)
  *   **کسی را به سبب عملی که دیگری انجام داده نکوهش کردن یا متهم ساختن.** (بر اساس پاسخ‌های جزئی)
  *   **برای برآوردن حاجتی که به مردم دارد، بدعتی در دین خدا گذاشتن.** (بر اساس پاسخ‌های جزئی)
  *   **ملاقات مردم با دو چهره و سخن گفتن با دو زبان (نفاق و دورویی).** (بر اساس پاسخ‌های جزئی)
  *   **فرار از جهاد که ننگی در نسل‌های آینده و آتشی در روز حساب است.** (بر اساس پاسخ‌های جزئی)
  *   **مسامحه در جهاد و تخلف از دستورات الهی.** (بر اساس پاسخ‌های جزئی)
  *   **بنده ای که خداوند او را به خودش واگذاشته؛ از راه راست منحرف گشته و بدون راهنما گام برمی دارد. او (چنان فریفته دنیاست که) اگر به تحصیل دنیا خوانده شود، اجابت می کند و برای آن می کوشد و اگر به تحصیل آخرت دعوت شود، سستی می ورزد؛ گویا آنچه برای آن کار می کند بر او واجب است و آنچه در آن سستی نشان می دهد، از او ساقط می باشد.** (بر اساس پاسخ‌های جزئی)
  *   **کسی که خداوند وی را به حال خود واگذشته و از راه راست منحرف می گردد. او به سخنان بدعت آمیز خویش و دعوت به گمراهی ها سخت دل بسته است، به همین دلیل مایه انحراف کسانی است که فریبش را خورده اند! از مسیر هدایت پیشینیان، گمراه شده و کسانی را که در زندگی اش یا پس از مرگش به او اقتدا کنند گمراه می سازد! او بار گناه کسانی را که گمراه ساخته به دوش می کشد و همواره در گروی گناهان خویش است.** (بر اساس خطبه 103 - در تشويق به زهد، و خطبه 17 - داوران ناشايست)
  *   **دو گروه اند** (مبغوض ترین خلایق نزد خدا) (بر اساس خطبه 17 - داوران ناشايست)


text: چه کسی هم در کفر و هم در اسلام اسیر گشت
date: 2026-02-25 12:16:21
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، نمی‌توان به طور مستقیم و با ذکر نام، شخصیت‌هایی را معرفی کرد که هم در دوران کفر و هم در دوران اسلام اسیر یا زندانی شده باشند. متن‌های نهج البلاغه بیشتر به مقایسه‌ها، تضادها و رویدادهای کلی این دو دوره می‌پردازند.

  **اشاره به دوران کفر و اسلام:**

  *   **نامه 28 - در پاسخ معاويه که از بهترين نامه هاست:** این بخش به مقایسه میان بنی‌هاشم و بنی‌امیه می‌پردازد و ضمن برشمردن فضایل بنی‌هاشم در دوران جاهلیت و اسلام، به برخی از شخصیت‌های برجسته هر دو گروه اشاره می‌کند. این بخش به زندانی شدن این افراد اشاره‌ای ندارد، اما تضاد میان موقعیت و سرنوشت این شخصیت‌ها در دو دوره تاریخی را روشن می‌کند.
  *   **خطبه 192 - خطبه قاصعه:** در این خطبه، امام علی (علیه السلام) به دوران جاهلیت و انحرافات آن اشاره می‌کنند و بیان می‌دارند که مردم در آن زمان "در کفر و بی دینی جان می سپردند." همچنین به احیای احکام جاهلیت پس از اسلام اشاره می‌شود. این بخش به طور کلی به شرایط و سرنوشت افراد در دوران کفر اشاره دارد، اما به اسارت یا زندانی شدن افراد در این دوران یا در دوران اسلام اشاره‌ای نمی‌کند.

  **وقایع منجر به اسارت در هر دو دوران:**

  *   **دوران کفر:**
      *   **غلبه دشمنان و استیلا بر بلاد:** در دوران جاهلیت، غلبه قبایل و امپراتوری‌های دیگر بر سرزمین‌ها منجر به اسارت ساکنان آن می‌شد. این امر در **"خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي"** اشاره شده است که "اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند." این استیلا و غلبه، خود عملی است که در دوران قبل از اسلام نیز وجود داشته و منجر به اسارت می‌شده است.
      *   **کفر و بی دینی:** **خطبه 151** به دورانی اشاره دارد که "مردم حرام را حلال می شمردند، دانشمندان را تحقیر می کردند، در دوران فترت (و غیبت اولیای الهی) قدم به عرصه حیات می گذاشتند و در کفر و بی دینی جان می سپردند." این شرایط کلی کفر و بی دینی، زمینه‌ساز شرایطی بوده که ممکن است اسارت را نیز در پی داشته باشد.

  *   **دوران اسلام:**
      *   **غلبه دشمنان در جنگ‌ها:** با وجود تبیین ارزش‌های اسلامی، همچنان جنگ‌ها و درگیری‌ها منجر به اسارت می‌شد. در **"خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي"**، اشاره به غلبه "بسْربن ابی ارْطاره بر آنجا" (یمن) و سپس بازگشت فرمانداران امام، حاکی از این است که درگیری‌های نظامی در دوران اسلام نیز می‌توانست به غلبه و اسارت بینجامد.
      *   **فتنه‌ها و شورشیان:** **"نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه"** به "فتنه (فتنه جمل)" اشاره دارد و بیان می‌دارد که این فتنه "حادثه بزرگی است که باید بر مرکبش سوار شد". فتنه‌ها و شورش‌ها در جوامع اسلامی می‌توانست منجر به درگیری و در نهایت اسارت افراد شود.
      *   **اختلافات در رهبری و خلافت:** در **"نامه 28 - در پاسخ معاويه"**، به استدلال مهاجران و انصار در سقیفه برای اثبات حقانیت خود در خلافت اشاره شده است. این گونه اختلافات و درگیری‌ها بر سر قدرت، در دوران پس از پیامبر (ص) منجر به جنگ‌هایی شد که می‌توانست اسارت را در پی داشته باشد.
      *   **شرایط اقتصادی و اجتماعی:** **"نامه 53 - عهدي که براي مالک اشترنخعي نوشت"** اشاره دارد که مردم یک کشور از گروه‌های متعددی تشکیل شده‌اند و هر کدام به دیگری نیازمندند. در این میان، گروهی "اهل جزیه" هستند که "در پناه حکومت اسلامی زندگی می کنند و در برابر حفظ جان و مالشان به حکومت اسلامی مالیاتی می پردازند." گرچه جزیه با اسارت تفاوت دارد، اما نشان‌دهنده روابطی است که در آن وضعیت گروه‌هایی تحت حاکمیت قرار می‌گرفتند.

  **مفهوم "اسارت" در هر دو دوره:**

  *   **دوره کفر:** در دوره کفر، همانطور که در **"نامه 18 - به عبدالله پسر عباس، کارگزار امام در بصره"** اشاره شده، "گروگان ویرانی" وجود دارد. سنگ غصبی در بنای خانه، کنایه از این است که ستم و تصاحب مال دیگری، بنیان را ویران می‌کند. این نوع اسارت بیشتر جنبه مادی و عینی دارد و به تجاوز به حقوق مالی و تصاحب اموال اشاره می‌کند.

  *   **دوره اسلام:** در دوره اسلام، مفهوم اسارت یا به معنای بردگی و وابستگی در **"حکمت 271 - ترغيب به واجبات"** آمده است. در این حکمت، امام علی (ع) میان برده بیت المال و فرد دیگری که از مردم دزدی کرده، تفاوت قائل می‌شوند. برده بیت المال "مال خدا" دانسته شده و حد سرقت بر او جاری نمی‌شود، چرا که بخشی از مال خدا، بخشی دیگر را خورده است. این نشان می‌دهد که در اسلام، مفهوم اسارت (به معنای مالکیت بر انسان) با دیدگاه متفاوتی نسبت به دوران جاهلیت نگریسته می‌شود و حتی بردگان نیز حقوقی دارند و در شرایطی که بخشی از مال خدا محسوب می‌شوند، احکام متفاوتی برایشان در نظر گرفته می‌شود.

      همچنین، در **"خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي"**، اشاره به "استیلا یافتن اصحاب معاویه بر پاره‌ای از بلاد" و "غلبه بر یمن" نشان‌دهنده نوعی اسارت سیاسی و نظامی است که در دوره اسلامی نیز رخ می‌دهد، اما این اسارت به معنای غلبه و ستم است که باید در برابر آن ایستادگی کرد.

  به طور کلی، در حالی که در دوره کفر، مفهوم اسارت بیشتر به تصاحب مادی و سلطه ظالمانه اشاره دارد، در اسلام، ضمن وجود اشکالی از اسارت (مانند بردگی)، نگاه به انسان و حقوق او تغییر کرده و به جنبه‌های معنوی و عدالت نیز توجه بیشتری می‌شود. همچنین، مفهوم "اسارت" در معنای ستم و غلبه نیز در هر دو دوره مشترک است، اما در اسلام، مبارزه با آن به عنوان یک وظیفه دینی تلقی می‌شود.


text: چه کسی هم در کفر و هم در اسلام اسیر گشت
date: 2026-02-25 12:17:19
type: private
first_name: m
answer:
  هیچ کدام از پاسخ‌های جزئی ارائه‌شده به صورت مستقیم به این سوال پاسخ نمی‌دهند که چه کسی هم در کفر و هم در اسلام اسیر گشت.

  *   **حکمت 22** و **حکمت 22 - ترغيب به کردار نيکو 1** معنای "اسیر گشتن" را به "خوار و بی مقدار بودن" و "جایگاه برده و اسیر" در صورت عدم احقاق حق تفسیر می‌کنند، اما نام شخص یا گروه خاصی را ذکر نمی‌کنند.
  *   **خطبه 73** به اسیر شدن "مروان بن حکم" در جنگ جمل اشاره دارد، اما این اسارت در دوران اسلام اتفاق افتاده است.
  *   **نامه 64** به این نکته اشاره می‌کند که مسلمانان در ابتدا ایمان آوردند در حالی که دیگران بر کفر خود باقی ماندند، اما "اسیر شدن" را در این بخش به صورت فیزیکی یا در دو دوره متفاوت (کفر و اسلام) برای یک فرد یا گروه مشخص مطرح نمی‌کند.
  *   **خطبه 151** به وضعیت مردم در زمان قبل از اسلام (غرق در ضلالت، جهل، کفر و بی دینی) اشاره دارد، اما اسیر شدن کسی را در هر دو دوره (کفر و اسلام) ذکر نمی‌کند.


text: عرف النار قبیله کیست
date: 2026-02-25 12:18:06
type: private
first_name: m
answer:
  **عرف النار قبیله کیست**

  بر اساس متون ارائه شده از نهج البلاغه، عبارت "النار و لا العار" (آتش دوزخ آری! اما ننگ و عار نه!) شعاری است که گروهی از مردم در زمان امام علی (علیه السلام) به کار می‌بردند. این شعار در خطبه 192 (خطبه قاصعه) و همچنین در بخشی که به "احیای احکام جاهلیت و درهم شکستن دژ محکم الهی" اشاره دارد، ذکر شده است.

  این شعار نشان‌دهنده‌ی بازگشت این گروه به خوی اعراب بادیه‌نشین قبل از اسلام و گسستن رشته الفت و اتحاد بوده است. به گفته امام علی (علیه السلام)، آنان با این شعار قصد واژگون کردن اسلام، شکستن حرمت آن و نقض پیمان الهی را داشتند.

  به طور خاص، در خطبه 19 به اشعث بن قیس، امام (علیه السلام) به سرزنش کسی می‌پردازند که شمشیرها را به سوی قبیله‌اش هدایت کند و مرگ را به سوی آنان سوق دهد، چنین شخصی سزاوار خشم نزدیکان و بی‌اعتمادی بیگانگان است. همچنین در حکمت 322، به عبور امام (علیه السلام) از محله قبیله "شبامیان" هنگام بازگشت از صفین اشاره شده است. اما هیچ یک از این موارد مستقیماً قبیله‌ای را به عنوان گوینده‌ی شعار "النار و لا العار" معرفی نمی‌کنند، بلکه صرفاً به ذکر این شعار در مقابل اعمال و رویکردهای نادرست آن دوره اشاره دارد.


text: آیا انسان در صورت ثروت از بستگانش بی نیاز می شود؟
date: 2026-02-25 12:19:04
type: private
first_name: m
answer:
  **خیر، انسان با ثروت از بستگان خود بی‌نیاز نمی‌شود.**

  ثروت مادی نمی‌تواند نیازهای عاطفی و اجتماعی انسان را به طور کامل برطرف کند. در واقع، بستگان و اقوام، بزرگترین گروهی هستند که می‌توانند در مواقع سختی و مشکلات، از انسان حمایت کنند و پشتوانه او باشند. مهربانی و توجه به نیازهای بستگان، پیوندهای عاطفی را محکم‌تر می‌سازد و دوستی آنان را همیشگی می‌کند (نامه 53).

  نیازهای عمیق‌تر انسان، مانند آرامش درونی و رفع پریشانی، تنها با اتکا به خداوند و فضل او برطرف می‌شود، نه با داشته‌های مادی (خطبه 91). همچنین، برترین بی نیازی، ترک آرزوها و چشم پوشی از آنچه در دست مردم است می‌باشد (حکمت 34 و 342).

  لازم به ذکر است که انسان نباید به سلامتی و ثروت اطمینان کند، زیرا هر دو ناپایدارند و ممکن است به ناگهان از دست بروند (حکمت 426). بنابراین، حتی با وجود ثروت، وابستگی و نیاز به حمایت عاطفی و اجتماعی همچنان پابرجا است.

  در نهایت، نام نیک و ارزش معنوی که انسان در سایه نیکوکاری و محبت به دست می‌آورد، از ثروت مادی که به ارث گذاشته می‌شود، بسیار بهتر و ماندگارتر است (بی‌نیازی از اقوام و بستگان نیست).


text: کدام فرماندار امام علیه السلام از بسر بن ارطاة شکست خورد
date: 2026-02-25 12:20:18
type: private
first_name: m
answer:
  فرمانداران امام علی (ع) که از بسر بن ارطاة در یمن شکست خوردند، **عبیدالله بن عباس** و **سعید بن نمران** بودند. (خبرنامه 25 - رنجش از ياران سست راي، خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي)

  **دلیل شکست:**
  دلیل شکست و تسلط بسر بن ارطاة بر یمن، سستی و پراکندگی یاران امام علی (ع) در برابر اتحاد و اطاعت یاران معاویه بوده است. (خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي)


text: آیا انسان در صورت ثروت از بستگانش بی نیاز می شود؟
date: 2026-02-25 12:22:45
type: private
first_name: m
answer:
  **پاسخ نهایی:**

  **خیر، انسان با وجود ثروت از بستگانش بی‌نیاز نمی‌شود.**

  بر اساس آموزه‌های نهج البلاغه، ثروت به تنهایی عامل بی‌نیازی انسان از دیگران، به ویژه بستگان، نیست. بلکه نحوه مدیریت و برخورد با ثروت است که بر روابط تأثیر می‌گذارد.

  *   **بی‌نیازی واقعی:** برترین غنا و بی‌نیازی، ترک آرزوهاست (حکمت 34) و برترین بی‌نیازی، یاس و چشم‌پوشی از آنچه در دست مردم است (حکمت 342). این نشان می‌دهد که بی‌نیازی درونی و روانی، مستقل از میزان ثروت مادی است.
  *   **وابستگی متقابل:** مردم جامعه، حتی ثروتمندان، از گروه‌های مختلفی تشکیل شده‌اند که هر یک به دیگری وابسته است و هیچ‌کدام از دیگری بی‌نیاز نیست (نامه 53).
  *   **نقش ثروت در روابط خانوادگی:**
      *   **تأثیر مثبت:** خداوند ثروت را وسیله‌ای برای صله رحم قرار داده است (خطبه 142). کسی که با بستگانش مهربان باشد، دوستی آنان را همیشگی خواهد ساخت (خطبه 23).
      *   **تأثیر منفی:** ثروت می‌تواند ماده اصلی شهوات باشد (حکمت 58) و اگر کنترل نشود، می‌تواند موجب گسست پیوندها شود.
  *   **اهمیت صله رحم:** صله رحم بر اساس آموزه‌های دینی واجب است و برای افزایش نفوس توصیه شده است (حکمت 252). حتی با وجود ثروت، نباید از بستگان نیازمند روی گردان شد، زیرا دست بخشنده را از دست‌های یاری‌رسان آنان کوتاه می‌کند (خطبه 23).
  *   **حفظ پیوندها:** بی‌توجهی به بستگان می‌تواند منجر به دوری و قطع ارتباط شود، به گونه‌ای که در نهایت میراث به غریبه‌ها برسد (خطبه 71). از سوی دیگر، نرم‌خویی و محبت به بستگان، دوستی آنان را تضمین می‌کند (خطبه 23).
  *   **رعایت حقوق خویشاوندان:** انسان با وجود ثروت، همچنان به بستگانش نیازمند است و آنان بزرگترین گروهی هستند که در مشکلات پشتیبان او هستند (خطبه 23).

  در نهایت، تعالیم الهی و رعایت تقوا در نحوه مصرف و تقسیم ثروت، کلید حفظ و تقویت روابط خانوادگی است. ثروت می‌تواند ابزاری برای نزدیکی و مهربانی باشد، اما صرف داشتن آن، انسان را از نیاز به روابط انسانی و خانوادگی بی‌نیاز نمی‌کند.


text: امام دوست داشت از چه قبیله ای هزار سوار داشته باشد
date: 2026-02-25 12:24:59
type: private
first_name: m
answer:
  امام دوست نداشت از هیچ قبیله‌ای هزار سوار داشته باشد. در متون ارائه شده از نهج‌البلاغه، هیچ اشاره‌ای به این خواسته امام یا امام علی (ع) نشده است.

  متون ارائه شده شامل موارد زیر است:

  *   **خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:** در این خطبه، امام علی (ع) از عدم آمادگی یاران خود گلایه می‌کنند و به توبیخ آن‌ها می‌پردازند. این موضوع به ضعف نظامی اشاره دارد، اما خواسته مشخصی مبنی بر داشتن هزار سوار از یک قبیله در آن ذکر نشده است.
  *   **نامه 38 - به مردم مصر، هنگامي که اشتر رحمة الله را زمامدار آنان کرد:** در این نامه، امام علی (ع) مالک اشتر را معرفی کرده و مردم مصر را به اطاعت از او فرا می‌خوانند. انتخاب فرماندهان توانمند مشهود است، اما اشاره‌ای به تعداد سواران یک قبیله خاص نشده است.
  *   **نامه 74 - عهدي که ميان قبيله ربيعه و مردم يمن نگاشتند:** این نامه به پیمان‌نامه‌ای میان قبایل ربیعه و مردم یمن برای پایبندی به قرآن اشاره دارد. این موضوع به اتحاد و تعهدات دینی و اجتماعی مربوط است و ارتباطی با خواسته امام برای داشتن هزار سوار ندارد.

  سایر بخش‌ها نیز که شامل حکمت‌ها و خطبه‌های دیگری از نهج‌البلاغه است، به موضوعاتی چون عظمت خداوند، ویژگی‌های پیامبر (ص)، سرزنش یاران، موعظه، توحید، حال اعراب پیش از بعثت، وضعیت مردم پیش از بعثت و پس از آن، برخورد با افراد زاهد نما، دلایل تفاوت مردم، رفتار تواضع‌آمیز پیامبر، فرستادن فرماندهان شجاع، سفارشی به کارگزاران، برپایی مراسم حج، تفسیر آیه قرآن، خطر غلو و افراط، مفهوم قناعت، نقد مسئله خلافت، پاسخ به پیشنهاد رنگ کردن محاسن، تذکر و پند در مورد قیامت، پرهیز از غرورزدگی در نعمت‌ها، اندوه و حزن امام علی (ع) در زمان به خاک سپردن حضرت فاطمه (س)، نکوهش شامیان و هدف از بعثت می‌پردازند و هیچ کدام حاوی اطلاعاتی مبنی بر تمایل امام به داشتن هزار سوار از قبیله‌ای خاص نیست.


text: عواقب روی گرداندن ازجهاد چیست؟
date: 2026-02-25 12:26:39
type: private
first_name: m
answer:
  **عواقب روی گرداندن از جهاد**

  روی گرداندن از جهاد، عواقب فردی و اجتماعی وخیمی را در پی دارد که در ادامه به تفکیک بیان شده است.

  **عواقب فردی روی گرداندن از جهاد:**

  *   **کاهش ارزش اعمال و رسیدگی نکردن به حقوق الهی و انسانی:** در صورت ترک جهاد، ارزش سایر اعمال فرد کاهش یافته و به حقوق الهی و انسانی به درستی رسیدگی نخواهد شد. (برگرفته از متنی که به "اگر نماز را آن گونه که بایدوشاید و به طور کامل انجام دهی اعمال دیگرت سامان خواهد یافت..." اشاره دارد، اما منبع مشخصی در پاسخ‌های جزئی برای این بخش ذکر نشده است.)

  *   **از دست دادن حس تشخیص نیک و بد و واژگون شدن قلب:** اولین مرحله‌ای که از فرد گرفته می‌شود، جهاد با دست است، سپس جهاد با زبان و بعد جهاد با قلب. آن کس که حتی با قلبش به طرفداری معروف و مبارزه با منکر برنخیزد، قلبش واژگونه می‌شود و حس تشخیص نیک و بد را از دست می‌دهد. (حکمت 375 - ترغیب به دوری از معصیت)

  *   **ننگ ابدی و آتش روز حساب:** فرار از جهاد، ننگی است که در نسل‌های آینده باقی می‌ماند و آتشی است که در روز حساب دامان فرد را می‌گیرد. (خطبه 66 - در آداب جنگ)

  **عواقب اجتماعی و ملی روی گرداندن از جهاد:**

  *   **ننگ نسل‌ها و آتش روز حساب:** فرار از جهاد، ننگی است که در نسل‌های آینده باقی می‌ماند و آتشی است که در روز حساب دامان فرد را می‌گیرد. (خطبه 66 - در آداب جنگ)

  *   **تبدیل شدن به مردگان در میان زندگان:** کسانی که نه با زبان، نه با قلب و نه با دست امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند (که از مراتب جهاد است)، در حقیقت مردگانی در میان زندگان هستند. (حکمت 374 - درباره سخن)


text: به خاطر چه حادثه ای امام فرمود اگر مسلمانی از روی تاسف بمیرد ملامت نخواهد شد
date: 2026-02-25 12:28:17
type: private
first_name: m
answer:
  به خاطر **حادثه بسیار دردناک** (خطبه 27 - در فضيلت جهاد) مسلمانی که از شدت تاسف و اندوه بمیرد، ملامتی بر او نیست.

  این حادثه می تواند به موارد زیر اشاره داشته باشد:

  *   **از دست دادن مصر به دست دشمن و به شهادت رسیدن محمد بن ابی بکر:** (نامه 35 - به عبدالله بن عباس، پس از کشته شدن محمد بن ابي بکر در مصر)
  *   **سستی و عدم همراهی مردم در یاری رساندن به محمد بن ابی بکر:** (نامه 35 - به عبدالله بن عباس، پس از کشته شدن محمد بن ابي بکر در مصر)
  *   **فاصله گرفتن مسلمانان از الگو و راه و رسم پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)، دنیاگرایی، و کوچک شمردن آنچه نزد خدا و پیامبرش بزرگ است:** (خطبه 160 - در بيان عظمت پروردگار)
  *   **غرق شدن جامعه در مادیات و فراموشی ارزش های معنوی و سرای ابدی، و تلاش انسان ها در جمع آوری اموال و ساخت بناهایی که هرگز از آن ها بهره مند نمی شوند:** (خطبه 114 - در اندرز به مردم)
  *   **وجود گروهی از اصحاب که ممکن است از نظر معیارهای اسلامی با اصحاب پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فاصله داشته باشند:** (خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر)
  *   **درگیری ها و اختلافات در جامعه آن زمان، مبارزه با معاویه و پیروانش، و استمرار دشمنی ها و مخالفت ها:** (نامه 36 - به برادرش عقيل بن ابي طالب)


text: عواقب روی گرداندن ازجهاد چیست؟
date: 2026-02-25 12:30:25
type: private
first_name: m
answer:
  عواقب روی گرداندن از جهاد، بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده از نهج البلاغه، به شرح زیر است:

  *   **جهاد با نفس ترک می‌شود و در آن مغلوب می‌گردیم:** "نخستین مرحله ای از جهاد که از شما می گیرند و در آن مغلوب می شوید جهاد با دست (جهاد عملی) است سپس جهاد با زبان و بعد جهاد با قلب." (حکمت 375)
  *   **ننگ ابدی و عذاب اخروی:** "فرار از جهاد، ننگی است که در نسل های آینده شما نیز می ماند و آتشی است که در روز حساب، دامان شما را می گیرد!" (خطبه 66)
  *   **انحراف از مسیر دین:** "بر تو لازم است که از دینت دفاع کنی، هرچند بیش از یک ساعت از عمر تو باقی نمانده باشد." (نامه 27)
  *   **عدم تلاش برای انجام وظایف دینی در توانایی‌های خود:** "حج، جهاد هر ضعیف" (حکمت 136) - روی گرداندن از این فرصت‌ها نشان‌دهنده عدم تلاش برای انجام وظایف دینی در توانایی‌های فرد است.
  *   **از دست دادن توان تشخیص نیک و بد:** "آن کس که حتی با قلبش به طرفداری معروف و مبارزه با منکر برنخیزد قلبش واژگونه می شود! بالای آن پایین و پایین آن بالا می رود (و حس تشخیص نیک و بد را از دست می دهد)." (حکمت 375)
  *   **کوچک شمردن ارزش‌های دینی:** ذکر "حج، جهاد هر ضعیف" (حکمت 136) نشان می‌دهد که جهاد ارزشمند است و ترک آن به معنای کم‌اهمیت شمردن این ارزش است.


text: کدامیک از فرمانده هان معاویه به حجاج حمله کرد
date: 2026-02-25 12:31:26
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، فرماندهان معاویه که به حجاج حمله کردند عبارتند از:

  *   **ضحاک بن قیس** (خطبه 29)
  *   **سفیان بن عوف** (معروف به اخو غامد) (نامه 28)

  همچنین **بسر بن ابی ارطاه** یکی از فرماندهان معاویه بود که بر یمن غلبه یافت (خطبه 25).

  در مورد حمله به انبار (یکی از شهرهای شمالی عراق) و غارت آن، متن به "اصحاب معاویه" اشاره دارد، اما نام فرمانده خاصی ذکر نشده است (حکمت 261).


text: امبرمومنان ارزش حکومت را برای ابن عباس چگونه تشبیه کرد
date: 2026-02-25 12:33:18
type: private
first_name: m
answer:
  امیرالمومنین علی (علیه السلام) ارزش حکومت را برای ابن عباس به شتر آب‌کش تشبیه کرد. ایشان فرمودند که عثمان با درخواست‌های متناقض خود، قصد داشته است امام را همچون شتر آب‌کش بین ماندن و رفتن قرار دهد. (خطبه 240 - سخني با عبدالله بن عباس)


text: شبهه چرا شبهه نامیده شد
date: 2026-02-25 12:34:22
type: private
first_name: m
answer:
  **شبهه چرا شبهه نامیده شد؟**

  شبهه تنها از این جهت "شبهه" نامیده شده است که شباهتی به حق دارد، هرچند در واقع باطل است. (خطبه 38)

  **چگونگی برخورد با شبهات:**

  *   **دوستان خدا:** در برابر شبهات، نور و چراغ راهشان یقین است و راهنمایشان، سمت و مسیر هدایت. (خطبه 38)
  *   **دشمنان خدا:** در شبهات، دعوت کننده آنان ضلالت است و راهنمایشان کوردلی. (خطبه 38)


text: چه عاملی در یاران حضرت موجب یاری نکردن پروردگار شد
date: 2026-02-25 12:35:27
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده، عوامل متعددی در یاران حضرت موجب یاری نکردن پروردگار شده است:

  *   **سستی و پراکندگی و عدم انسجام:** در "خطبه 34 - پيکار با مردم شام"، امام (علیه السلام) به سستی و پراکندگی یاران خود اشاره کرده و می‌فرماید: "به خدا سوگند! شکست برای کسانی که دست از یاری یکدیگر بردارند حتمی است." این عبارت نشان می‌دهد که عدم انسجام و همکاری میان مسلمانان، به معنای عدم یاری پروردگار و در نتیجه، شکست حتمی آنهاست.

  *   **عدم شناخت حق و باطل و تبعیت از افراد گمراه:** در "حکمت 262 - زيور کعبه"، عدم شناخت حق و باطل و تبعیت از افرادی که راه خطا را پیموده‌اند، به عنوان عامل عدم یاری پروردگار ذکر شده است. امام (علیه السلام) به حارث بن حوط که در شناخت حق و اهل حق سرگردان بود، فرمود: «سعید (سعد) و عبدالله بن عمر حق را یاری نکردند و باطل را نیز خوار نساختند».

  *   **عدم همراهی در میدان جهاد:** در "نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه"، امام (علیه السلام) از ابوموسی اشعری می‌خواهد که اهل کوفه را از بازداشتن از حرکت به سوی بصره برای همراهی آن حضرت در جنگ جمل منع کند. این نشان می‌دهد که عدم حضور در کنار امام در میدان جهاد، نوعی عدم یاری ایشان و در نتیجه، عدم یاری پروردگار است.

  *   **کناره‌گیری از جنگ در رکاب حضرت:** در "حکمت 18 - ارزوي دراز"، امام (علیه السلام) در مورد کسانی که از جنگ در رکاب حضرت کناره گیری کردند، فرمود: "حق را تنها گذاشتند و باطل را یاری نکردند!". این کناره‌گیری به منزله عدم یاری حق و در نتیجه، عدم یاری پروردگار است.

  *   **عدم عمل به امید سعادت اخروی و به تاخیر انداختن توبه:** در "حکمت 150 - نيکي 2"، امام (علیه السلام) در جواب شخصی که موعظه خواست، فرمود: "مانند کسی نباش که بدون عمل امید سعادت اخروی دارد و توبه را با آرزوهای دورودراز به تاخیر می اندازد، درباره دنیا همچون زاهدان سخن می گوید؛ ولی در آن همچون دنیاپرستان عمل می کند." این عدم همسویی گفتار و کردار و تاخیر در توبه، می‌تواند مانع یاری پروردگار باشد.


text: امام علیه السلام دنیا را چگونه خانه اى توصیف کرد؟
date: 2026-02-25 12:36:44
type: private
first_name: m
answer:
  امام علی (ع) دنیا را خانه‌ای توصیف کرده‌اند که:

  *   **آغاز آن سختی و مشقّت و پایانش نیستی و فناست.** در حلال آن حساب و در حرام آن عقاب است. کسی که در آن ثروتمند شود با آزمایش‌ها روبه‌رو می‌شود و کسی که فقیر گردد، محزون می‌شود. کسی که به سرعت به دنبال آن برود به آن نمی‌رسد و کسی که آن را رها سازد، به او روی می‌آورد. آن کس که با دنیا بنگرد به او بصیرت و بینایی می‌بخشد و آن کس که به دنیا بنگرد نابینایش می‌کند. (خطبه 82 - نکوهش دنيا 9)

  *   **اهل یاد خدا، آن را به جای زرق و برق دنیا برگزیده‌اند.** اینان هیچ تجارت و دادوستدی آن ها را از یاد خدا بازنمی‌دارد و با یاد خدا تمام دوران زندگی خود را سپری می‌کنند. این افراد گویی دنیا را رها کرده و به آخرت پیوسته‌اند و از پشت دیوارهای این دنیا، برزخیان و اقامت طولانی آنان را مشاهده می‌کنند و با چشم دل به قیامت می‌نگرند. (خطبه 222 - تلاوت رجال لا تلهيهم . . .)

  *   **مکان موقتی است که باید هر چیز در جای خود قرار گیرد.** عاقل کسی است که هر چیز را در جای خود قرار می‌دهد و جاهل کسی است که هر چیزی را در جای خود قرار نمی‌دهد. (حکمت 235 - زيان چند پاسخ گفتن به يک پرسش)

  *   **فرصتی برای رسیدگی به امور مردم و نیازمندان است.** باید ایام الله و روزهای الهی را یادآوری کرد، برای رسیدگی به امور مردم جلوس نمود، احکام الهی را بیان کرد، جاهلان را تعلیم داد و دانشمندان را با آنها مذاکره کرد. افراد حاجتمند را نباید از ملاقات محروم ساخت. اموال جمع شده را باید به مصرف عیالمندان و گرسنگان رساند. (نامه 67 - به قثم بن عباس، کارگزار امام در مکه)


text: چه عاملی در یاران حضرت موجب یاری نکردن پروردگار شد
date: 2026-02-25 12:39:02
type: private
first_name: m
answer:
  عامل اصلی در یاری نکردن پروردگار توسط یاران، **عدم شناخت حق و باطل** بود. این عدم شناخت باعث شد که آنها دچار **حیرانی و سرگردانی** شوند. در نتیجه، **حق را یاری نکردند و باطل را نیز خوار نساختند**.

  **منابع:**
  *   حکمت 262 - زيور کعبه
  *   خطبه 97 - در باب اصحابش و اصحاب پيامبر


text: امام علیه السلام در مقابل شعار خوارج چه فرمود
date: 2026-02-25 12:41:06
type: private
first_name: m
answer:
  در پاسخ به شعار خوارج که "لا حکم الّا لله" بود، امام علی (علیه السلام) استدلال‌های مختلفی را مطرح فرمودند.

  **خطبه 40 - در پاسخ شعار خوارج:**
  امام (علیه السلام) فرمودند که شعار "لا حکم الّا لله" سخن حقی است که آن را تحریف کرده‌اند و معنای باطل از آن اراده شده است. ایشان تأکید کردند که حکم مخصوص خداست، اما مردم نیازمند امیر و حاکمی هستند، خواه نیکوکار باشد یا بدکار. وجود امیری که در حکومتش مؤمن به کار خویش بپردازد، اموال بیت المال جمع آوری شود، با دشمنان مبارزه گردد، جاده ها امن و امان شود و حقّ ضعیفان به کمک او از زورمندان گرفته شود، ضروری است. در این صورت، نیکوکاران در رفاه قرار گرفته و از دست بدکاران در امان هستند.

  **خطبه 127 - در خطاب به خوارج:**
  امام (علیه السلام) در خطاب به خوارج فرمودند: "آگاه باشید! هرکس به این شعار (شعار تفرقه انگیز خوارج: لا حکم الّا للّه) مردم را دعوت کند او را به قتل برسانید هر چند زیر عمامه من باشد (و به من پناهنده شود)."


text: طبق توضیح سید رضى رحمه الله منظور امام علیه السلام از «مِلْطاط» چیست؟
date: 2026-02-25 12:42:12
type: private
first_name: m
answer:
  طبق پاسخ‌های جزئی ارائه شده، واژه «مِلْطاط» به معنای «بافنده» و «دروغ» است (خطبه 19 - به اشعث بن قيس).


text: چرا امام علیه السلام مردم را از متابعت هوا و هوس و آرزوهاى طولانى بر حذر مى دارد
date: 2026-02-25 12:43:13
type: private
first_name: m
answer:
  امام علی (ع) مردم را از متابعت هوا و هوس و آرزوهای طولانی بر حذر می‌دارد، زیرا این امور باعث **گمراهی و هلاکت فردی**، **تباهی نقشه‌ها و ناکامی در رسیدن به اهداف**، **لغزش در دین و دنیاپرستی**، و **غفلت از خداوند و گناه** می‌شود.

  **گمراهی و هلاکت فردی:**
  امام علی (ع) در **خطبه 147** می‌فرمایند: "آن‌ها که پیش از شما بودند تنها به دلیل آرزوهای طولانی و پنهان بودن (وفراموش کردن) سرآمد زندگی شان، گمراه و هلاک شدند، و این (طول امل وغفلت و بی خبری از پایان زندگی) همچنان ادامه یافت تا مرگشان فرارسید، همان مرگی که به هنگام فرارسیدنش عذرها پذیرفته نمی‌گردد، و درهای توبه بسته می‌شود و مصیبت‌های سخت و مجازات ها با آن فرامی رسد." همچنین در **خطبه 83** به تفصیل عواقب دنیوی و اخروی پیروی از هوا و هوس را شرح می‌دهد: "او هرگز فکر نمی کند مصیبتی برایش پیش آید و هیچگاه از روی تقوای الهی در پیشگاهش خضوع نمی کند؛ از این رو، سرانجام چشم از دنیا فرو می بندد، در حالی که در گمراهی و غرور، گرفتار و در میان اشتباهات و خطاهای زندگی کوتاه خود، غوطه ور است!"

  **تباهی نقشه‌ها و ناکامی در رسیدن به اهداف:**
  در **خطبه 27**، امام علی (ع) به کسانی که از اوامر ایشان اطاعت نمی‌کنند و تابع آرزوهای خود هستند، اشاره کرده و می‌فرمایند: "ای مردنماهایی که در حقیقت، مرد نیستید! آرزوهای شما مانند آرزوهای کودکان است! و عقل و خرد شما مانند عروسان حجله نشین! ... با نافرمانی و ترک یاری، نقشه های مرا (برای سرکوبی دشمن) تباه کردید..."

  **لغزش در دین و دنیاپرستی:**
  امام علی (ع) در **نامه 53** به مالک اشتر می‌نویسند: "زیرا این دین اسیر دست اشرار بود با هوی و هوس درباره آن عمل می شد و به وسیله آن دنیا را طلب می کردند (از یک سو هوی پرستی و ازسوی دیگر دنیاپرستی همه ارکان دین را متزلزل ساخته بود)." همچنین در **موعظه یاران، وصف بنده محبوب خدا**، ایشان رهایی از هوا و هوس را گام اول عدالت معرفی کرده و می‌فرمایند: "خود را ملزم به عدالت کرده و نخستین گام عدالتش، بیرون راندن هوا و هوس از دل خویش است."

  **غفلت از خداوند و گناه:**
  در **خطبه 76**، امام علی (ع) اندرز می‌دهند: "با خواسته های دل بجنگد و آرزوهای نابجا را رها سازد." و در **نامه 26** خطاب به یکی از کارگزاران خود می‌نویسند: "بدان که هوای نفس، دشمن عقل است و آرزوهای دراز، مانع از خیرخواهی و خیراندیشی... آرزوهای طولانی، سبب غفلت از مرگ است و هر کس غافل از مرگ باشد، سزاوارترین مردم به گمراهی است." در **حکمت 31** نیز، انحراف از حق به سبب هوا و هوس‌ها، یکی از پایه‌های کفر شمرده شده است.

  در نهایت، پیروی از هوا و هوس و آرزوهای طولانی، مانع **هدایت الهی** می‌شود، همانطور که در **خطبه 215** آمده است: "هوا و هوس های سرکش، ما را به پیروی از خود بکشاند واز هدایت های تو بازدارد." همچنین، **آرزوهای دراز، ستمی است بر حال کنونی و فراموشی مرگ است** (حکمت 307).


text: امام علیه السلام دنیا آغاز پیدایش فتنه ها، را چه چیز معرفی می کند؟
date: 2026-02-25 12:44:57
type: private
first_name: m
answer:
  **پاسخ نهایی:**

  امام علی (علیه السلام) در **خطبه 50 - در بيان فتنه**، **آغاز پیدایش فتنه ها** را **پیروی از هوی وهوس ها و بدعت هایی که با کتاب خدا مخالفت دارد** معرفی می کند. به این صورت که گروهی، چشم و گوش بسته یا آگاهانه، از این هوی و هوس ها و بدعت ها پیروی کرده و بر خلاف دین خدا از آن ها حمایت می کنند. این پیروی باعث آمیخته شدن حق و باطل می شود و زمینه را برای تسلط شیطان بر پیروانش فراهم می آورد.


text: حضرت درباره فرزندان دنیا و آخرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 12:46:25
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس متون ارائه شده از نهج البلاغه، در مورد فرزندان دنیا و آخرت، نکات زیر قابل استخراج است:

  **درباره جایگاه و سرنوشت فرزندان در دنیا و آخرت:**

  *   **مردم پرورش یافتگان و تربیت شدگان و رهین هدایت ما هستند.**
  *   برای تربیت فرزندانی که هم در دنیا و هم در آخرت رستگار باشند، باید تقوای الهی را در پیش گرفت، به آخرت اندیشید و از دنیا برای آخرت توشه برداشت.

  **راهنمایی برای رستگاری در دنیا و آخرت:**

  *   **تقوای الهی و آمادگی برای آخرت (خطبه 167):** مرگ امری همگانی است و باید برای آن آماده شد. قیامت انسان را به سوی خود می‌خواند. سبک‌بار شوید تا به قافله رستگاران برسید. تقوای الهی را پیشه کنید، هم در مورد بندگان خدا و هم شهرها و آبادی‌ها. خدا را اطاعت کنید و از عصیان او بپرهیزید. کارهای نیک را انجام دهید و از شر و بدی روی گردان شوید.
  *   **بهره‌مندی از دنیا و آخرت با زهد (نامه 27):** پرهیزکاران هم از دنیای زودگذر بهره گرفتند و هم از سرای آخرت. آن‌ها در دنیا بهترین مسکن‌ها و بهترین خوراک‌ها را برگزیدند و همان لذتی که دیگران از دنیا بردند، نصیبشان شد. سپس با زاد و توشه کافی و تجارتی پرسود، به سوی سفر آخرت رفتند. از لذت زهد در دنیا بهره‌مند شدند و یقین کردند که در آخرت همسایگان خدایند، در سرایی که هرچه تقاضا کنند اجابت می‌شود.
  *   **دنیا سرای عبور و آخرت خانه‌ی جاودانه (خطبه 203):** از گذرگاه دنیا برای محل استقرار خویش در آخرت توشه برگیرید. قلوبتان را از دنیا خارج کنید، پیش از آنکه بدن‌هایتان خارج شود. شما در دنیا آزمایش می‌شوید و برای غیر آن آفریده شده‌اید. بخشی از ثروت خود را از پیش بفرستید تا نزد خدا برای شما باقی بماند و همه را برای بعد از خود نگذارید که مسئولیت سنگینی بر دوش شما خواهد گذاشت.

  **نکته:** از متون ارائه شده، هیچ مطلبی در مورد اهمیت فرزندان در دنیا و به طور خاص، سرنوشت آن‌ها در آخرت، به صورت مستقیم و مجزا استخراج نمی‌شود، مگر در چارچوب کلی تربیت و هدایت.


text: حضرت درباره فرزندان دنیا و آخرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 12:48:18
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس آنچه در پاسخ‌های جزئی آمده است، حضرت علی (علیه السلام) درباره فرزندان دنیا و آخرت، فرمایشات مختلفی دارند:

  *   **تشبیه دنیا و آخرت به والدینی که فرزندانی دارند:** در خطبه 42، حضرت می‌فرمایند: "آگاه باشید که آخرت روی آورده است، و برای هرکدام (از دنیا و آخرت) فرزندانی است." مردم باید "از فرزندان آخرت باشند، نه از فرزندان دنیا." زیرا "هر فرزندی روز رستاخیز به پدر خود ملحق می شود." (خطبه 42 - پرهیز از هوسرانی و دنیاپرستی)

  *   **مردم به عنوان فرزندان دنیا:** در حکمت 303، آمده است: "مردم، فرزندان دنیا هستند." (حکمت 303 - نفرین حضرت در مورد یکی از دشمنان)

  *   **راهنمای جمعیّت باید از فرزندان آخرت باشد:** در خطبه 154، آمده است که "راهنمای جمعیّت باید... از فرزندان آخرت باشد؛ چرا که از آن جا آمده و به آن جا بازمی گردد." (خطبه 154 - در فضائل اهل بیت)

  **نکته مهم:** پاسخ‌های جزئی همچنین به اهمیت زمان و مسئولیت والدین در قبال تربیت فرزندان اشاره دارد، هرچند مستقیماً به "فرزندان دنیا و آخرت" از این منظر نپرداخته است. (حکمت 326 - چشمداشت نداشتن به مال دیگران)


text: هنگامیکه سپاه معاویه آب فرات را بر لشکر حضرت بست حضرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 12:49:32
type: private
first_name: m
answer:
  در متن‌های ارائه‌شده، هیچ اشاره‌ای به واقعه‌ای که در آن سپاه معاویه آب فرات را بر لشکر حضرت بست، وجود ندارد. متون ارائه شده بیشتر به موضوعاتی مانند حکومت مصر، جنگ جمل، موضع‌گیری در برابر معاویه، و فضیلت جهاد می‌پردازند.


text: هنگامیکه سپاه معاویه آب فرات را بر لشکر حضرت بست حضرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 12:51:08
type: private
first_name: m
answer:
  هنگامی که سپاه معاویه آب فرات را بر لشکر حضرت علی (ع) بستند، آن حضرت فرمودند:

  "آنها (سپاه معاویه، با بستن آب به روی شما) از شما جنگ طلبیده اند، بنابراین (دربرابر این عمل ناجوانمردانه دو راه در پیش دارید:) یا باید تن به ذلّت وانحطاط منزلت خویش بدهید، یا شمشیرهایتان را از خون (این بی رحمان) سیراب کنید، تا بتوانید از آب سیراب شوید. (بدانید) مرگ، در زندگی توام با شکست شماست، و حیات، در مرگ پیروزمندانه شما، آگاه باشید که معاویه گروهی از بی خبران گمراه را همراه خود آورده و حق را با نیرنگ و تزویر از آن ها پنهان کرده، تا آن جا که گلوهای خویش را آماج تیرها و شمشیرهای مرگ آور ساخته اند!"

  (منبع: خطبه 51 - در هنگامي که ياران معاويه بر فرات غلبه يافتند)


text: حضرت درباره عملکرد «مصقلة بن هبیره» چه فرمود؟
date: 2026-02-25 12:53:14
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت علی (علیه السلام) درباره عملکرد «مصقله بن هبیره» شیبانی، که از کارگزاران ایشان بود، دو موضع‌گیری اصلی را بر اساس متون استخراج شده از نهج البلاغه اتخاذ فرمودند:

  **1. سرزنش او به دلیل فرار به سوی معاویه:**
  این سخنان زمانی ایراد شد که مصقله بن هبیره، پس از خرید و آزاد کردن اسیران بنی ناجیه از کارگزاران حضرت، از پرداخت ثمن به بیت المال امتناع ورزید و به سوی شام گریخت. حضرت در این باره فرمودند: "خداوند مصقله را سیاه رو کند، کار بزرگواران را انجام داد، ولی همچون بردگان فرار کرد! هنوز ثناخوانش لب به مدحش نگشوده بود که او را ساکت کرد! و هنوز سخن ستایشگرانش را با عمل خود تصدیق نکرده بود که آن ها را خاموش ساخت! اگر مانده بود، آنچه را در توان داشت از او می گرفتیم و برای بقیه، تا زمان توانایی اش به او مهلت می دادیم!" (خطبه 44 - سرزنش مصقله پسر هبيره)

  **2. سرزنش او به دلیل تقسیم غنایم مسلمانان در میان بادیه نشینان قبیله‌اش:**
  در نامه‌ای به مصقله بن هبیره، فرماندار اردشیرخرّه، حضرت گزارش‌هایی را مبنی بر تقسیم غنایم مسلمانان (که با نیزه و اسب به دست آمده و خون‌ها در راه آن ریخته شده) در میان گروهی از بادیه نشینان قبیله‌اش که او را به ریاست خود برگزیده‌اند، مورد سرزنش قرار دادند. حضرت تاکید کردند که اگر این گزارش درست باشد، مصقله پروردگار خود را به خشم آورده و امامت را عصیان کرده است. ایشان افزودند: "سوگند به کسی که دانه را (در زیر خاک) شکافت و روح انسانی را آفرید، اگر گزارشی که به من رسیده درست باشد، تو در نزد من منزلت پستی خواهی داشت و ارزش و مقدارت در پیشگاه من سبک خواهد شد، بنابراین حق پروردگارت را سبک مشمار و دنیایت را با نابودی دینت سامان مده که اگر چنین کنی از زیان کارترین افراد خواهی بود. آگاه باش! حق مسلمانانی که نزد تو هستند با آن هایی که نزد من اند در تقسیم بیت المال یکسان است و ورود همگی به آن و خروجشان از آن باید با نظر من باشد." (از نامه‌های امام (علیه السلام) به مصقله بن هبیره شیبانی، کارگزار امام)


text: حضرت درباره ترک دنیا پرستى و پاداش پارسایان چه فرمود؟
date: 2026-02-25 12:55:43
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت علی (ع) درباره ترک دنیاپرستی و پاداش پارسایان فرمودند:

  *   **دنیاپرستی نکوهش شده است.** (خطبه 45 - گذرگاه دنيا)
  *   **برترین غنا و بی نیازی، ترک آرزوهاست.** (حکمت 34 - رنجانيدن زبان)
  *   **خطبه 52 - نکوهش دنيا 7** درباره ترک دنیاپرستی و پاداش‌هایی است که خدا به زاهدان می‌دهد.
  *   کسی که برای آخرت آفریده شده، با دنیا (و دنیاپرستی) چه کار دارد و آن کس که به زودی ثروتش را از او می‌گیرند، با اموال و ثروت دنیا چه می‌کند. (خطبه 157 - سفارش به پرهيزگاري)

  در مورد جزئیات پاداش پرهیزکاران، متن‌های استخراج شده از نهج البلاغه مستقیماً به آن اشاره نمی‌کنند، اما **خطبه 221 - در ترغيب يارانش به جهاد 2** به نتیجه نهایی افراد پس از مرگ اشاره دارد و بیان می‌کند که آیات و نشانه‌های پاداش الهی، بزرگ‌تر از آنچه می‌پنداشتند، مشاهده می‌کنند.


text: حضرت کمال قربانى را در چه چیزی معرفی می کند؟
date: 2026-02-25 12:57:05
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت کمال قربانی را در سلامت گوش و چشم آن معرفی می‌کند. (خطبه 53 - وصف قرباني)
  هرگاه گوش و چشم قربانی سالم باشد، قربانی کامل و سالم است، هرچند شاخش شکسته باشد و با پای لنگ به قربانگاه آید. (خطبه 53 - وصف قرباني)


text: حضرت در پاسخ اصحابش که او را از جنگ با معاویه نهى مى کردند چه فرمود؟
date: 2026-02-25 12:58:38
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت در پاسخ اصحابش که او را از جنگ با معاویه نهی می‌کردند، به فشارهای شدید مردم برای شروع جنگ اشاره فرمودند. ایشان بیان کردند که مردم مانند شتران تشنه که به آب می‌رسند، بر ایشان هجوم می‌آوردند تا جنگ را آغاز کنند، به حدی که احساس می‌کردند ممکن است به دلیل این فشارها کشته شوند. امام علی (علیه السلام) در بررسی این موضوع به این نتیجه رسیدند که چاره‌ای جز انتخاب یکی از دو راه ندارند: یا با کسانی که در برابر حق قیام کرده‌اند به نبرد برخیزند، یا آنچه را پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) آورده است، انکار کنند. ایشان جنگ و مرارت دنیا را آسان‌تر از کیفر پروردگار در قیامت و از دست رفتن دنیا را سهل‌تر از از دست دادن آخرت دانستند و به همین دلیل نبرد را برگزیدند. (خطبه 54 - در مسئله بيعت 2)

  همچنین، در شرایطی دیگر، امام علی (علیه السلام) فرزند خود، امام حسن (علیه السلام) را از رفتن به میدان جنگ باز داشتند و فرمودند که مرگ ایشان، امام را درهم می‌کوبد و هرگز حاضر نیستند هر دو فرزند خود را از دست بدهند تا نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مرگ آن‌ها قطع نشود. (خطبه 207 - بازداشتن امام حسن از رفتن به ميدان)

  امام (علیه السلام) همچنین در خطبه 43، پس از فرستادن جریر بن عبدالله بجلی به نزد معاویه و عدم بیعت معاویه، پیشنهاد یاران برای آماده شدن جهت جنگ با شامیان را نپذیرفتند و دلیل روشنی برای آن بیان فرمودند.

  در خطبه 25، امام (علیه السلام) اصحاب خود را به دلیل مسامحه در جهاد و تخلف از دستوراتشان، مورد توبیخ و سرزنش قرار دادند، زیرا اخبار متواتری مبنی بر استیلای اصحاب معاویه بر پاره‌ای از بلاد به ایشان رسیده بود.


text: حضرت درباره تاخیر در مبارزه با شامیان چه فرمود؟
date: 2026-02-25 13:00:41
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت درباره تاخیر در مبارزه با شامیان فرمودند که دلیل این تاخیر، امید به هدایت آنها و پیوستنشان به سپاه امام (علیه السلام) بوده است. (خطبه 55 - درباره تاخير جنگ با شاميان)

  همچنین، این موضوع در خطبه 43 (علت درنگ در جنگ با شاميان) و خطبه 54 (در مسئله بيعت 2) نیز مطرح شده است که یاران امام (علیه السلام) برای مدتی طولانی ایشان را از جنگ با شامیان نهی می‌کردند.


text: حضرت درباره تسلط معاویه بر مسلمانان و اجبار بر بیزارى و بدگویى به آن حضرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 13:02:43
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت علی (ع) در مواجهه با معاویه و اقدامات او، موضع‌گیری‌های مختلفی داشته‌اند که در برخی از خطبه‌ها و نامه‌های ایشان بازتاب یافته است. اگرچه در پاسخ‌های جزئی ارائه شده، اشاره مستقیمی به "اجبار مسلمانان بر بیزاری و بدگویی از حضرت" توسط معاویه وجود ندارد، اما می‌توان از این متون، نکاتی را استنباط کرد:

  **نکوهش شامیان (پیروان معاویه):**
  حضرت در **خطبه 238 - درباره حکمين** به نکوهش شامیان که پیروان معاویه بودند، پرداخته‌اند. این نکوهش می‌تواند نشانه‌ای از عدم رضایت امام (ع) از اعمال و رفتار کسانی باشد که تحت سلطه معاویه قرار داشتند و تلویحاً به سیاست‌هایی که معاویه برای کنترل و همسو کردن پیروانش به کار می‌برد، اشاره داشته باشد.

  **علت درنگ در جنگ با شامیان:**
  در **خطبه 43 - علت درنگ در جنگ با شاميان**، حضرت به این نکته اشاره می‌کنند که هنگامی که معاویه حاضر به بیعت نشد و یاران حضرت خواهان آمادگی برای جنگ با شامیان شدند، ایشان این پیشنهاد را نپذیرفتند و دلیل روشنی برای آن بیان فرمودند. این نشان‌دهنده درک عمیق‌تر حضرت از شرایط و شاید حیله‌های معاویه در طولانی کردن منازعه بوده است.

  **درخواست بیعت از سوی معاویه:**
  در **نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او**، حضرت به معاویه یادآوری می‌کنند که "از اتمام حجتم درباره شما و اعراضم از شما به خوبی آگاهی داری". این بیانگر وجود اختلاف عمیق و رویارویی میان آن دو است. همچنین، درخواست حضرت از معاویه برای گرفتن بیعت از اطرافیانش و آوردن آنان برای بیعت مستقیم، در شرایطی که معاویه بر بخش‌هایی از قلمرو حکومت اسلامی تسلط یافته بود، می‌تواند نمایانگر تلاش معاویه برای اعمال نفوذ و مشروعیت‌بخشی به خود باشد.

  **اشارات کلی به روابط با معاویه:**
  وجود چندین **نامه به معاویه** (مانند **نامه 65 - به معاويه (پس از جنگ نهروان در سال 38 هجري)**، **نامه 9 - به معاويه (در سال 36 هجري)**، **نامه 17 - در پاسخ نامه معاويه (در صحراي صفين ماه صفر 37 هجري)**) نشان‌دهنده درگیری و منازعه مداوم میان حضرت و معاویه است. اگرچه محتوای این نامه‌ها در پاسخ‌های جزئی ذکر نشده، اما وجود این مکاتبات به طور مکرر، بیانگر خصومت و اختلاف نظر عمیق بین آنان بوده است.

  **مواجهه با تسلط معاویه بر بلاد:**
  در **خطبه‌ای که مرحوم سیّد رضی در آغاز آن می‌گوید: اخبار متواتری از گوشه و گوشه به امام (علیه السلام) رسید که اصحاب معاویه، بر پاره ای از بلاد، استیلا یافته اند.**، مشخص می‌شود که حضرت از تسلط معاویه بر بخش‌هایی از قلمرو اسلامی آگاه بوده‌اند و این موضوع باعث رنجش ایشان از یاران سست رای شده است. این تسلط می‌تواند زمینه‌ساز اعمال فشار و اجبار بر مسلمانان در آن مناطق بوده باشد.


text: حضرت درباره تسلط معاویه بر مسلمانان و اجبار بر بیزارى و بدگویى به آن حضرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 13:05:13
type: private
first_name: m
answer:
  حضرت علی (ع) در دوران تسلط معاویه بر مسلمانان، شاهد فشارهایی بر مردم بوده‌اند که در نهج‌البلاغه به آن‌ها اشاره شده است. معاویه تلاش می‌کرد تا مردم را مجبور به دشنام دادن و بیزاری جستن از حضرت علی (ع) کند.

  **هدف معاویه از اجبار مردم به بیزاری و بدگویی از حضرت علی (ع) در خطبه 57 به وضوح بیان شده است:**

  *   **خطبه 57 - به یاران خود:** امام علی (ع) به یاران خود فرمودند که پس از ایشان، مردی "گشاده گلو و شکم بزرگ" (که اشاره به معاویه است) بر شما مسلط خواهد شد. این حاکم شما را فرمان می‌دهد که **"مرا دشنام دهید و از من بیزاری جویید"**. امام اجازه بدگویی را به هنگام اجبار دشمن داده‌اند، چرا که این کار را باعث فزونی مقامات معنوی خود و نجات یارانشان می‌دانستند. اما **"در مورد پیشنهاد بیزاری جستن، هرگز از من بیزاری مجویید"**، زیرا ایشان بر فطرت پاک توحید متولد شده و در ایمان، اسلام و هجرت بر دیگران پیشی گرفته‌اند. هدف معاویه از این اجبار، کسب مقام و نجات برای خود و انحراف یاران امام از موضعشان بوده است.

  **اشارات دیگر به تسلط معاویه و اختلاف با حضرت علی (ع):**

  *   **نامه 65 - به معاویه (پس از جنگ نهروان در سال 38 هجری):** در این نامه، معاویه مسلمانان را مجبور به جنگ و دشمنی با امام علی (ع) می‌کرد.
  *   **نامه 17 - در پاسخ نامه معاویه (در صحرای صفین ماه صفر 37 هجری):** معاویه با قریش در دشمنی و اختلاف با امام علی (ع) هم‌دست بود.
  *   **نامه 36 - به برادرش عقیل بن ابی طالب:** قریش در مبارزه با امام علی (ع) هم‌دست شدند، همان‌گونه که پیش از ایشان در مبارزه با رسول خدا (صلی الله علیه و آله) متحد گشته بودند. آن‌ها پیوند خویشاوندی را با امام علی (ع) بریدند و خلافت فرزند مادرش (پیامبر (صلی الله علیه و آله)) را از او سلب کردند.
  *   **خطبه 238 - درباره حکمین 1:** این خطبه درباره حکمین و نکوهش شامیان (پیروان معاویه) است، که نشان‌دهنده ناخشنودی امام از وضعیت تحت حاکمیت معاویه بوده است.
  *   **خطبه 35 - بعد از حکمیت:** پس از جریان حکمین، حضرت علی (ع) به شرح ابتلاها و حوادث ناگوار پرداختند که با فریب عمرو عاص و ابوموسی اشعری، ابوموسی، حضرت علی (ع) را از خلافت خلع و معاویه را نصب کرد. امام از اصرار بر پذیرش حکمی که برخلاف نظرشان بود و به گمراهی مردم و نصب معاویه منجر شد، سخن می‌گویند.
  *   **نامه 75 - به معاویه در آغاز بیعت مردم با او:** حضرت علی (ع) خطاب به معاویه، از اختلاف نظر و عدم رضایت خود از رفتار او سخن می‌گویند.

  همچنین، **اخبار متواتری از گوشه و کنار به امام علیه السلام رسید که اصحاب معاویه، بر پاره‌ای از بلاد، استیلا یافته‌اند.** در پی این امر، امام علی (ع) از یاران خود به دلیل مسامحه در جهاد و تخلّف از دستوراتشان، رنجیده خاطر بودند و ایشان را **سرزنش به دلیل مسامحه در جهاد** می‌کردند.


text: هنگامى به امام گفته شد: خوارج همه هلاک گردیدند، حضرت چه فرمود؟
date: 2026-02-25 13:07:22
type: private
first_name: m
answer:
  هنگامی که به امام (علیه السلام) گفته شد: ای امیرمومنان! همه خوارج کشته شدند، حضرت در پاسخ فرمود: نه، به خدا سوگند! (این گونه نیست که شما می پندارید که خوارج ریشه کن شدند) آن ها نطفه هایی در پشت پدران و رحم مادران خواهند بود، هر زمان شاخی از آن ها سر برآورد قطع می شود و در آخر کار، دزد و راهزن خواهند شد. (خطبه 60 - خبر دادن از پايان کار خوارج)


text: حضرت درباره نبرد با خوارج بعد از خودش چه فرمود؟
date: 2026-02-25 13:09:26
type: private
first_name: m
answer:
  **حضرت علی (ع) درباره نبرد با خوارج بعد از خود چه فرمودند؟**

  حضرت علی (ع) در سخنان خود، پیش‌بینی‌ها و هشدارهایی درباره سرنوشت خوارج و گروه‌هایی مشابه آنان پس از خودشان بیان فرمودند. این پیش‌بینی‌ها عمدتاً به انحراف، گمراهی، پشیمانی و دوری از رحمت الهی برای چنین افرادی اشاره دارد.

  *   **خطبه 181 - پیوستگان به خوارج:** امام (ع) درباره گروهی از سپاه کوفه که قصد پیوستن به خوارج را داشتند، فرمودند: "(این فراریان) از رحمت خدا به دور باشند همان گونه که قوم ثمود از رحمتش دور شدند. آگاه باشید که آن ها (افراد غافل و بی خبری هستند که) اگر نوک نیزه ها به سویشان متوجّه شود و شمشیرها بر فرقشان ببارد از گذشته خود پشیمان خواهند شد. شیطان امروز از آن ها درخواست تفرقه و جدایی کرده؛ ولی فردای قیامت از آن ها بیزاری می جوید و خود را کنار خواهد کشید. آن ها را همین بس که از طریق هدایت خارج شدند و به گمراهی و کوری بازگشتند. راه حق را سدّ کردند و در وادی جهل و ضلالت سرکشی نمودند." این سخنان نشان‌دهنده آگاهی و پیش‌بینی امام (ع) از عاقبت دردناک و پشیمانی کسانی است که به گمراهی کشیده شده و از مسیر حق منحرف می‌شوند.

  *   **خطبه 184 - خطاب به برج بن مسهر:** حضرت در خطاب به برج بن مسهر، که از خوارج بود، فرمودند: "خاموش باش! خداوند رویت را زشت (و سیاه) کند ای دندان شکسته! به خدا سوگند! حق آشکار شد در حالی که تو شخصی ناچیز و بی مقدار بودی و صدایت به جایی نمی رسید و آنگاه که باطل، نعره برآورد تو همچون شاخ بزی آشکار شدی!" این سخنان نشان‌دهنده برخورد قاطع امام (ع) با خوارج و بی‌اعتبار شمردن آنان است.

  *   **خطبه 122 - خطاب به خوارج:** در این خطبه، امام (ع) به حوادث گذشته و نحوه شکل‌گیری انحراف آنان اشاره می‌کنند و می‌فرمایند: "... ولی من به شما گفتم: این کاری است که ظاهرش ایمان و باطنش (کفْر و) عدوان است، آغازش رحمت و پایانش ندامت است. به حال خود باقی باشید و از راهی که پیش گرفته اید منحرف نشوید و به جهاد ادامه دهید... ولی (متاسّفانه) پیشنهاد شما (مسئله حکمیّت) انجام شد و دیدم شما آن را پذیرفتید (اکنون که در دام آن ها گرفتار شده اید فریادتان بلند شده است)." این بخش بیانگر این است که چگونه فتنه‌ها و خدعه‌ها می‌توانند عده‌ای را از مسیر حق منحرف کرده و به سرنوشتی تلخ دچار کنند، که این روحیه بعدها نیز در گروه‌هایی پس از ایشان مشاهده شد.


text: حضرت درباره نبرد با خوارج بعد از خودش چه فرمود؟
date: 2026-02-25 13:11:28
type: private
first_name: m
answer:
  بر اساس پاسخ‌های جزئی ارائه شده از نهج‌البلاغه، حضرت علی (ع) مستقیماً درباره نبرد با خوارج پس از خود سخنی نفرموده‌اند.

  اما در **نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه**، ایشان به مبارزه با "شورشیان بصره" و "فتنه جمل" اشاره می‌کنند که نشان‌دهنده درگیری با مخالفان حکومت حق بوده است.

  در **نامه 75 - به معاويه درآغاز بيعت مردم با او** نیز، به درگیری با معاویه و یارانش در دوران خلافت ایشان اشاره شده است.

  در زمینه پیش‌بینی سرنوشت افرادی که به مسیر خوارج گرایش پیدا می‌کردند، در **خطبه 181 - پیوستگان به خوارج**، امام (ع) درباره گروهی از سپاه کوفه که قصد پیوستن به خوارج را داشتند، بیان می‌کنند که این افراد از رحمت خدا دور خواهند بود، در روز قیامت پشیمان خواهند شد و شیطان آن‌ها را به تفرقه دعوت می‌کند و سپس از آن‌ها بیزاری می‌جوید. این سخنان به عنوان پیش‌بینی کلی از سرنوشت تلخ و گمراهی کسانی که از مسیر حق منحرف می‌شوند، در نظر گرفته می‌شود.

  **خطبه 102 - در زمينه سختي ها** نیز به حوادث آینده، از جمله سختی‌های روز قیامت، اشاره دارد.

  به طور کلی، متن‌های ارائه شده به نبردها و درگیری‌های دوران خلافت امام علی (ع) با مخالفان اشاره دارند و سرنوشت تلخ گمراهان را پیش‌بینی می‌کنند، اما به طور مستقیم به نبرد با "خوارج" پس از شهادت ایشان اشاره صریحی ندارند.


text: هنگامى که امام را تهدید به قتل و ترور کردند چه فرمود؟
date: 2026-02-25 13:13:25
type: private
first_name: m
answer:
  هنگامی که امام علی (علیه السلام) را تهدید به قتل و ترور کردند، ایشان فرمودند: "من از سوی خدا سپر محکمی دارم که مرا از حوادث (خطرناک) حفظ می‌کند و هنگامی که اجلم فرا رسد، این سپر الهی از من دور می‌شود و مرا تسلیم حوادث می‌کند؛ در آن هنگام، نه تیر خطا می‌کند و نه زخم بهبودی می‌یابد."

  **منبع:** خطبه 62 - هنگامی که او را از کشته شدن ناگهانی هشدار دادند


text: حضرت درباره نبرد با خوارج بعد از خودش چه فرمود؟
date: 2026-02-25 13:16:20
type: private
first_name: m
answer:
  **پاسخ نهایی:**

  حضرت علی (ع) در **خطبه 61 - در باب خوارج**، درباره نبرد با خوارج پس از خود فرمودند: "بعد از من با خوارج نبرد نکنید! زیرا کسی که در جست وجوی حق بوده و خطا کرده، همانند کسی نیست که طالب باطل بوده و آن را به دست آورده است." این عبارت، موضع ایشان را نسبت به خوارج روشن می‌سازد، اما دستور خاصی برای ادامه مبارزه پس از ایشان در این متن دیده نمی‌شود.

  **نکات دیگر برگرفته از پاسخ‌های جزئی:**

  *   **عدم وجود اطلاعات مشخص درباره خوارج:** از متن‌های ارائه شده، اطلاعات مشخصی درباره "خوارج" و ویژگی‌های آنان به دست نمی‌آید.
  *   **عدم وجود پیش‌بینی مستقیم:** هیچ بخش مستقیمی در متن‌های ارائه شده وجود ندارد که به طور مشخص پیش‌بینی حضرت علی (ع) در مورد سرنوشت خوارج بعد از ایشان را بیان کند.
  *   **عدم وجود دستور خاص برای مقابله پس از ایشان:** در متن‌های ارائه شده از نهج‌البلاغه، هیچ دستور خاصی از حضرت علی (ع) برای مقابله با خوارج بعد از ایشان ذکر نشده است.
  *   **برداشت‌هایی از رویکرد امام (ع) نسبت به مخالفان:** با وجود عدم اشاره مستقیم، از برخی متون می‌توان برداشت‌هایی مرتبط با رویکرد ایشان به مخالفان و ناهمفکران به دست آورد:
      *   **خطبه 25 - رنجش از ياران سست راي:** نشان‌دهنده عدم تسامح با کسانی است که انحراف را می‌پذیرند یا در برابر آن سکوت می‌کنند.
      *   **نامه 63 - به ابوموسي اشعري کارگزار امام در کوفه:** بیانگر شدت برخورد با انحراف و سستی در برابر آن است.
      *   **خطبه 35 - بعد از حکميت:** شدت نارضایتی از کسانی را نشان می‌دهد که از حق منحرف می‌شوند و لجاجت می‌ورزند.
      *   **نامه 45 - به عثمان بن حنيف انصاري، کارگزار امام در بصره:** بیانگر مسئولیت‌پذیری، قاطعیت در برابر گمراهی، و شجاعت در برابر مخالفان است.

  در مجموع، متون ارائه شده به طور مستقیم به پیشگویی حضرت علی (ع) درباره سرنوشت خوارج پس از ایشان اشاره‌ای ندارند، اما رویکرد قاطع و عدم تسامح ایشان با انحراف و لجاجت، می‌تواند نشان‌دهنده دیدگاه منفی ایشان نسبت به گروهی باشد که با اصول اسلامی در تضاد قرار می‌گیرند.


